British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 18 Gorffennaf 2011, 12:05 GMT 13:05 UK
Trysorau llenyddol yn Wrecsam

Yny Lhyvyr Hwnn
Dyma’r unig gopi o Yny Lhyvyr Hwnn sydd ar ôl

Am un diwrnod yn unig, mae rhai o lyfrau mwyaf hanesyddol Cymru i'w weld yn Wrecsam.

Roedd Llyfr Gwyn Rhydderch ac Yny Lhyvyr Hwnn ymhlith y rhai cyntaf erioed i gael eu hysgrifennu yn y Gymraeg.

Rhwng 2pm a 5pm ar 18 Gorffennaf yn unig, mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi cymryd y cam prin o ganiatau i'r llyfrau gwerthfawr yma gael eu gweld y tu allan i'w muriau, a hynny yn Amgueddfa Wrecsam.

Dywedodd John Hammond, swyddog arddangosfeydd ar gyfer Cyngor Wrecsam; "Dim ond un copi o Yny Lhyvyr Hwnn sydd ar ôl, ac mae'r cyfrolau yma yn drysorau i'r Llyfrgell Genedlaethol.

"Cymerodd llawer o waith caled a pherswâd iddynt gytuno i ddod â'r llyfrau draw i ni yn Wrecsam."

Cloriau

Cafodd Llyfr Gwyn Rhydderch ei greu yn 14eg ganrif gam dîm o bum sgrifellwr yn Abaty Ystrad Fflur.

Roedd ar gyfer y tirfeddiannwr Rhydderch ap Ieuan Llwyd, ac mae'n cynnwys y testun cyflawn hynaf o straeon Canol Oesol y Mabinogi.

Daw'r enw o gloriau lledr gwyn y ddwy gyfrol.

Yny Lhyvyr Hwnn yw'r llyfr cyntaf erioed i gael ei argraffu yn yr iaith Gymraeg, o dan ofal y cyfreithiwr ac Aelod Seneddol, Syr John Price yn 1546.

Daw'r enw o eiriau cyntaf y testun, sy'n cynnwys Gweddi'r Arglwydd, y deg gorchymyn a'r saith pechod a'r saith rhinwedd.

Mae yna hefyd gyngor amaethyddol, calendr a'r wyddor Gymraeg.

Dathlu'r Eisteddfod

Rhoddodd y llyfr yma, yn ogystal â Beibl William Morgan, statws ffurfiol i'r iaith Gymraeg o fewn bywyd crefyddol ac addysgol Cymru.

Mae gweddill yr arddangosfa, a fydd i'w gweld hyd at ddiwedd Rhagfyr, yn cynnwys rhagor o weithiau pwysig yn hanes llenyddol Cymru.

"Bydd cyfle i weld yr argraff gyntaf o'r Beibl yn y Gymraeg a sgôr gwreiddiol o'r anthem genedlaethol," meddai John Hammond.

"Hefyd, gan fod yr Eisteddfod Genedlaethol yma diwedd y mis, mae gennym gelf a llawysgrifau yn ymwneud a'r Orsedd a'r bardd, Iolo Morgannwg."



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific