British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 28 Mehefin 2011, 05:54 GMT 06:54 UK
Beth fydd gwaith y Comisiynydd Iaith?

Rhiannon Michael
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Siambr Y Senedd

Mae'r Llywodraeth yn gobeithio penodi Comisiynydd Iaith yn yr hydref ac fe fydd y Cynulliad yn pleidleisio ar reoliadau'r broses benodi ddydd Mawrth.

Daw'r cyhoeddiad yn dilyn pasio'r mesur iaith yn y Cynulliad fis Rhagfyr diwethaf.

Mae Comisiynydd Pobl Hŷn a Chomisiynydd Plant gan Gymru eisoes - felly beth yn union fydd swyddogaeth y Comisiynydd Iaith?

Diwedd cynlluniau iaith

Un o'r pryderon a leisiwyd wrth i'r mesur iaith wneud ei thaith trwy brosesau'r Cynulliad oedd y byddai cynlluniau iaith yn dod i ben.

Llunio a sicrhau bod cynlluniau iaith yn cael eu gweithredu yw un o gonglfeini Bwrdd yr Iaith ers ei sefydlu wedi Deddf Iaith 1993.

Mae'r mesur iaith yn cyfnewid cynlluniau iaith am safonau a swydd y Comisiynydd cyntaf fydd i edrych ar y system reoleiddio newydd gan ddatblygu a gosod safonau.

Wrth i'r safonau gael eu sefydlu, fe fydd y Comisiynydd yn parhau i weithredu'r system cynlluniau iaith.

Unwaith bydd trefn y safonau mewn lle, fe fydd Cynlluniau Iaith yn rhan o hanes fel y bydd Bwrdd yr Iaith.

Gwaith mwy parhaol i'r Comisiynydd fydd delio â chwynion gan aelodau o'r cyhoedd am fethiant sefydliadau a busnesau sy'n dod o dan y mesur iaith i gydymffurfio â safonau a hefyd yn annog a chynghori busnesau sydd ddim yn atebol i'r mesur i gyflwyno arfer da o ran darpariaeth cyfrwng Cymraeg.

Ar y cyfan, cwmnïau oedd yn arfer bod yn gwmnïau cyhoeddus pan luniwyd y ddeddf iaith ddiwethaf - fel cwmnïau telegyfathrebu - fydd yn atebol i'r mesur.

Sylfaen

Leighton Andrews AC
Gobaith y Gweinidog yw penodi Comisiynydd erbyn yr hydref

Bydd disgwyl i'r Comisiynydd Iaith fesur y tymheredd o ran yr iaith - bydd yn llunio adroddiad bob pum mlynedd o sefyllfa'r Gymraeg.

Disgwyliad arall fydd iddo gynnal ymchwiliadau i unrhyw faes sydd o ddiddordeb i'r Gymraeg a chynghori'r Llywodraeth ar bolisi iaith.

Fe fydd yn edrych ar bolisïau'r Llywodraeth a sut y byddan nhw'n effeithio ar y Gymraeg ac yn datblygu a dadansoddi ystadegau i'w gynorthwyo i roi cyngor.

Y Comisiynydd fydd hefyd â gofal dros ddatblygu sylfaen i ddefnydd o'r Gymraeg, fel bod pobl yn ei defnyddio hi - hynny yw datblygu termau a sicrhau cyfieithu lle bo'r angen.

Uned iaith

Fydd y Comisiynydd ddim yn gweithio mewn gwactod, fe fydd yn cyd-weithio ag uned iaith sydd hefyd yn deillio o'r mesur iaith newydd.

Bydd gofal dros grantiau - er enghraifft grantiau'r Eisteddfod Genedlaethol a'r mentrau iaith - yn nwylo'r uned iaith a nhw hefyd fydd yn rheoli prosiectau hybu'r iaith fel Twf, sy'n annog rhieni ifanc i siarad Cymraeg â'u plant.

Yr uned fydd hefyd â'r dasg o gynrychioli'r Llywodraeth ar wahanol bwyllgorau rhyngwladol fel y Cyngor Prydeinig-Wyddelig.

Efallai'n bwysicach bydd yr uned yn goruchwylio'r gwaith o baratoi is-ddeddfwriaeth fel y safonau fydd y Comisiynydd yn eu gosod o dan y mesur iaith.

Bydd cyfrifoldebau Bwrdd yr Iaith o ran cynllunio addysg Gymraeg yn trosglwyddo draw i adran addysg y Llywodraeth.

Mae cryn amser cyn y bydd y broses wedi ei gyflawni ond gobaith y Gweinidog sydd â gofal dros yr iaith yw y bydd Comisiynydd wedi ei benodi erbyn yr hydref fel y gall ddechrau gosod ei swyddfa o weithwyr at ei gilydd a bwrw ati gyda'i waith.



HEFYD
Comisiynydd Iaith yn yr Hydref
08 Meh 11 |  Newyddion
Pen y daith i'r Mesur Iaith
07 Rhag 10 |  Newyddion
Mesur iaith: Trafod gwelliannau
07 Rhag 10 |  Newyddion
Iaith: 'Dim digon annibynnol'
17 Mai 10 |  Newyddion
Cais iaith: Cyhoeddi adroddiad
07 Gorff 09 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific