British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 3 Mai 2011, 08:04 GMT 09:04 UK
Talcen caled wrth geisio mwyafrif

Welsh assembly
Pa mor anodd fydd hi i ffurfio mwyafrif yn y pedwerydd Cynulliad?

Dadansoddiad o obeithion Llafur o ennill etholiad
Yr Athro Roger Scully
Athro yn y Gwyddorau Gwleidyddol a Chyfarwyddwr Sefydliad Gwleidyddiaeth Cymru Prifysgol Aberystwyth

Wrth lansio ymgyrch ei blaid ar gyfer etholiad y Cynulliad, dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones mai nod Llafur yw ennill "mwyafrif gweithredol cyfforddus" yn y siambr 60 sedd.

Pa mor realistig yw hyn?

Ers degawdau, Llafur yw'r blaid gryfaf yng Nghymru. Ond mae'r cryfder hwnnw wedi gwanhau dros y blynyddoedd diwethaf.

Yn etholiad cyffredinol 2010, dim ond 36.2% o'r bleidlais yng Nghymru gafodd y blaid - ei pherfformiad gwaethaf ers 1918, gwaeth hyd yn oed na pherfformiad y blaid dan Michael Foot yn 1983.

Ond ers ffurfio'r glymblaid rhwng y Ceidwadwyr a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn Llundain, mae Llafur Cymru wedi gweld adferiad.

Mae'r arolygon barn yn awgrymu gogwydd mawr i Lafur ers yr etholiad Cynulliad diwethaf.

Mae Llafur yng Nghymru hefyd gyda mantais nad oes yna un gwrthwynebydd cryf, o gymharu â'r SNP yn yr Alban.

Gan fod Llafur wedi ennill 26 sedd yn y Cynulliad yn 2007, pa mor anodd fydd ennill y llond llaw o seddi sydd eu hangen i gael mwyafrif?

Wel, efallai'n anoddach na'r disgwyl.

Roedd canlyniad etholiad Cynulliad 2007 yn rhyfedd - bron yn eithriadol.

Syrthiodd pleidlais Llafur yn sylweddol - llawer mwy nag yn etholiad Senedd yr Alban.

Ond heb un her glir, llwyddodd Llafur i osgoi colli nifer sylweddol o seddi, gan gadw rhai o drwch blewyn yn unig.

O'r 12 sedd ymylol yn etholiad Cynulliad 2007, enillodd Llafur 10. Ond mae hyn yn golygu mai un effaith unrhyw gynnydd yn y gefnogaeth i Lafur yn 2011 fydd i droi'r seddi ymylol hynny yn seddi diogel - dim mwy, dim llai.

Er mwyn sicrhau mwyafrif, beth sydd raid i Lafur ei wneud?

Yn gyntaf, cadw pob un etholaeth yr enillon nhw'r tro diwethaf. Mae hyn yn golygu curo'r Ceidwadwyr ym Mro Morgannwg - sedd gollodd y Torïaid o 83 pleidlais yn 2007 a'i hennill gyda dros 4,000 o bleidleisiau yn yr etholiad cyffredinol.

Rhaid i Lafur hefyd wrthsefyll her gref Ron Davies, sydd bellach yn ymgeisydd i Blaid Cymru yng Nghaerffili.

Yn ail, rhaid i Lafur ennill Blaenau Gwent oddi wrth yr annibynwyr. Gan iddyn nhw ennill yn rhwydd yn etholiad cyffredinol y llynedd, dylai hyn fod yn bosibl.

Yn drydydd, yn rhanbarth Canol a Gorllewin Cymru bydd yn rhaid i Lafur gipio rhai seddi etholaethol (sedd ymylol Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro ac efallai rhai anos fyth i'w cipio, fel Preseli Penfro a Llanelli) tra hefyd yn ennill digon o'r bleidlais ranbarthol er mwyn osgoi colli unrhyw seddi ar y rhestr.

Mae ennill cyfanswm o un sedd ychwanegol yn y rhanbarth hwn yn ymddangos yn bosibl; byddai ennill dwy yn dasg llawer anoddach.

Byddai cyflawni'r uchod i gyd yn rhoi 28 sedd i Lafur (neu efallai 29).

Er mwyn cael "mwyafrif gweithredol cyfforddus", rhaid iddyn nhw wedyn ennill etholaethau ychwanegol yn y gogledd ac yn y tri rhanbarth deheuol.

Chafodd Llafur ddim un sedd rhestr yn y rhanbarthau hyn yn 2007 - felly byddai cipio unrhyw etholaeth yma yn golygu cynnydd yng nghyfanswm seddi llafur.

Mae ennill rhai o'r seddi targed i Lafur yn edrych yn fathemategol bosibl - i ennill Gorllewin Clwyd gogwydd o ddim ond 3% sydd ei angen.

Ond mae mwyafrif clir yn gofyn i Lafur ennill seddi fel Gogledd Caerdydd (sydd angen gogwydd o dros 7%) ac Aberconwy (sydd yn gofyn am ogwydd o 9%) neu hyd yn oed llwyddo i syfrdanu mewn etholaethau eraill.

Fydd Llafur yn parhau fel y blaid gryfaf yng Nghymru?

Llafur yn sicr fydd yn parhau fel y blaid gryfaf yng Nghymru wedi'r etholiad.

Mae'n edrych yn debygol y bydd yn ennill cyfran sylweddol o'r bleidlais gyffredinol o gymharu â'r etholiad Cynulliad diwethaf, a thrwy hynny atal y cwymp fu ar droed yn y gefnogaeth i Lafur yng Nghymru.

Ond bydd ennill mwyafrif yn yr etholiad, a thrwy hynny adfer ei monopoli hanesyddol dros wleidyddiaeth yng Nghymru, yn profi'n anos.



NEWYDDION
PLAID ETHOL RHANB CYF +/-
LLAF 28 2 30 +4
CEID 6 8 14 +2
PC 5 6 11 -4
DR 1 4 5 -1
ARALL 0 0 0 -1

Ar ôl cyhoeddi 40 o'r 40 sedd

YR YMGYRCH
YR ARWEINWYR
PYNCIAU LLOSG
BARN Y PLEIDIAU
MANIFFESTO
YMGYRCHOEDD
CEFNDIR

Y RHANBARTHAU



Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific