British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 29 Mawrth 2011, 17:51 GMT 18:51 UK
Addysg: 'Trobwll dieflig o fethiant'

Ysgol
Mae'r sector addysg mewn perygl o "suddo i drobwll dieflig o fethiant" yn ol adroddiad

Os na fydd gweithredu ar frys, gallai perfformiad yn y sector addysg "suddo i drobwll dieflig o fethiant" yn ôl adroddiad damniol i'r Llywodraeth.

Mae'r adroddiad annibynnol a gomisiynwyd gan y Gweinidog Addysg Leighton Andrews ar ran y Llywodraeth yn asesiad cynhwysfawr o sefyllfa addysg yng Nghymru.

Daw wedi cyhoeddi canlyniadau arolwg rhyngwladol PISA ym mis Rhagfyr oedd yn dangos bod plant ysgol Cymru ymhell y tu ôl i weddill Prydain a rhannau helaeth o'r byd ac adroddiad Estyn fis Ionawr oedd yn dweud bod safonau bron traean ysgolion Cymru ddim yn ddigon da.

Gallai safonau 'lithro'

Mae'r adroddiad yn gwneud 33 o argymhellion ar sut i wella'r sefyllfa.

Mae'n galw am greu bas data cenedlaethol o wybodaeth i rieni ar berfformiad ysgolion ar gyfer rhieni, i'r 22 awdurdod addysg lleol i weithio'n ffurfiol fel pedwar gr?p rhanbarthol ac i gael gwared ar hanner y nifer o golegau addysg bellach.

Leighton Andrews
Fe ddisgrifiais i ganlyniadau PISA fel rhybudd clir i system hunanfodlon. Mae'r adroddiad hwn yn rhybudd clir arall ac fe ddylem ni ei ystyried â meddwl agored
Leighton Andrews, Gweinidog Addysg

Tra bod yr adroddiad yn canmol rhai agweddau o un o gynlluniau mwyaf arloesol y Llywodraeth - y cyfnod sylfaen - mae hefyd yn mynegi pryder am rai elfennau ohono gan alw ar y llywodraeth i gyflwyno profion o allu plant.

Os na fydd pethau'n newid, mae'r adroddiad yn rhybuddio y gallai'r cyfnod sylfaen achosi i safonau "lithro'n ôl yn hytrach na gwella."

Mae beirniadaeth hefyd o'r Llywodraeth am fethu a "sefydlu strwythurau addysg effeithiol, syml, cyson ac atebol" ac yn galw am fas data o adnoddau dysgu ac addysgu cenedlaethol

Yn gyffredinol, mae'r adroddiad yn gweld bod diffyg eglurdeb a diffyg nod clir wedi cael ei gosod i ysgolion a sefydliadau addysg bellach.

Dylai'r Gweinidog gymryd y cyfrifoldeb o sicrhau llwyddiant a pherfformiad da gan ysgolion, yn ôl yr adroddiad.

'Rhybudd clir'

Mae'r gweinidog yn cydnabod bod neges anodd ond hefyd yn cyfaddef nad yw'n dod fel sioc.

"Fe ddisgrifiais i ganlyniadau PISA fel rhybudd clir i system hunanfodlon.

"Mae'r adroddiad hwn yn rhybudd clir arall ac fe ddylem ni ei ystyried â meddwl agored.

"Mae'r adroddiad yn cydnabod bod llywodraeth leol a sectorau eraill wedi dechrau mynd i'r afael a rhai o'r materion yma... Fodd bynnag mae'r gr?p yn pwysleisio'r angen i wella cyrhaeddiad dysgwyr ar draws Cymru ac i wneud hynny ar frys.

"Maen nhw'n argymell adolygiad dwys yn 2013 i edrych ar y cynnydd ac i ystyried a oes angen newid strwythurol mwy sylfaenol."

Pryder y pleidiau

Wrth ymateb i'r adroddiad yn y siambr, dywedodd llefarydd Addysg y Ceidwadwyr Paul Davies mai "cyllido ysgolion yn uniongyrchol fyddai orau."

Dywedodd bod rhoi mwy o annibyniaeth i ysgolion yn arwain at well perfformiad.

Pryder Leanne Wood o Blaid Cymru oedd effaith yr adroddiad ar safon addysg Gymraeg gan alw ar y Gweinidog i sicrhau bod plant yn cael eu haddysgu trwy ddewis iaith ei rhieni.

Dywedodd ei bod yn "derbyn bod amser heriol o'n blaen" o ran addysg yng Nghymru.

Dywedodd Jenny Randerson o'r Democratiaid Rhyddfrydol bod yr adroddiad yn dod i "gasgliadau sy'n achosi pryder."

Ond rhybuddiodd y Llywodraeth rhag rhoi gormod o arweiniad i ysgolion gan syrthio i'r trap o foddi athrawon mewn gwaith papur.



HEFYD
Perfformiad yn 'annerbyniol'
07 Rhag 10 |  Newyddion
Ysgolion Cymru "ar ei hôl hi"
02 Tach 10 |  Newyddion
Safon Uwch: 97.1% yn llwyddo
19 Awst 10 |  Newyddion
Safonau ysgolion: 'Lle i wella'
25 Ion 11 |  Newyddion


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific