British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Gwener, 13 Mai 2011, 20:10 GMT 21:10 UK
Dadorchuddio Coron a Chadair yr Urdd

Mari Thomas gyda Choron Eisteddfod yr Urdd
Mari Thomas sy'n gyfrifol am Goron yr Eisteddfod

Cafodd Coron Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Abertawe a'r Fro ei gweld am y tro cyntaf nos Wener.

Mae'r Goron wedi ei chreu gan y gemydd Mari Thomas, a'i rhoi gan naw o ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg Abertawe a'r Fro.

Eleni ydi'r tro cyntaf i enillydd Coron yr Eisteddfod gael cadw'r Goron.

Yn y gorffennol, mae'r enillydd wedi derbyn replica bach o'r Goron ond eleni bydd yn cael cadw'r benwisg am byth.

Aled Tinnuche gyda Chadair Eisteddfod yr Urdd
Aled Tinnuche gynlluniodd a gwneud y Gadair

Mae Mari, sy'n gweithio gyda metel gwerthfawr, wedi dylunio'r Goron ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol ddwywaith yn y gorffennol yn 2006 yn Abertawe ac yn 2007 yn Sir y Fflint.

Mae hi'n berchen siop yn yr Eglwys Norwyeg yn Abertawe ac yno y cafodd y Goron ei gweld am y tro cyntaf.

Dywedodd Ms Thomas ei bod yn awyddus i greu Coron gyfoes a "fyddai'n adlewyrchu'r ffaith mai dyma'r tro cyntaf erioed i'r enillydd gael cadw'r Goron".

"Yr Hwyl Bont oedd fy mhrif ysbrydoliaeth gan ei fod yn gynllun gwych a dwi'n ei weld yn ddyddiol o'n stiwdio yn y Lanfa.

"Mae fy ffrind da a'r artists mewn gwydr, Jo Partridge wedi ymdoddi copr i mewn i wydr glas sydd wedi ei osod yn y Goron.

"Mae'r glas yn amlwg yn gyfeiriad at y môr a'r copr yn adlais o draddodiad cryf Abertawe fel allforiwr copr.

"Ond roeddwn i'n awyddus i ddefnyddio gwydr gan fod Abertawe yn cael ei gyfri fel canolfan ragoriaeth ar gyfer gwydr lliw, ffaith nad yw nifer o bobl yn ymwybodol ohono," ategodd.

Eglurodd hefyd bod gweithio ar ddarn fel hwn bob amser yn "brofiad nerfus" gan ei bod eisiau sicrhau fod popeth yn berffaith ar gyfer yr enillydd.

"Ond pan ddaw popeth ynghyd ar lwyfan y pafiliwn mae'n deimlad gwych ac emosiynol iawn," meddai.

Mae'r Goron wedi ei chreu o arian ac yn llawn delweddau o ardal yr Eisteddfod, gyda phwyslais ar y môr
Mari Thomas

"Rydw i'n gobeithio y bydd pobl, ac yn enwedig yr enillydd, yn hoffi'r Goron.

"Mae'r Goron wedi ei chreu o arian ac yn llawn delweddau o ardal yr Eisteddfod, gyda phwyslais ar y môr.

Nos Wener hefyd cafodd Cadair yr Eisteddfod, sy'n rhodd gan Ysgolion Cyfun Gwyr a Bryntawe, ei chyflwyno.

Cafodd y Gadair ei chreu gan Aled Tinnuche, Pennaeth Celf a Dylunio Ysgol Gyfun Gwyr.

Mae'r Gadair hefyd yn drwm gan symbolaeth a delweddau o ardal Abertawe gan gynnwys cyfeiriad at y cyfnod pan yr adweinir y ddinas fel Copperopolis.

"Yr ysgrifbin oedd fy ysbrydoliaeth wreiddiol ac i adlewyrchu hynny, mae cefn y gadair wedi ei gerfio i siâp yr ysgrifbin," meddai.

Fflam

"Mae delweddau'r tyrrau copr wedi eu naddu yn y gadair ac yn adlewyrchu cyfnod Abertawe fel Copperopolis, fel yr oedd y ddinas yn cael ei hadnabod pan oedd yn cyflenwi 60% o holl gopr y byd ac mae darnau o gopr a dur wedi eu hymgorffori yn y gadair.

"Roedd hi'n bwysig i mi i ddefnyddio pren lleol, felly pren yr Onnen sydd wedi creu'r ffrâm a'r gweddill o bren y Fedwen.

Dywedodd Aled, sy'n hanu o Orslas yn Sir Gaerfyrddin a bellach yn byw yn Llanedi, fod y Gadair yn un gyfoes iawn.

Cyflwynir y Gadair eleni am gerdd gaeth neu rydd heb fod dros 100 llinell ar y testun, Fflam.

Y beirniaid yw Emyr Lewis a Mererid Hopwood.

Cyflwynir y Goron i'r buddugol am ysgrifennu darn neu ddarnau o ryddiaith dros 4,000 o eiriau ar y thema, 'Ffiniau'.

Wrth dderbyn y Goron a'r Gadair ar ran Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, dywedodd Cyfarwyddwr yr Eisteddfod, Aled Siôn, bod hi'n amlwg fod oriau maith o waith wedi eu buddsoddi yn y gwobrau arbennig yma.

"Fe fyddan nhw'n cael eu trysori gan yr enillwyr ifanc.

"Hoffwn ddiolch i Mari ac Aled am eu gwaith ac i'r ysgolion am eu haelioni yn eu rhoi i'r Eisteddfod.

"Edrychwn ymlaen at wythnos wych rhwng Mai 30 a Mehefin 4 ar safle'r hen waith dur yn Felindre.

"Mae'n safle addas iawn o gofio fod Mari ac Aled, ill dau wedi eu hysbrydoli gan hanes diwydiannol cyfoethog ardal Abertawe."



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific