British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Gwener, 22 Ebrill 2011, 12:23 GMT 13:23 UK
IECHYD: Be sydd gan y pleidiau i'w gynnig

Dyma'r trydydd o bum erthygl a fydd yn trin a thrafod maniffesto'r pedair prif blaid ar bwnc penodol. Yma mae Athro Ceri Phillips, o Adran Coleg y Gwyddorau Dynol ac Iechyd Prifysgol Abertawe, wedi bod yn edrych ar beth sydd gan y pleidiau i'w gynnig o ran iechyd.


Maniffesto y pedair brif Blaid
Be sydd gan y pedair brif blaid i'w gynnig?

Mae nifer o nodweddion tebyg gan y pedwar maniffesto sydd - o dan y wyneb o leiaf - yn cydnabod bod rhaid i'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru newid. Er bod y geiriad rhywfaint yn wahanol gan bob plaid, mae ymrwymiad trawsbleidiol i wella iechyd a lles pobl Cymru ac i wneud eu gorau i leihau'r diffyg cydraddoldeb o ran canlyniadau iechyd.

Fel sydd i'w ddisgwyl, mae'r Democratiaid Rhyddfrydol a'r Ceidwadwyr yn pwyntio bys at y llywodraeth ddiwethaf a'i record ar iechyd tra bod Llafur a Phlaid Cymru yn pwyntio at y llwyddiannau a'r cyraeddiadau o'r llywodraeth honno a sut y bydden nhw'n adeiladu ar y llwyddiant hwnnw.

Mae holl faniffestos yn rhoi pwyslais ar atal salwch ac mae hynny'n synhwyrol ac i'w groesawu, fel y mae'r ymrwymiad i edrych ar y materion iechyd sydd o bwys ac sy'n adlewyrchu'n wael ar y gwasanaeth iechyd ac ar iechyd y genedl - yn benodol ysmygu, alcohol, gordewdra, iechyd rhywiol a chamddefnydd o gyffuriau.

O ran iechyd cyhoeddus, mae'r Ceidwadwyr yn cynnig cyflwyno mesur gwella iechyd y cyhoedd sy'n cynnwys creu Bwrdd Iechyd y Cyhoedd i Gymru. Mae hyn ychydig yn rhyfedd ag ystyried bodolaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru sy'n gwneud beth sy'n cael ei gynnig ar gyfer y bwrdd newydd.

'Cyd-weithio'

Mae'n aneglur beth fyddai'r ymgyrch iechyd cyhoeddus a gynigir gan Lafur yn ei olygu.

Mae hwn yn gynllun i fynd i'r afael ag iechyd cyhoeddus ond mae'n brin o ran manylion ac yn adlewyrchu bwriadau da'r blaid yn hytrach na pholisïau wedi eu seilio ar dystiolaeth.

Mae'r term cyd-weithio'n amlwg iawn ar draws pob un o'r maniffestos, ac felly mae'r pleidiau'n cydnabod yr angen i wasanaethau cymdeithasol a gwasanaethau iechyd i weithio'n agosach.

Maen nhw hefyd yn cydnabod yr angen am berthynas agosach â gwasanaethau cyhoeddus eraill a'r sector wirfoddol.

Mae'r pedwar maniffesto yn pwysleisio'r angen i wella gwasanaethau yn y gymuned er mwyn sicrhau y gall cleifion symud yn haws o'r ysbyty at ofal yn agosaoch i'w catref, gyda mynediad haws at feddygon a deintyddion, a gyda mwy o rôl i fferyllwyr cymunedol.

Ambiwlans
Gwasanaeth Ambiwlans yn cael sylw'r pedwar maniffesto

Mae pwyslais ar bwysigrwydd staff ym mhob un maniffesto fel y mae cael gwared ar wastraff yn y system - nodwedd amlwg yw'r bwriad i leihau biwrocratiaeth.

Nodwedd amlwg arall ymysg y pedair plaid yw'r alwad am welliannau ym maes gofal iechyd meddwl ar draws y sbectrwm - o ofal plant a phobl ifanc i ddioddefwyr dementia. Mae'r manyldeb yn amrywio ond mae'r pwyslais yn debyg, fel ag y mae'r bwriadau ynghlwm â gofal canser.

Cefnogi cyflwyno rhai o'r polisïau sydd eisoes yn bodoli yn Lloegr yw nod y Ceidwadwyr ond mae pob plaid yn pwysleisio mai'r flaenoriaeth yw gwella'r nifer sy'n goroesi canser.

Y Ceidwadwyr yw'r unig blaid sy'n dweud y byddan nhw'n gwarchod gwariant yn y gwasanaeth iechyd bob blwyddyn mewn termau real dros y pedair blynedd nesaf ond hefyd yn bwriadu gorfodi'r rhai all fforddio gwneud hynny i dalu £5 am bresgripsiwn - ac eithrio'r rhai oedd wedi eu heithrio o dan yr hen drefn.

Mae'r Gwasanaeth Ambiwlans yng Nghymru yn destun i bob un o'r maniffestos gyda rhai cynigion manwl iawn gan y blaid Lafur; ymrwymiad i gyllido fel bod ambiwlansys Cymru'n ymateb yr un mor gyflym ag ambiwlansys yn Lloegr gan y Democratiaid Rhyddfrydol; buddsoddiad pellach gan y Ceidwadwyr; tra byddai Plaid Cymru'n cael gwared ar Ymddiriedolaeth Ambiwlans Cymru a rhoi'r gofal dros ambiwlansys i'r byrddau iechyd.

Ymrwymiad cyffredin ymhlith y pleidiau yw cynyddu gwasanaethau'r Ambiwlans Awyr yng Nghymru.

Addewid cyffredin arall yw i warchod y bregus ac mae bwriadau positif i sicrhau safon ond yn anffodus mae'r pedwar maniffesto'n gwneud addewidion a all ond cynyddu disgwyliadau'r cyhoedd o'r hyn y gall y gwasanaeth iechyd a gwasanaethau cyhoeddus eraill eu cynnig.


Mae dadansoddiad o'r polisïau addysg; economi; iaith; amgylchedd; ar wefan Newyddion BBC Cymru .



NEWYDDION
PLAID ETHOL RHANB CYF +/-
LLAF 28 2 30 +4
CEID 6 8 14 +2
PC 5 6 11 -4
DR 1 4 5 -1
ARALL 0 0 0 -1

Ar ôl cyhoeddi 40 o'r 40 sedd

YR YMGYRCH
YR ARWEINWYR
PYNCIAU LLOSG
BARN Y PLEIDIAU
MANIFFESTO
YMGYRCHOEDD
CEFNDIR

Y RHANBARTHAU



Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific