British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Iau, 11 Awst 2011, 05:58 GMT 06:58 UK
Pam fod gan wrywod bach sberm mawr?

Ystifflogod yn ymladd
Mae ystifflogod gwryw mawr yn cystadlu am fenywod gan eu denu drwy newid lliw eu croen

Mae Athro ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi datgelu strategaethau cyplu "llechwraidd" ystifflogod drwy brosiect ymchwil byd-eang.

Mae Paul Shaw, Athro Geneteg Poblogaeth a Geonomeg yn adran IBERS o'r brifysgol, wedi cyhoeddi canfyddiadau ymchwil i esblygiad strategaethau cyplu ystifflogod (squid).

Ochr yn ochr ag ymchwilwyr yn Japan, edrychodd ar y sberm a gynhyrchir gan wrywod llechwraidd bach a gwrywod consort mawr a chanfod bod y sberm a gynhyrchir gan y gwrywod llechwraidd yn sylweddol fwy na hwnnw a gynhyrchir gan y consortiaid.

Dyma'r tro cyntaf i wahaniaeth o'r fath gael ei weld mewn unrhyw anifail.

Dulliau atgenhedlu

Yn gyffredinol, strategaeth y gwrywod mwy o faint sydd yn arwain at y cyfraddau tadolaeth uchaf - ond i'r gwrywod bach, sy'n methu ennill benyw yn deg, mae bod yn llechwraidd a chael sberm mwy o faint yn cynnig cyfle iddyn nhw drosglwyddo eu genynnau.

Yn 2008, tra'r oedd ym Mhrifysgol Royal Holloway yn Llundain, sefydlodd Yr Athro Shaw ymchwil cydweithredol gyda gwyddonwyr yn Japan fel rhan o rwydwaith byd-eang ehangach yn cynnwys grwpiau yn y DU, De Affrica, Japan, California ac Awstralia, i ymchwilio dulliau atgenhedlu'r ystifflog ar draws y byd.

Dywedodd Dr Yoko Iwata o Brifysgol Tokyo bod maint sberm yn debygol o fod yn addasiad i'r amgylchedd ffrwythloni, naill ai y tu mewn i'r fenyw neu'r tu allan, yn hytrach nag yn gystadleuaeth rhwng sberm, oherwydd mae ffrwythlondeb a symudedd y sberm llechwraidd a chonsort yr un fath.

Mae'r ystifflogod gwryw yn defnyddio strategaethau atgenhedlu gwahanol gan ddibynnu ar faint eu cyrff.

Mae ymchwil a gyhoeddwyd yng nghylchgrawn mynediad agored BioMed Central, BMC Evolutionary Biology, yn dangos bod yr amrywiaeth o ran ymddygiad cyplu ystifflogod gwryw wedi arwain at esblygu meintiau sberm gwahanol.

Mae ystifflogod gwryw mawr yn cystadlu am fenywod gan eu denu ag arddangosiadau llachar drwy newid lliw eu croen.

Unwaith y bydd benyw wedi dewis ei phartner byddant yn paru mewn safle uwchben ac islaw er mwyn i'r gwryw gael gosod ei sberm y tu mewn i ddwythell wyau'r fenyw.

'Systemau acwatig'

Mae'n aros gyda'r fenyw tan iddi hi silio, er mwyn sicrhau bod ei sberm yn ffrwythloni ei hwyau ac nad oes unrhyw wrywod eraill yn cael cyfle i baru gyda hi.

Ar yr eiliad y mae'r fenyw yn dodwy ei hwyau, mae gwrywod 'llechwraidd' bach yn rhuthro i mewn ac yn paru gyda hi, pen wrth ben.

Mae'r gwrywod bach hyn yn gosod pecynnau o sberm ger ceg y fenyw yn y gobaith y bydd cyfle i'w sberm ffrwythloni'r wyau wrth iddi eu dal yn ei breichiau cyn eu gosod ar wely'r môr.

Dywedodd Dr Shaw: "Mae fy niddordebau ymchwil yn ymwneud â deall dosbarthiad ac esblygiad bioamrywiaeth geneteg o fewn rhywogaethau, yn enwedig mewn systemau acwatig.

"Y nod yw diffinio mecanweithiau sy'n tanategu esblygiad poblogaethau a ffurfiant rhywogaethau ac mae'r holl elfennau hyn yn sylfaen i'r ymchwil hynod o ddadlennol hwn."

Mae'r Athro Shaw yn parhau â'r gwaith hwn o fewn buddsoddiad mawr yn IBERS fel rhan o'r Gynghrair Biowyddorau, Amgylchedd ac Amaeth (BEAA).



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific