British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 13 Medi 2011, 13:50 GMT 14:50 UK
Hen lyfrau a rhewgell fodern

Y stafell ym Mhlas Newydd
Mae Plas Newydd yn parhau i fod yn agored i'r cyhoedd

Pan ollyngodd dŵr mewn hen blasty roedd rhaid defnyddio rhewgell i helpu achub casgliad gwerthfawr o lyfrau.

Staff a gwirfoddolwyr Plas Newydd, Ynys Môn, gymerodd y cam adeg y ddamwain ddydd Sadwrn.

Dywedodd rheolwr y plasty, Richard Williams; "Roedd dŵr yn dod trwy waliau a nenfwd y stafell ac roedd rhaid i ni weithio'n gyflym i achub yr holl wrthrychau.

"Mi sylweddolon ni fod modd gwella'r sefyllfa wrth rewi'r llyfrau oedd wedi eu difrodi fwya."

Mae arbenigwr o'r Llyfrgell Genedlaethol wedi dweud bod rhewi'r llyfrau yn helpu atal mwy o ddifrod oherwydd llwydni.

Dywedodd Iwan Bryn James o'r uned gadwraeth: "Os yw llawer o lyfrau'n cael eu difrodi yr un pryd, mae'n haws eu rhewi nhw cyn eu dadleth ychydig ar y tro ..."

Yn ôl Mr Williams, roedd e a naw arall wedi brysio o'u tai yn hwyr nos Sadwrn a gweithio tan oriau mân y bore i arbed mwy o ddifrod i'r adeilad hanesyddol.

Y stafell ym Mhlas Newydd
Mae Plas Newydd yn parhau i fod yn agored i'r cyhoedd

"Mae'n anhygoel bod cymaint o bobl wedi ymateb," meddai.

"Mi benderfynon ni ddrilio tyllau yn y nenfwd er mwyn draenio'r dŵr ac atal y gwaith plastro rhag syrthio. Yna aethon ni ati i hel popeth allan o'r stafell."

Defnyddiwyd hefyd ddarnau mawr o bapur sugno a di-lleithydd.

"Yn ffodus, roedd y rhan fwya ohonon ni wedi cael hyfforddiant cadwraeth ac achub oedd yn golygu ein bod yn gallu blaenoriaethu'n gyflym," meddai Mr Williams.

Er hynny, meddai, roedd rhai eitemau'n dangos olion difrod, gan gynnwys llun tirwedd 12 metr sgwâr Balthasar Paul Ommeganck, yr artist o Wlad Belg, yn 1789.

"Oherwydd ei maint ac oed doedd hi ddim yn bosib tynnu'r gwaith i lawr o'r wal oherwydd risg mwy o ddifrod," meddai.

"Ond bydd rhaid i ni ei symud yn ofalus iawn cyn ei drwsio."

Er gwaetha'r gwaith achub dros nos, roedd staff y plasty yn barod i'w agor i'r cyhoedd erbyn y bore Sul.

Ond mae angen wythnosau o atgyweirio dros y gaeaf.



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific