Skip to main content
BBC CYMRU'R BYD / NEWYDDION
Tudalen flaen | BBC Cymru'r Byd
Newyddion
Dydd Gwener, 31 Gorffennaf 2009, 18:58 GMT 19:58 UK

Pryder am gartre bardd

Cartref Hedd Wyn, Fferm Yr Ysgwrn yn Nhrawsfynydd

Wrth i'r dyn sy'n gofalu am gartref y bardd Hedd Wyn baratoi ar gyfer cynnydd yn yr ymwelwyr yn ystod yr Eisteddfod, mae'n pryderu am ddyfodol y tŷ a'i gynnwys.

Yn ôl Gerald Williams, nai i'r bardd, mae angen to newydd ac mae problemau gyda lleithder yn ffermdy Yr Ysgwrn ar gyrion Trawsfynydd.

Dywed Mr Williams, sy'n 80, ei fod yn poeni am y tŷ a'r gadair Eisteddfodol "unwaith i fi adael."

Mae'n dweud iddo gysylltu â Chadw a'r Loteri Genedlaethol am help, ond yn aflwyddiannus.

Roedd Hedd Wyn yn filwr yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac enillodd y gadair yn Eisteddfod Penbedw yn 1917.

Ond cafodd ei ladd ar Orffennaf 31 1917, wythnosau cyn bod yn fuddugol gyda'i awdl i'r Arwr.

Hedd Wyn

Ers hynny cyfeiriwyd at yr eisteddfod ym Mhenbedw fel Eisteddfod y Gadair Ddu.

Bu Yr Ysgwrn yn gartref y Gadair Ddu ers i'r bardd ei hennill 90 mlynedd yn ôl.

Yn y ffermdy y cafodd y bardd, Ellis Humphrey Evans, ei eni a'i fagu.

Mae Mr Williams yn disgwyl cynnydd yn nifer yr ymwlweyr yn Awst eleni.

200 o ymwelwyr

"Y tro diwethaf roedd yr Eisteddfod yn Y Bala roedd tua 200 o ymwelwyr yma", meddai Mr Williams.

Ond ni fydd yn cael y cyfle i fynd i'r Eisteddfod.

"Dwi wedi cael fy ngwahodd i'r orsedd ond dwi wedi gwrthod. Yma fydda i , heblaw am daith fach i'r farchnad.

"Dwi'n cael pob math o ymwelwyr yma. Yr wythnos hon, dwi wedi gweld dau o lysgenhadaeth Ffrainc yn Llundain, twrnai o Kent a dau o Batagonia a'u hiaith yn bur, heb fratiaith".

Cadair Ddu Penbedw yn fferm Yr Ysgwrn, Trawsfynydd

Nid oes trydan na dŵr nac ystafell ymolchi yn y tŷ , ond mae Mr Williams wedi cysgu yno pob nos ers 1945, ac yn parhau i ffermio yno, gan fagu defaid Cymreig a gwartheg duon Cymreig.

"Dymuniad yr hen wraig (mam Hedd Wyn) oedd i ni gadw'r drws ar agor.

"Bydda i'n cadw'r drws ar agor i ymwelwyr tra bydda i ond be' fydd yn digwydd wedyn, dwn i ddim."





HEFYD:
Ffilmiau: 'Rhagfarn' BAFTA? (05 Hyd 07 |  Newyddion )
Pan gyrhaeddodd y Gadair Ddu (31 Gorff 07 |  Newyddion )
Teitl cerdd sy'n deyrnged addas (30 Gorff 07 |  Newyddion )
Gwyl i ddathlu bywyd Hedd Wyn (04 Rhag 06 |  Newyddion )

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Trawsfynydd
BBC Cymru'r Byd: Hedd Wyn
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Newyddion
Yn ôl i'r brig ^^ | Tudalen flaen | BBC Cymru'r Byd