British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 1 Awst 2011, 06:05 GMT 07:05 UK
Arian datblygu i achub Penrhyn Gwyr

Ardal o Benrhyn Gŵyr
Y penrhyn oedd yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol cyntaf y DU

Mae tirwedd Penrhyn Gŵyr wedi cael ei glustnodi i dderbyn pas rownd gyntaf o £1.3m.

Mae'r arian yn cynnwys £19,800 o arian datblygu oddi wrth Gronfa Dreftadaeth y Loteri (CDL) trwy ei raglen Partneriaeth Tirlun.

Y penrhyn i'r gorllewin o Abertawe oedd yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol cyntaf y DU.

Yn enwog am ei greigiau calchfaen serth, baeau unig, twyni tywod a chorsydd dŵr hallt , mae miloedd o bobl yn ymweld â'r ardal bob blwyddyn.

Bydd arian datblygu CDL yn galluogi'r bartneriaeth i ddatblygu ei gynlluniau i amddiffyn ac adfer peth o nodweddion treftadaeth naturiol y tirlun sydd ar hyn o bryd mewn perygl gyda phwysau oddi wrth dwristiaeth a newid mewn defnydd amaethyddol, yn enwedig ar hyd yr arfordir treftadaeth.

Grwpiau addysgol

Mae ardal y prosiect yn cynnwys 184km², sy'n cynnwys beddrodau defodol o'r Oes Efydd, Bryngeiri o'r Oes Haearn a thŷ halen o'r 16eg ganrif.

Mewn partneriaeth gyda thirfeddiannwr lleol bydd y gwaith arfaethedig yn cynnwys cynnal a chadw'r safleoedd hyn, rheoli rhywogaethau ymledol a rheoli coetiroedd bychain a gwlypdiroedd.

Porth Eynon
Mae prosiectau yn cynnwys geiriadur Gŵyr i gofnodi iaith y Gŵyr

Mae rhaglen o weithgareddau i annog y gymuned, ysgolion, prifysgolion a grwpiau addysgol lleol i ymwneud â chadwraeth a dysgu mwy am dreftadaeth a chymeriad eu tirlun lleol wrth galon y cynllun pedair blynedd.

Dywedodd Dan Clayton Jones, Cadeirydd Pwyllgor Cronfa Treftadaeth y Loteri yng Nghymru: "Mae'r prosiect hwn yn ceisio amddiffyn a gwella tirlun cenedlaethol pwysig y Gŵyr tra'n sicrhau ei fod yn lle mae pobl yn mwynhau ymweld ag ef.

"Mae treftadaeth ddiwylliannol y Gŵyr hefyd mewn perygl wrth i'r genhedlaeth o bobl sy'n cofio digwyddiadau a gweithgareddau'n diflannu a bydd y prosiect hwn yn cofnodi'r atgofion hynny."

Bydd gwirfoddolwyr yn cael hyfforddiant mewn sgiliau hanes llafar i ymchwilio i a chasglu atgofion pobl o'r Gŵyr, yn ogystal â sgiliau TG er mwyn helpu i greu gwefan un-pwrpas i'r ardal fydd yn gweithredu fel Canolfan Ymwelwyr Rhithwir.

Bydd gwirfoddolwyr hefyd yn cael eu hyfforddi i gynnal arolygon ar bonciau cloddiau hynafol a chasglu gwybodaeth am ddŵr yr arfordir er mwyn helpu i fonitro newid hinsawdd.

Sgiliau lleol

Mae prosiectau eraill yn cynnwys geiriadur Gŵyr i gofnodi iaith y Gŵyr, cymysgedd o Gymraeg a Saesneg gydag enwau penodol ar gyfer planhigion ac anifeiliaid nas clywir yn unman arall yng Nghymru.

Mae'r Fari Lwyd, theatr tirlun, teithiau cerdded ysbrydion a theithiau ystlumod a moch daear yn rhai o'r digwyddiadau cymunedol sydd wedi eu cynllunio.

Bydd y bartneriaeth yn gweithio gydag Ymddiriedolaeth y Tywysog i gynnig rhaglen o gyrsiau hyfforddi 12 wythnos i blant ifanc dan anfantais rhwng 14 a 25 oed, ac yn dilyn o hyn, bydd prentisiaethau'n cael eu cynnig gyda lleoliadau chwe mis.

Bydd y rhaglen hyfforddi yn cynnwys gweithgareddau coedwigwyr, adeiladu waliau sych, teithiau cerdded archeolegol a chynnal arolygon botanegol i gynyddu sail sgiliau lleol ar gyfer y dyfodol.

Dywedodd y Cynghorydd John Hague, Cadeirydd Partneriaeth AHNE Gŵyr: "Bydd yr ariannu'n ein galluogi ni i weithio gyda'n partneriaid i ddatblygu prosiectau arloesol fydd yn gwella'r ardal a'i gadw'n le arbennig i drigolion Gŵyr yn ogystal â'r miloedd i ymwelwyr sy'n mynd yno bob blwyddyn."

Mae Cyngor Dinas a Sir Abertawe'n arwain y bartneriaeth sy'n cynnwys 21 o sefydliadau yn cynnwys Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru ac Ymddiriedolaeth Archeolegol Morgannwg a Gwent.



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific