British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 21 Mehefin 2011, 06:23 GMT 07:23 UK
Olion bysedd i gael cinio ysgol?

Pupil receives school dinner
Mae'r darlun o sustemau heb arian ar draws Cymru yn gymysglyd

Dylai Cymru rhoi taw ar y stigma y mae plant sy'n hawlio prydau bwyd am ddim yn yr ysgol yn ei deimlo.

Dyna fydd y ddadl fydd yn cael ei roi gerbron Aelodau Cynulliad gan un aelod ddydd Mawrth.

Dywed Joyce Watson AC y dylid dechrau cynllun biometrig lle byddai taliadau'n cael eu gwneud heb arian sych mewn ysgolion, gan ddod a dioddefaint nifer o blant o gefndiroedd difreintiedig i ben.

Mae'n dadlau fod rhai plant yn mynd heb fwyd yn hytrach na chael eu cywilyddio drwy hawlio pryd am ddim.

Olion bysedd

O dan y sustem sy'n cael ei argymell gan AC Canolbarth a Gorllewin Cymru, fe fyddai arian yn dod allan o 'gyfrif' bob disgybl wrth fynd i gael bwyd gan ddefnyddio olion bysedd wrth y til.

Byddai bob disgybl yn talu yn yr un modd, ac ni fyddai ffordd o wybod os oedd y cyfrifon yn dod o arian y rhieni neu o goffrau'r awdurdod lleol.

Dywedodd Mrs Watson: "Mewn sustem lle mae plant yn cael eu hadnabod, rhyw 68% o'r rhai sy'n gymwys sy'n hawlio'r prydau bwyd am ddim, o'i gymharu â 100% mewn sustem lle does dim gwahaniaethu rhwng y rhai sy'n cael bwyd am ddim a'r rhai sydd ddim.

"Ac oes, ymhlith y rheini mae plant sy'n mynd heb ddim bwyd.

"Dydyn nhw ddim yn gallu canolbwyntio, mae eu lefelau siwgr yn disgyn ac mae eu hymddygiad hefyd yn diodde' oherwydd beth sy'n digwydd."

Cost

Ychwanegodd Mrs Watson fod y darlun o sustemau heb arian ar draws Cymru yn gymysglyd.

Yn ôl ymchwil gan ei swyddfa hi, mae bob ysgol uwchradd yn Sir Ddinbych, er enghraifft, yn defnyddio sustem heb arian, ond ar Ynys Môn does yr un yn gwneud hynny.

Un maen tramgwydd i gael sustemau o'r fath yw'r gost, ac mae Mrs Watson yn amcangyfrif y gallai hynny fod hyd at £30,000 i osod y sustem a £2,000 y flwyddyn ar gyfer cynnal a chadw.

Mae Ysgol Glan-Y-Môr ym Mhorth Tywyn, Sir Gaerfyrddin, wedi cael sustem heb arian am bedair blynedd.

Dywedodd y pennaeth, Stephen Jones, fod y sustem wedi cwtogi'r amser y mae plant yn gorfod disgwyl am eu cinio, ynghyd a chael gwared â stigma i'r rhai oedd yn derbyn pryd am ddim.

Dywedodd Mr Jones: "Mae'r plant yn ei hoffi. Mae bron fel elfen o hwyl yn yr awr ginio, yr olion bysedd.

"Mae e llawer cynt ac maen nhw'n sicr yn hapus am hynny.

"Un peth arall wrth gwrs yw y gallai rhieni gael taflen gyfrifiadurol o'r hyn y mae eu plant yn ei fwyta bob dydd, ac fe allan nhw gadw llygad i weld os yw'r plant yn bwyta'n iach ai peidio."

Byddai'r sustem hefyd yn sicrhau fod arian sydd i fod i gael ei wario ar fwyd yn talu am fwyd.

Bwriad Mrs Watson yw defnyddio dadl fer yn ystod sesiwn o'r Cynulliad i atgoffa aelodau o ymrwymiad y llywodraeth i gyflwyno sustemau o'r fath.

Ychwanegodd: "Fe wnaeth y Gweinidog (Leighton Andrews) ymrwymo i gyflwyno hyn erbyn Medi 2012.

"Rwyf am wybod fod hyn yn digwydd, a dwi'n meddwl fod rhaid i'r arfer o adnabod plant yn gorfod dod i ben."




Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific