British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mercher, 20 Ebrill 2011, 06:48 GMT 07:48 UK
ADDYSG: Be sydd gan y pleidiau i'w gynnig

Dyma'r gyntaf o bum erthygl a fydd yn trin a thrafod maniffesto'r pedair prif blaid ar bwnc penodol. Yma mae Gwilym Dyfri Jones, Deon Cyfadran Addysg a Hyfforddiant, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, wedi bod yn edrych ar be sydd gan y pleidiau i'w gynnig o ran addysg.


Maniffesto y pedair brif Blaid
Be sydd gan y pedair brif blaid i'w gynnig?

O gofio canlyniadau siomedig disgyblion Cymru mewn sawl arolwg cenedlaethol a rhyngwladol diweddar, nid yw'n syndod o gwbl mai codi safonau a chyraeddiadau plant a phobl ifanc mewn llythrennedd a rhifedd yw prif flaenoriaeth y pedair prif blaid ym maes addysg o fewn eu maniffestos etholiadol.

Y mae'r pedair, un ac oll, hefyd yn argymell adolygu'r Cwricwlwm Cenedlaethol yng Nghymru, yn dymuno gweld sefydliadau'n gweithredu'n fwy effeithlon a, thrwy hynny, yn lleihau'n ddirfawr y fiwrocratiaeth bresennol ac yn addo buddsoddi'n helaethach yn natblygiad proffesiynol athrawon.

Thema arall sy'n hollbresennol yw'r galw ar sefydliadau i gydweithio'n agosach â'i gilydd yn rhanbarthol er mwyn rhannu adnoddau tra disgwylir iddynt hefyd ddatblygu'n sefydliadau mwy cymunedol eu hanian.

Oriau ysgol

Mae'r Blaid Lafur yn datgan yn glir ei hymrwymiad i addysg y blynyddoedd cynnar, yn cadarnhau y bydd yn cynyddu'r gwariant ar ysgolion yn flynyddol, yn argymell y dylid sefydlu'r proffesiwn addysgu ar lefel 'meistr', yn addo cyflwyno prawf darllen cenedlaethol ynghyd â system genedlaethol ar gyfer graddio ysgolion.

Mae Plaid Cymru yn datgan ei bwriad i gyflwyno arolygiadau cadarnach, amlach a mwy hyblyg, yn argymell datganoli tâl ac amodau i athrawon gan gytuno â'r undebau llafur ar delerau cenedlaethol i Gymru, yn dymuno adolygu oriau ysgol ac amseroedd tymhorau ysgol ac yn ystyried sefydlu Cyngor Addysg Cyffredinol i Gymru.

Dosbarth o blant
Mae'r pedair plaid yn rhoi sylw i'r Gymraeg

Mae'r Blaid Geidwadol yn argymell y dylai ysgolion gael mwy o ryddid i reoli eu cyllidebau'n effeithlon, yn datgan eu bwriad i ddatblygu cynllun cyllido PPP i Gymru i adeiladu ysgolion newydd, yn addo datblygu 'cam canol' (8-13 oed) i integreiddio'r gyfundrefn ysgolion gan hefyd sefydlu 'cabinet plant a phobl ifanc' i gynghori'r Prif Weinidog.

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn datgan eu bwriad i sefydlu premiwm disgyblion a fydd yn targedu £2,500 ar gyfer pob un o'r plant tlotaf yng Nghymru, yn addo diweddaru'r cwrs hyfforddiant cychwynnol i athrawon ac yn bwriadu comisiynu ymchwil i ddechrau'r broses i sicrhau bod plant ag anghenion cymhleth y disgwylir iddynt fynychu ysgolion arbennig yn Lloegr yn gallu cael addysg yng Nghymru.

Caiff addysg Gymraeg sylw gan bob un o'r pleidiau gyda'r Blaid Lafur yn addo adolygiad cenedlaethol o'r galw am addysg Gymraeg, Plaid Cymru'n addo gwella darpariaeth addysg Gymraeg i blant ag Anghenion Addysg Arbennig a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn addo cwtogi ar nifer y rheoliadau ynghylch sefydlu ysgolion cyfrwng Cymraeg.

Blaenoriaethau

Caiff y sectorau Addysg Bellach ac Addysg Uwch le amlwg ym mhob un o'r pedwar maniffesto hefyd. Ceir cytundeb cyffredinol ymhlith y pleidiau ynghylch yr angen i sefydliadau gydweithio'n agosach ar lefel ranbarthol, ynghylch cynyddu hyblygrwydd o fewn Addysg Uwch gan ddarparu rhagor o gyfleon dysgu ar gyfer myfyrwyr rhan-amser ac ynghylch cwrdd â chost ffioedd dysgu.

Er bod rhai gwahaniaethau amlwg yn eu hamlygu eu hunain yma a thraw o fewn y pedwar maniffesto, teg fyddai nodi, dybiwn i, mai'r un blaenoriaethau strategol sydd wrth wraidd pob un ohonynt yn y bôn. Ac eto, wedi eu cuddio ym mêr yr ymadroddi rhethregol, ceir enghreifftiau o bolisïau amgen a diddorol a allasai apelio'n fawr at garfanau amrywiol o etholwyr Cymru….

  • Cyflwyno Siarter Myfyrwyr Cymru (Democratiaid Rhyddfrydol)
  • Sefydlu system debyg i'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol ar gyfer addysg bellach yng Nghymru (Plaid Cymru)
  • Darparu rhaglen o hyfforddiant pellach mewn addysgu llythrennedd a rhifedd ar gyfer athrawon newydd gymhwyso (Llafur)
  • Cynnal adolygiad brys i gategoreiddio ieithyddol ysgolion (Plaid Cymru)
  • Rhoi hawl i athrawon gael blwyddyn sabothol ddi-dâl os ydynt am ymgymryd ag astudio academaidd (Democratiaid Rhyddfrydol)
  • Cynnig pecyn o gymorth i rieni a gwarcheidwaid plant mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg, i gynnwys cymorth i ddysgu Cymraeg (Ceidwadwyr)
  • Gwella hyfforddiant i athrawon sy'n dysgu Cymraeg fel ail iaith (Plaid Cymru)
  • Ei gwneud yn ofynnol i bob ysgol uwchradd sefydlu menter gymdeithasol i'w rheoli a'i rhedeg gan ddisgyblion. (Ceidwadwyr)

Y gwir amdani yw pa bynnag blaid neu glymblaid a ddaw i rym ar ôl yr etholiad, bydd gofyn iddi, wrth reswm, gydbwyso buddsoddiadau mewn meysydd blaenoriaethol gyda dogn cryf o resymoli a chwtogi ar wariant mewn meysydd allweddol eraill. Hon, yn ddiau, fydd un o'r prif heriau a fydd yn wynebu'r Gweinidog(ion) priodol unwaith y sefydlir y Llywodraeth newydd ac, o'r braidd y cafwyd yr awgrym lleiaf gan y pleidiau hyd yn hyn sut y bwriadant fynd â'r maen ariannol hwn i'r wal os etholir hwy ar Fai'r pumed. Ond yr her fwyaf, heb os, fydd honno a osodir gan rieni led-led Cymru a fydd yn disgwyl gweld y bydd cyraeddiadau plant a phobl ifanc yn y sgiliau sylfaenol, beth bynnag fo'u cefndir a lle bynnag y trigant, wedi codi'n sylweddol erbyn etholiad nesaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn 2016.


Mae dadansoddiad o'r polisïau iechyd; economi; iaith; amgylchedd; ar wefan Newyddion BBC Cymru .



NEWYDDION
PLAID ETHOL RHANB CYF +/-
LLAF 28 2 30 +4
CEID 6 8 14 +2
PC 5 6 11 -4
DR 1 4 5 -1
ARALL 0 0 0 -1

Ar ôl cyhoeddi 40 o'r 40 sedd

YR YMGYRCH
YR ARWEINWYR
PYNCIAU LLOSG
BARN Y PLEIDIAU
MANIFFESTO
YMGYRCHOEDD
CEFNDIR

Y RHANBARTHAU



Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific