British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Sul, 31 Gorffennaf 2011, 10:07 GMT 11:07 UK
Gwymon: Ffynhonnell newydd o ynni?

Dr Jessica Adams
Roedd yr ymchwil yn ystyried sut y mae addasrwydd y gwymon yn newid o dymor i dymor

Gall gwymon môr fod yn ffynhonnell bwysig o ynni yn y dyfodol, yn ôl ymchwilwyr Prifysgol Aberystwyth.

Mae Sefydliad Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig (IBERS) y brifysgol wedi cyhoeddi canlyniadau gwaith ymchwil i'r defnydd o wymon môr-wiail, neu kelp, i greu bioynni at y dyfodol.

Roedd yr ymchwil hefyd yn ystyried sut y mae addasrwydd y gwymon yn newid o dymor i dymor.

Mae cynaeafu'r cnwd ym mis Gorffennaf yn sicrhau bod lefelau carbohydrad ar eu huchaf, gan sicrhau'r lefelau uchaf posib o siwgr ar gael i'w drosi'n fioynni.

Gallai biodanwydd o wymon fod yn bwysig iawn ym maes cynhyrchu ynni yn y dyfodol
Dr Jessica Adams

"Mae'r carbohydrad storio a'r siwgr hydawdd yn cael eu troi'n ethanol yn y broses eplesu, felly mae angen cymaint o hynny ag sy'n bosib," meddai Dr. Jessica Adams, ymchwilydd arweiniol ym Mhrifysgol Aberystwyth.

"Mae metalau hefyd yn gallu llesteirio'r burum hefyd felly mae angen i'r rheiny fod cyn ised â phosib."

Tanwydd

Wedi casglu gwymon môr-wiail o lannau Cymru bob mis, roedd ymchwilwyr yn gallu defnyddio dulliau dadansoddi cemegol i asesu'r amrywiadau yn y gwymon.

Roedd y canlyniadau, a gyflwynwyd yng Nghynhadledd Flynyddol y Gymdeithas Fioleg Arbrofol yng Nglasgow, yn dangos mai'r mis gorau i gynaeafu ar gyfer bioynni oedd Gorffennaf, pan oedd carbohydrad ar ei uchaf, a phetalau ar eu hisaf.

Mae modd troi gwymon môr-wiail yn fioynni mewn sawl ffordd wahanol gan gynnwys eplesu neu dreulio anaerobig, gan gynhyrchu ethanol a methanol, neu trwy gynhesu'r tanwydd heb ocsigen sy'n cynhyrchu bio-olew.

Mae union gynhysgaeth gemegol y gwymon yn bwysig i'r ddwy broses yma.

Mae ymchwil i fiodanwyddau hyd yma wedi canolbwyntio ar blanhigion ar y tir; ond un o'r problemau gyda'r rheiny yw ei fod yn arwain at wrthdaro rhwng defnyddio tir at fwyd neu at danwydd.

Mae ecosystemau'r môr yn ffynhonnell sydd heb ei defnyddio eto ac sy'n cyfrif am fwy na 50% o'r holl fiomas yn y byd ac mae gwymon yn gallu cynhyrchu mwy o fiomas fesul metr sgwâr na phlanhigion fel siwgr cans sy'n tyfu'n gyflym ar y tir.

"Gallai biodanwydd o wymon fod yn bwysig iawn ym maes cynhyrchu ynni yn y dyfodol," meddi Dr. Adams.

"Yn wahanol i fathau eraill o ynni adnewyddadwy, megis ynni gwynt, mae biodanwydd yn cynnig ffynhonnell ynni y mae modd ei storio a'i defnyddio pan fydd y gwynt yn gostwng."

Bydd gwaith yn y dyfodol yn gwella'r broses trwy adnabod a chynaeafu deunyddiau gwerthfawr, megis lliwiau a ffenolau, cyn i weddill y gwymon gael ei ddefnyddio i wneud biodanwydd.



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific