British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 16 Mai 2011, 05:44 GMT 06:44 UK
Ymgyrch i ganfod diabetes

Person gordew
Mae gordewdra yn ffactor sy'n cynyddu'r risg o diabetes

Bydd pob fferyllfa yng Nghymru yn cynnig asesiadau risg clefyd y siwgr Math 2 yn rhad ac am ddim am bythefnos er mwyn ceisio dod o hyd i'r 66,000 o bobl y credir bod ganddyn nhw'r clefyd ac sydd heb dderbyn diagnosis.

O ddydd Llun Mehefin 13, yn ystod Wythnos Diabetes, bydd pob fferyllfa yng Nghymru yn cynnig asesiadau papur syml i nodi'r bobl sy'n wynebu risg o ddatblygu'r cyflwr yn ystod y 10 mlynedd nesaf.

Mae'r asesiadau'n ystyried ffactorau risg fel Mynegai Crynswth Corfforol (BMI), ethnigrwydd a hanes y teulu i asesu risg a, lle y bo'n briodol, cynghorir y rheini sy'n wynebu risg ar sut i leihau'r risg yna drwy wella eu ffordd o fyw.

66,000

Mae'r ymgyrch, sy'n digwydd yng Nghymru yn unig, wedi'i threfnu gan Diabetes UK Cymru a Fferylliaeth Gymunedol Cymru ac mae ymhlith hyd at chwe ymgyrch iechyd y cyhoedd y mae'n rhaid i fferyllwyr cymunedol eu cynnal i fodloni gofynion y saith Bwrdd Iechyd fel rhan o'u cytundeb.

Po gyntaf y caiff diabetes ei ddiagnosio, gorau oll y gellir ei reoli
Dai Williams

Diabetes UK Cymru

Mae'r ymgyrch hefyd yn cael ei chefnogi gan BMA Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r Gymdeithas Fferyllol Frenhinol.

Gwelwyd dros 20,000 o bobl yn cael asesiadau mewn menter debyg a drefnwyd gan Diabetes UK Cymru a Fferylliaeth Gymunedol Cymru ym mis Awst 2009.

Bellach, mae dros 153,000 o bobl wedi derbyn diagnosis yng Nghymru ac amcangyfrifir bod gan 66,000 arall y cyflwr ond nad ydyn nhw'n gwybod hynny.

Mae gan y mwyafrif llethol o'r 66,000 yma ddiabetes Math 2, sef y ffurf fwyaf cyffredin o'r cyflwr sydd yn aml, ond nid bob amser, yn gysylltiedig â bod dros bwysau.

Gall pobl fyw â diabetes Math 2 heb dderbyn diagnosis am hyd at 10 mlynedd a bydd hanner y bobl hynny wedi datblygu cymhlethdodau'r cyflwr, sy'n cynnwys clefyd y galon, strôc a chlefyd yr arennau, erbyn iddyn nhw wybod eu bod yn diodde.

'Ar gynnydd'

Dywedodd Dai Williams, Cyfarwyddwr Cenedlaethol Diabetes UK Cymru: "Mae diabetes ar gynnydd sylweddol yng Nghymru ac mae'n frawychus y credir bod un o bob 50 o bobl yma yn byw â diabetes heb yn wybod iddyn nhw.

"Byddwn yn annog pawb sy'n poeni am eu risg o ddiabetes i fynd i'w fferyllfa leol yng nghanol mis Mehefin i gael asesiad am ddim.

"Po gyntaf y caiff diabetes ei ddiagnosio, gorau oll y gellir ei reoli a lleihau'r cymhlethdodau dinistriol, fel clefyd y galon, strôc a chlefyd yr arennau."

Mesurydd lefel siwgr
Peiriant sy'n mesur lefel siwgr

Dywedodd Russell Goodway, Prif Weithredwr Fferylliaeth Gymunedol Cymru: "Rydym yn falch iawn mai dyma'r ymgyrch iechyd y cyhoedd gyntaf a gynhelir yng Nghymru gyfan drwy fferyllfeydd cymunedol.

"Y fferyllfa leol ar y stryd fawr yw'r man cychwyn perffaith i bobl ddod i ddeall eu hiechyd, pa risgiau a all fod yn berthnasol iddyn nhw a sut i leihau'r risgiau hynny.

"Y gobaith yw y gall fferyllfeydd lleol helpu llawer o bobl yng Nghymru i leihau'r risg o ddatblygu diabetes Math 2 yn y dyfodol drwy'r fenter hon."

Mae diabetes Math 2 yn cyfrif am tua 90% o achosion o ddiabetes ac yn digwydd naill ai pan nad yw'r corff yn cynhyrchu digon o inswlin neu pan na all ddefnyddio'r inswlin y mae'n ei gynhyrchu.

Ymhlith y ffactorau risg ar gyfer diabetes Math 2 mae bod dros 40 oed, neu 25 oed ar gyfer pobl o gymunedau lleiafrifoedd ethnig, bod dros bwysau, bod â pherthnasau agos sydd â'r cyflwr a bod â mesuriad mawr o gwmpas eich canol.

Mae dynion sy'n mesur 37 modfedd neu fwy rownd eu canol, neu 35 modfedd neu fwy ar gyfer dynion o Dde Asia, neu 31.5 modfedd neu fwy ar gyfer pob merch, yn wynebu risg.



HEFYD
Miloedd yn 'dioddef heb wybod'
21 Maw 11 |  Newyddion
Clefyd y Siwgr: 'Niferoedd yn codi'
25 Hyd 10 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific