British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Iau, 16 Mehefin 2011, 06:44 GMT 07:44 UK
Geiriau ar y stryd i adfywio tref Blaenau Ffestriniog

Dewi Prysor a'r cerddor Gai Toms a fu'n cynnal gweithdy Geiriau'r Stryd yn Ysgol y Moelwyn yn ddiweddar
Dewi Prysor a'r cerddor Gai Toms a fu'n cynnal gweithdy Geiriau'r Stryd yn Ysgol y Moelwyn yn ddiweddar

Bwriad cynllun cyffrous newydd yw dod â geiriau a dywediadau at ganol datblygiad canol tref sy'n cael ei chysylltu â'r diwydiant llechi.

Dros y ddau fis diwethaf mae Cyngor Gwynedd wedi bod yn gwahodd pobl ardal Blaenau Ffestiniog i gynnig geiriau, dywediadau a cherddi amrywiol a fydd yn cael eu gosod ar y stryd yn y dref.

Mae'r datblygiad yma yn rhan o gynllun i adfywio canol y dref.

Stryd Fawr Blaenau Ffestiniog
Fe fydd y geiriau i'w gweld yng nghanol y dref

Drwy ddefnyddio'r hyn sy'n amlwg yn y dref, llechi, fe fydd y geiriau i'w gweld ar hyd chwarter cilomedr o stryd y dref hanesyddol.

Cafodd cyfres o weithdai eu cynnal gyda phlant ysgol, pobl leol, beirdd ac artistiaid amlwg yr ardal.

Mae'r syniadau wedi cael eu casglu ac fe fydd y geiriau yn cael eu naddu ar lechen.

Y bardd a'r awdur Dewi Prysor oedd yn arwain y gwaith.

'Pleser pur'

Mae o wedi dewis rhestr derfynol o 120 dywediad ganddo ef a phobl adnabyddus sydd â chysylltiadau lleol fel Gwyn Thomas a Gai Toms.

Dywedodd ei fod yn hapus iawn gyda'r ymateb.

"Be ddaeth yn amlwg oedd bod yma gyfoeth anhygoel o dreftadaeth ddiwylliannol," meddai.

"Roedd hi'n bleser pur i gasglu'r cannoedd o gynigion, rhai yn cofio Blaenau fel y bu ac eraill yn edrych i'r dyfodol.

"Mae gennym ddyfyniadau o ganeuon a llenyddiaeth yr ardal, dywediadau lleol a detholiad o'r stôr anferth o eirfa unigryw'r chwarelwyr a'r gymuned ehangach.

"Rydym hefyd wedi cynnwys cynigion gan blant pob un o ysgolion y plwy, a chyfeiriadau at sefydliadau sy'n chwarae rhan bwysig yn y gymuned o hyd."

Ymhlith y cynigion sy'n dathlu hanes a threftadaeth y dref y mae:

  • Fel wagan gynta'r rýn - dywediad wedi tarddu o'r chwarel, yn golygu rhywun hy ac ymwthgar - 'mor ddigywilydd â wagan gynta'r rýn'
  • Lobsgóws troednoeth - lobsgóws heb gig ynddo
  • Torth goch a siwgwr coch - am dorth frown a siwgwr brown
  • Croeso i'r Ochor Draw - cyfeiriad at gyfnod pan yr oedd Blaenau yn tyfu o fod yn ddim mwy nag ychydig o ffermydd. 'Yr Ochr Draw' y galwai pobl Tanygrisiau, Glanypwll a Rhiwbryfdir y rhan o'r dref y tu hwnt i Gors Mynach - sef y gors beryglus oedd rhwng Glanypwll a phen gogleddol y dref cyn ei sychu a'i llenwi â rwbel chwarel

Cafwyd cynigion doniol eraill hefyd fel "Al Fresco, hen foi iawn!" a fydd yn cael ei osod ger tŷ bwyta neu gaffi.

Mae nifer o gynigion yr ysgolion yn edrych ymlaen at y dyfodol ac mae'r rhain yn greadigol ac arbennig o bositif, fel "Tref sy'n taro tant" ac "Atgofion melys, yfory gwell."

'Antur fawr'

Mae rhai o gynigion y plant hefyd yn cyfeirio ar fusnesau'r dref, megis "Mae Seren yn disgleirio" - cyfeiriad at lwyddiant Seren, y busnes lleol sydd â siop ar y stryd sydd yn darparu gwasanaeth cymunedol gwerthfawr.

Mae "Hir oes i Antur Stiniog!" yn cyfeirio at y gobaith y mae'r plant yn ei deimlo gyda chynlluniau Antur Stiniog i ddarparu trac beicio mynydd yn lleol.

"Un antur fawr fu hanes Blaenau o'r cychwyn cyntaf," ychwanegodd Mr Prysor.

Blaenau Ffestiniog
Mae llechi yn amlwg iawn yn hanes a gwead y dref

Dywedodd Richard Thomas, sy'n aelod o bwyllgor lleol Blaenau Ymlaen, sy'n datblygu'r rhaglen ar y cyd gyda Chyngor Gwynedd a Llywodraeth Cymru, mai bwriad y cynllun yw dathlu hanes a diwylliant yr ardal.

"Mae'r cynllun geiriau stryd yn ffordd arbennig o wneud hyn."

Ychwanegodd y Cynghorydd Dewi Lewis, Arweinydd Portffolio Economi a Chymuned Cyngor Gwynedd, ei bod yn amser cyffrous ar gyfer Blaenau Ffestiniog.

"Mae'r gwaith caled sydd eisoes wedi ei gyflawni yn golygu y gall y gwaith adfywio fwrw 'mlaen yn ddiweddarach yn y flwyddyn," meddai.

"Mae'r cynllun Geiriau Stryd yn enghraifft o sut yr ydym yn bwriadu dathlu hanes, treftadaeth a diwylliant unigryw'r dref."

Y bwriad rŵan fydd gweithio gyda chwmnïau lleol i naddu'r geiriau ar lechi cyn ei gosod yn y stryd.



HEFYD
Cerflun yn rhan o gynllun 4.5m i wella tref
04 Chwef 11 |  Newyddion
O blaid tref yn rhan o'r parc
10 Chwef 10 |  Newyddion
'Angen egluro cynlluniau adfywio'
17 Awst 05 |  Newyddion
Cynllun adfywio trefi yng Nghymru
22 Hyd 09 |  Newyddion
Hwb o 30,000 i fenter leol
05 Awst 09 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific