British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mercher, 2 Chwefror 2011, 18:55 GMT
Refferendwm: Holi ac ateb

Mawrth 3 2011 yw dyddiad pan fydd pobl Cymru yn cael bwrw pleidlais - un ai o blaid neu yn erbyn estyn pwerau deddfu'r Cynulliad Cenedlaethol.

John Stevenson sy'n ceisio egluro'r hyn sy'n digwydd.

Beth ydi pwrpas y refferendwm?

Yn gyfreithiol, pwrpas y refferendwm yw gofyn i'r etholwyr benderfynu a ddylai'r Cynulliad weithredu Rhan 4 Deddf Llywodraeth Cymru 2006.

Mae'r ddeddf yn diffinio pwerau'r Cynulliad. Rhaid cynnal refferendwm cyn i'r Cynulliad allu pasio deddfau o fewn y meysydd polisi sydd eisoes wedi cael eu datganoli, megis iechyd, addysg neu drafnidiaeth.

Ar hyn o bryd mae deddfau "Cymreig" yn cael eu pasio wedi i'r Cynulliad gael yw hawl i wneud hynny gan y Senedd yn San Steffan.

Mae'r pwerau deddfu yn cael eu trosglwyddo o'r Senedd i'r Cynulliad. Gorchymyn Cymhwysedd Cyfreithiol ydi'r term cyfreithiol am hynny.

Er enghraifft, ar hyn o bryd mae Aelodau Cynulliad, Aelodau Seneddol a Llywodraeth San Steffan yn ystyried cais am hawl i ddeddfu ym maes cyfrannu organau.

Mae Llywodraeth y Cynulliad yn awyddus i weithredu cynllun sy'n cymryd yn ganiataol fod unigolyn yn fodlon i organau ei gorff neu ei chorff gael eu defnyddio i bwrpas meddygol neu achub bywyd.

Cyn gweithredu cynllun o'r fath rhaid yn gyntaf gael caniatâd Senedd Llundain.

Os mai pleidlais Ie sy'n ennill y dydd ar Fawrth 3, yna mi fydd y drefn ddeddfu bresennol - gwneud cais am Orchymyn Cymhwysedd Cyfreithiol - yn cael ei hysgubo o'r neilltu a'r Cynulliad yn cael yr hawl i ddeddfu yn yr 20 maes sydd eisoes wedi cael eu datganoli.

Mae'r gorchmynion yn caniatáu i'r cynulliad wneud cais am bŵer deddfu mewn maes arbennig o fewn pwnc sydd wedi ei ddatganoli ar sail un achos i'r llall.

Argymhelliad Confensiwn Cymru Gyfan oedd bod y drefn bresennol, sy'n caniatáu'r hawl i ddeddfu, yn araf a chlogyrnaidd.

Yn ôl Gwir Gymru, sy'n ymgyrchu ar gyfer pleidlais Na, mae'r drefn bresennol yn rhoi cyfle i ASau Cymru leisio barn ar y materion sydd wedi eu datganoli.

Pam refferendwm ar Fawrth 3?

Yn syml, oherwydd bod y cynulliad am gael un.

Nid mater o bŵer ydi hyn, meddai'r ymgyrch Ie. Mater yn hytrach o gael gwell trefn lywodraethol i Gymru.

Fydd siniciaid ddim yn synnu bod criw o wleidyddion o blaid refferendwm er mwyn bod yn fwy pwerus.

Dechreuodd y symudiadau i gynnal refferendwm yn 2007 wedi cyhoeddiad fod Etholiad y Cynulliad wedi bod yn ddiganlyniad.

Rhan o'r fargen rhwng Plaid Cymru a Llafur yng Nghytundeb Cymru'n Un oedd addewid i gynnal refferendwm i estyn y pwerau deddfu. Ffrwyth y fargen rhwng y ddwy blaid oedd sefydlu Confensiwn Cymru Gyfan.

Ym mis Tachwedd 2009 fe gasglodd y confensiwn fod modd sicrhau pleidlais Ie ond nad oedd sicrwydd o hynny.

Dyna 'r casgliad yr oedd y llywodraeth wedi gobeithio amdano a chafodd cynnig ei dderbyn drwy fwyafrif ym mis Chwefror 2010.

Oes 'na fwriad i greu mwy o Aelodau Cynulliad?

Nac oes. Mae pwrpas y refferendwm yn ymwneud â Rhan 4 Deddf Llywodraeth Cymru yn unig.

Does 'na ddim manylion yn y rhan hwnnw ynglŷn â nifer yr aelodau.

Fydd gan y Cynulliad yr un pwerau â Senedd Yr Alban o ganlyniad i bleidlais Ie?

Na. Mi fyddai pleidlais Ie yn cryfhau llais y Cynulliad yn y meysydd sydd eisoes wedi cael eu datganoli ond ni fyddai pwerau ychwanegol mewn meysydd eraill.

Ni fyddai pleidlais Ie, er enghraifft, yn caniatáu i weinidogion yng Nghymru newid y ddeddf gyfiawnder troseddol na rhoi hawl i hela â chŵn er enghraifft.

Ni fyddai y Cynulliad chwaith yn cael codi trethi.

Sut dwi'n pleidleisio?

Fel mewn etholiad. Rhaid bod dros 18 oed a rhaid cofrestru 11 diwrnod cyn dyddiad y bleidlais.

Mae'r gorsafoedd pleidleisio ar agor rhwng 7 y bore a 10 yr hwyr ar Fawrth 3.

Fe fydd y cyfrif yn cychwyn am 9.30am ar Fawrth 4 gyda'r cyfan yn cael ei gydlynu yn y Senedd ym Mae Caerdydd.

Mae'r Comisiwn Etholiadol wedi darparu llyfryn oherwydd y ddyletswydd i gynnal ymgyrch i roi gwybodaeth i'r cyhoedd am yr holl broses.



REFFERENDWM
DIWRNOD Y CYFRI

NEWYDDION YR YMGYRCH
CEFNDIR
CYNULLIAD Y BOBOL
CF99
GWYLIWCH
LANSIO

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific