British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Iau, 21 Hydref 2010, 13:34 GMT 14:34 UK
Adolygiad Gwariant: Dadansoddiad

Wedi i'r Canghellor George Osborne gyhoeddi ei adolygiad gwariant ddydd Mercher mae rhai o ohebwyr BBC Cymru wedi bod yn asesu'r effaith ar Gymru.

Byd addysg, iechyd a lles sy'n cael eu sylw.

ADDYSG: Ciaran Jenkins, Gohebydd Addysg BBC Cymru

Dosbarth
Mae'n annhebygol y bydd gan y llywodraeth yr arian digonol

Fe wnaeth y Canghellor geisio rhoi sbin bositif yn yr adolygiad gwariant drwy addo i gynyddu cyllid ar gyfer ysgolion yn Lloegr.

Mae hynny'n gosod her i Lywodraeth y Cynulliad. Mae'n rhaid iddyn nhw wneud addewid tebyg, neu weld cynnydd yn y bwlch o £527 (gwariant y pen ar ddisgyblion) sydd eisoes yn bodoli rhwng Cymru a Lloegr.

Ar yr un pryd, mae cyllid cyfalaf Llywodraeth y Cynulliad yn cael ei dorri o 41%.

Bydd hyn yn rhoi cryn bwysau ar y rhaglen o godi ysgolion newydd. Y flwyddyn nesa bydd awdurdodau lleol yn clywed faint o arian fydd ar gael ar gyfer y rhaglen adeiladau.

Mae'n annhebygol y bydd y llywodraeth yn gallu dod o hyd i'r £3 biliwn mae'r cynghorau yn dweud sydd ei angen.

Fe wnaeth y Canghellor hefyd gyhoeddi y bydd gostyngiad yng nghyllideb prifysgolion Lloegr.

Llywodraeth y Cynulliad sy'n gyfrifol am gyllido prifysgolion Cymru, ond bydd yn rhaid dod o hyd i'r arian o gronfa sy'n cael ei gywasgu.

Bydd cyllid ar gyfer gwaith ymchwil yn aros yn ei hunfan, ond mae hynny'n golygu gostyngiad o 10% ar ôl ystyried chwyddiant.

Bydd hyn yn her i'r prifysgolion mawr sy'n dibynnu cryn dipyn ar incwm o waith ymchwil.

Ond yr her fwyaf iddyn nhw fydd sut i gystadlu gyda phrifysgolion Lloegr pe bai nhw'n cael yr hawl i osod ffioedd eu hunain.

IECHYD: Hywel Griffith, Gohebydd Iechyd BBC Cymru

Theatr ysbyty
Realiti'r toriadau yn llawer mwy

Yn ei araith fe wnaeth George Osborne gysylltiad uniongyrchol rhwng ei addewid i amddiffyn gwariant ar y gwasanaeth iechyd yn Lloegr, a'r arian fydd yn cael ei ddosbarthu i Gymru, Yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Ond ni soniodd am y ffaith tra bod o'n gallu amddiffyn y gwasanaeth iechyd yn Lloegr rhag toriadau, dyw hynny ddim yn wir am Lywodraeth y Cynulliad.

Mae Llywodraeth y Cynulliad yn gwario 39% o'i chyllideb ar iechyd a'r gwasanaethau cymdeithasol. Mae hynny'n ganran rhy uchel i olygu bod modd ei hamddiffyn yn llwyr.

Yn waeth fyth, mae chwyddiant yn y gwasanaeth iechyd yn gallu bod dwbl chwyddiant cyffredin.

Mewn realiti mae'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn wynebu toriadau dros £1 biliwn erbyn 2015.

Gallai'r ffigwr yna fod yn agosach i £2 biliwn pe bai Llywodraeth y Cynulliad am liniaru'r pwysau ar adrannau eraill.

Mae rhai yn dadlau fod hwn yn gyfle i foderneiddio a gwella'r ddarpariaeth drwy ddatblygu gwasanaeth iechyd sy'n fwy effeithiol.

Ond mae'r tensiynau rhwng Cymru a San Steffan wedi cynyddu - gyda gweinidogion yng Nghaerdydd yn gorfod egluro i etholwyr yn etholiadau'r Cynulliad pam fod y gwasanaeth iechyd yng Nghymru dan fwy o bwysau nag yn Lloegr.

LLES: Nick Servini, Gohebydd Busnes BBC Cymru

Arian parod
Rhaid i Lywodraeth y Cynulliad rannu'r arian a ddaw i Gymru

Bydd newidiadau'r Canghellor ym maes budd-daliadau yn cael effaith sylweddol ar Gymru.

Bydd Lwfans Cyflogaeth a Chefnogaeth yn cael ei ddileu ar gyfer rhai pobl ar ôl blwyddyn. Bydd hynny'n arbed tua £2 biliwn.

Mae bron i 190,000 o bobl yng Nghymru yn derbyn lwfansau o'r fath.

Mae hynny'n gyfystyr a bron i 10% o'r boblogaeth sy'n gallu gweithio, y canran ucha ym Mhrydain.

Roedd cadarnhad gan y Canghellor y bydd bron i 500,000 o weithwyr yn y sector gyhoeddus yn debygol o golli eu gwaith yn ystod y blynyddoedd nesa.

Mae 344,000 o weithwyr y sector gyhoeddus yng Nghrymu, a byddai hynny'n golygu 34,000 o ddiswyddiadau, sy'n llai na'r 50,000 oedd yn cael ei ddarogan gan yr undebau.

Serch hynny, mae'n edrych yn debyg y bydd miloedd o swyddi yn y sector cyhoeddus yn cael eu colli yng Nghymru.

Y cwestiwn mawr, yw faint o swyddi fydd yn cael eu creu gan y sector preifat er mwyn cau'r bwlch.



HEFYD
Gillan yn cael ei beirniadu
21 Hyd 10 |  Newyddion
Osborne yn cyhoeddi toriadau
20 Hyd 10 |  Newyddion
Toriadau: Anghytuno am ffigyrau
20 Hyd 10 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific