British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 12 Hydref 2010, 14:51 GMT 15:51 UK
Ail gerflun H M Stanley mewn sir

Argraff arlunydd o "bolyn totem" Stanley
Argraff arlunydd o "bolyn totem" Stanley

Mae cynlluniau wedi eu cyflwyno ar gyfer ail gerflun fel cofeb i'r anturiaethwr dadleuol, H M Stanley.

Mae cerflun arall eisoes wedi ei gomisiynu yn Ninbych er gwaethaf deiseb yn gwrthwynebu.

Yn ôl rhai, roedd Stanley yn euog o gynorthwyo caethwasiaeth yn Affrica.

'Polyn totem'

Nawr mae tad a mab o Gernyw wedi datgelu cynlluniau i godi cerflun fel 'polyn totem' yn Llanelwy.

Dywedon nhw y bydden nhw'n ystyried unrhyw feirniadaeth flaenorol, a bod y cerflun diweddaraf yn canolbwyntio mwy ar y cyfnod y bu Stanley yn byw ynddo.

Bydd y gwaith 4 metr (13 troedfedd) o uchder gan Gary a Thomas Thrussell yn cael ei godi yn nhref enedigol Stanley.

Mae'r artistiaid yn holi trigolion a phlant lleol am syniadau ar sut i lunio'r cerflun.

Cafodd cerflun efydd £31,000 ei gymeradwyo gan Gyngor Sir Ddinbych ym mis Medi, er bod llythyr wedi ei arwyddo gan 50 o bobl blaenllaw yn honni fod yr anturiaethwr yn euog o droseddau yn erbyn dynoliaeth.

Yn hytrach, mae gwrthwynebwyr yn galw am arddangosfa barhaol er mwyn rhoi'r hanes mewn cyd-destun "llawnach".

'Dathlu darlun cyffredinol o'r cyfnod'

Dywedodd Gary Thrussell y byddan nhw yn edrych ar y dadleuon yn erbyn, a'u bod yn "ceisio dathlu darlun cyffredinol o'r cyfnod, ac o Affrica hefyd.

H.M. Stanley
Yn ôl rhai, roedd Stanley yn euog o gynorthwyo caethwasiaeth yn Affrica

"Mae hyn yn fwy am y cyfnod y bu Stanley yn byw ynddo, ac yn dangos bywyd yn fwy cyffredinol."

Ddydd Mawrth cafodd plant ysgol lleol gyfle i gynnig syniadau i'w cynnwys ar y cerflun dur.

Ar dop y polyn, bydd delw Congolaidd wedi ei wneud o gopr.

Yn ôl Mr Thrussell, "y nod yw cael syniadau ar gynnwys y cerflun a beth fydden nhw'n hoffi ei weld ynddo.

"'Da ni eisiau creu cofnod amser o fywyd Stanley.

"Mae hi'n golofn 4 metr gyda neidr yn troi o'i chwmpas o'r gwaelod i'r top.

"Rhwng y neidr mae 'na gerfwedd o fywyd Stanley, yn dechrau yn Llanelwy lle'r oedd o'n blentyn yn y wyrcws.

"Mae fel polyn totem ar gyfer Llanelwy."

Cafodd John Rowlands ei eni yn 1841 ac yn fachgen ifanc cafodd ei anfon i'r wyrcws cyn ymfudo i America lle newidiodd ei enw i H M Stanley.

Bu'n ymladd yn rhyfel cartre' America ac yna yn newyddiadurwr cyn mynd yn anturiaethwr.

Caiff Stanley ei gofio am ganfod yr anturiaethwr coll David Livingstone yn nwyrain Affrica yn 1871.



HEFYD
'Ie' i gofeb er gwaetha protest
29 Medi 10 |  Newyddion
Cofeb i H M Stanley 'yn anaddas'
21 Gorff 10 |  Newyddion
Codi cofeb i H M Sanley?
18 Ion 09 |  Newyddion
Cofio anturiaethwr enwog
19 Ebr 04 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific