British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 25 Ionawr 2011, 06:42 GMT
Safonau ysgolion: 'Lle i wella'

Ysgol
"Mae oed darllen 40% o blant sy'n mynd i ysgol uwchradd yn is na'u hoed go iawn."

Dyw safonau bron traean ysgolion Cymru ddim yn ddigon da, medd y Prif Archwilydd Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru.

Mae adroddiad y corff arolygu Estyn - sy wedi edrych ar berfformiad pob ysgol a darparwr addysg ers chwe blynedd - wedi dweud bod gwelliannau mewn ysgolion wedi bod "yn araf".

Dywedodd y prif arolygydd, Ann Keane, ei bod hi'n bryd wynebu ffeithiau, a "chodi safonau fel bod modd cymharu â gwledydd eraill".

Roedd asesiad rhyngwladol ym mis Rhagfyr yn dangos bod plant ysgol Cymru ymhell y tu ôl i weddill Prydain a rhannau helaeth o'r byd.

Wedi'r asesiad hwnnw dywedodd y Gweinidog Addysg, Leighton Andrews, fod hwn yn fethiant yn y system ysgolion a chyhuddodd athrawon o "agwedd hunanfodlon yn y dosbarth".

'Angen hyfforddiant'

Mae Mrs Keane wedi dweud nad yw safonau llythrennedd a rhifedd yn ddigon da.

Dywedodd fod 40% o blant oedd yn mynd i ysgol uwchradd ag oedran darllen is na'u hoedran go iawn.

"Mae angen mwy o hyfforddiant ar athrawon ac arweinwyr ar sut i gyflawni llythrennedd a rhifedd - nid dim ond mewn gwersi Cymraeg a Saesneg, ond ar draws y cwricwlwm.

"Nid dim ond sgiliau sylfaenol llythrennedd a rhifedd sydd ddim yn cael eu dysgu'n ddigon da ond dydyn ni ddim yn cyflawni o ran sgiliau llythrennedd a rhifedd uwch chwaith."

'Dim gwybodaeth'

Ychwanegodd nad oedd y system asesu yn ddigon da.

"Does dim gwybodaeth gadarn gennym am lefelau llythrennedd a rhifedd disgyblion gan fod ysgolion ac awdurdodau yn mesur mewn ffyrdd gwahanol," meddai.

"Felly mae'n anodd adnabod bylchau sgiliau sylfaenol - a threfnu cymorth mewn modd cyson."

Estyn
"Mae gan ysgolion ac awdurdodau ddulliau gwahanol o fesur llythrenedd a rhifedd."

Mae'r adroddiad wedi dweud mai ychydig iawn o ysgolion oedd yn gyson wych a dim ond 8% o ysgolion gafodd y radd uchaf ymhob agwedd ar yr archwiliad.

Galwodd Mrs Keane ar awdurdodau lleol i "wneud mwy i herio tanberfformiad ysgolion".

"Yn y rhan fwyaf o gynghorau dyw'r swyddogion ddim yn gweithio'n ddigon da gyda llywodraethwyr ysgolion ac aelodau etholedig i'w cynorthwyo i ddeall perfformiad ysgolion.

"Doedd staff y cynghorau ddim wastad yn targedu ymdrechion at wella perfformiad yr ysgolion oedd angen y gefnogaeth fwya, er bod gan lawer o'r awdurdodau gyfundrefnau fyddai'n caniatáu iddyn nhw ymyrryd.

"Dyw 30% o ysgolion ddim cystal ag y gallen nhw fod oherwydd gwendidau sylweddol yn y ddarpariaeth ar eu cyfer."

Ymateb

Mae'r Prif Archwilydd yn llygad ei lle wrth ddweud bod angen mwy o ddata cymharol - mae athrawon wedi bod yn mynegi pryder ers tro am y gyfundrefn asesu
Dr Philip Dixon

Undeb ATL Cymru

Wrth ymateb i'r adroddiad dywedodd Chris Keates o undeb yr NASUWT: "Mae'n galonogol bod 70% o ysgolion Cymru yn cyrraedd eu targedau.

"Fe fydd hi'n dalcen caled i'r 30% sy'n weddill tan i'r bwlch ariannu rhwng disgyblion yng Nghymru a Lloegr gael ei gau.

"Bydd athrawon yn falch o weld Estyn yn rhannu ymarfer gorau ar-lein gan fod adroddiadau blynyddol eraill wedi canolbwyntio ar adnabod problemau yn lle cynnig atebion."

Dywedodd Dr Philip Dixon o undeb athrawon ATL Cymru: "Mae'r adroddiad yn dangos yr angen am arweiniad ar bob lefel - mae hyn yn allweddol os ydym am symud ymlaen.

"Mae'r Prif Archwilydd yn llygad ei lle wrth ddweud bod angen mwy o ddata cymharol - mae athrawon wedi bod yn mynegi pryder ers tro am y gyfundrefn asesu yng Nghyfnod Allweddol 2, ac am ffaeleddau'r gyfundrefn TGAU.

"Mae'n arbennig o bryderus gweld faint o waith sydd angen ei wneud cyn y bydd rhai awdurdodau lleol yn darparu cefnogaeth angenrheidiol i ysgolion."

Asesiad

Dywedodd Gohebydd Addysg BBC Cymru, Ciaran Jenkins: "Heb dablau perfformiad na phrofion cenedlaethol gorfodol, adroddiad y prif archwilydd yw'r ffordd orau o fonitro safonau yn ein hysgolion.

"Mae adroddiad eleni yn arwyddocaol am ei fod yn edrych yn ôl ar gyfnod o chwe blynedd lle mae pob ysgol a darparwr addysg wedi cael ei archwilio.

"Mae'r canlyniad yn ddamniol - dyw traean o'n hysgolion ddim yn cyrraedd y safon.

"Daw'r adroddiad wedi canlyniadau TGAU a Safon Uwch oedd yn cymharu'n anffafriol gyda gweddill y DU, ac yna asesiad PISA arweiniodd at sylwadau Mr Andrews am y system ysgolion.

"Er bod yr adroddiad yn canolbwyntio ar leoedd i athrawon ac awdurdodau lleol wella, mae llawer yma i Lywodraeth y Cynulliad gnoi cil drosto hefyd.

'Pryder mwyaf'

"Dros y 10 mlynedd diwethaf, nhw gafodd wared â'r profon cenedlaethol a thablau perfformiad ysgolion.

"Ac eto mae adroddiad y prif archwilydd yn dweud nad yw'r asesiadau athrawon ddaeth yn lle'r profion yn ddigonol a bod angen gwneud mwy i ganiatáu cymharu rhwng ysgolion mewn ardaloedd gwahanol.

"Ond y pryder mwyaf yw safon isel llythrennedd a rhifedd.

"Gydag addysg yn debyg o fod yn ganolog yn ymgyrchoedd etholiadau'r Cynulliad ym mis Mai, does dim lle i ymfalchïo pan fo oed darllen dau blentyn o bob pump yn is na'u hoed go iawn.

"Does gan y gweinidog felly ddim dewis ond ystyried mesurau brys ac mae disgwyl iddo gyhoeddi'r mesurau mewn dwy araith ym mis Chwefror."

'Diffygion polisi'

Mewn ymateb i adroddiad Estyn dywedodd Paul Davies, AC, Gweinidog yr Wrthblaid dros Addysg: "Wythnosau ar ôl i ffigyrau'r OECD [Y Sefydliad dros Gydlynu a Datblygu Economaidd] ddangos bod Cymru ar waelod tabl llythrennedd, rhifedd a gwyddoniaeth gwledydd y DU, mae'r adroddiad hwn yn cynyddu pryderon am y diffyg ym mholisïau Llafur a Phlaid.

"Mae arnom ni angen ffordd newydd o feddwl am roi rheolaeth i ysgolion dros eu cyllid a rhoi'r grym yn nwylo athrawon, rhieni a llywodraethwyr i wneud mwy o benderfyniadau - maen nhw'n gwybod yn well na'r gwleidyddion beth sydd orau i'w hysgol leol."



HEFYD
Perfformiad yn 'annerbyniol'
07 Rhag 10 |  Newyddion
Canlyniadau: Cyllid yn ffactor
20 Awst 10 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific