British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Gwener, 6 Awst 2010, 15:52 GMT 16:52 UK
Tudur yn ennill y Gadair

Tudur Hallam
Yr awdl yn 'gwerthfawrogi perthnasedd' Hywel Teifi a'i weledigaeth

Tudur Hallam o Foelgastell, Sir Gaerfyrddin, sy wedi ennill Cadair Eisteddfod Genedlaethol Blaenau Gwent a Blaenau'r Cymoedd 2010.

Roedd 10 wedi cystadlu a'r gwaith buddugol yn "anghyffredin".

Yn ôl y beirniaid, Elwyn Edwards, Idris Reynolds a Robat Powell, roedd 'na amrywiaeth o themâu a'r cystadleuwyr i gyd yn "medru cynganeddu'n gywir" a chreu "o leia ychydig o linellau da".

Y dasg oedd awdl mewn cynghanedd gyflawn heb fod dros 200 llinell ar y testun Ennill Tir.

Uwch-ddarlithydd yn Academi Hywel Teifi ym Mhrifysgol Abertawe yw Tudur ac mae'r awdl yn deyrnged i'r dyn fu farw ddechrau'r flwyddyn.

'Gweledigaeth'

Roedd yr awdl, meddai, yn ymgais i "werthfawrogi perthnasedd ei fywyd a'i weledigaeth i Gymru heddiw" ond nid "awdl goffa draddodiadol mohoni".

Eglurodd iddo gyfansoddi'r awdl wedi marwolaeth Hywel Teifi a clywed rhaglen ail-ddarlledwyd wedi ei farwolaeth.

Wrth dradoddodi'r feirniadaeth dywedodd Robat Powell nad ar y darlleniad cynta "y mae gwerthfawrogi ei chryfderau".

Mae'n adrodd hanes hen Gymro yn ardal Aber-arth lle nad oes neb yn casglu calennig ragor ac mae'n "annog y Cymry i gyd i fagu agwedd gadarnhaol Hywel Teifi ..."

"Yr Wylan yw bardd mwya gwreiddiol a beiddgar y gystadleuaeth," meddai'r beirniaid.

"Mae'n cyfleu gwacter y Calan eleni a cholli'r dyn o Aber-arth, ac ingol yw cwestiynau'r brodyr i'r wylan.

'Awdl gryfa'

"Mae gennyn ni amheuon am rai elfennau, fel cymysgu tafodiaith leol â ffurfiau safonol ac ystyr neu gystrawen ambell linell.

"Fodd bynnag, Yr Wylan biau'r awdl gryfa ei hapêl a'i hergyd. Mae 'na rannau grymus ynddi eleni."

Daw Tudur o Foelgastell, Sir Gaerfyrddin.

Cafodd ei eni yn Nhreforys a'i fagu ym Mhenybanc, Rhydaman, cyn mynd i Ysgol Gymraeg Rhydaman ac Ysgol Gyfun Maesyryrfa.

Yn fab i Peter a Glesni Hallam mae'n frawd i Gwion a Trystan ac yn gymar ers dyddiau ysgol i Nia. Fe yw tad Garan a Bedo.

Yn yr ysgol fe gafodd gopi personol o lyfr John Morris Jones Cerdd Dafod.

Aeth i Brifysgol Aberystwyth ac ennill Cadair yr Eisteddfod Ryng-golegol ddwywaith.

Enillodd Fedal Lenyddiaeth Eisteddfod yr Urdd yn 1995 yng Nghrymych a Chadair Eisteddfod yr Urdd yn 1999 yn Llanbedr Pont Steffan.

Cafodd ei benodi i swydd academaidd yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Abertawe, yn 1999.

Fe gwblhaodd ei ddoethuriaeth yno ac mae'n rhoi boddhad mawr iddo weithio ymysg myfyrwyr y Gymraeg.

Ar hyn o bryd mae'n cyfarwyddo myfyrwyr ôl-radd ym maes llenyddiaeth ddiweddar, hunaniaeth genedlaethol a chyfiethu.

Enillodd ei lyfr Canon Ein Llên Wobr Goffa Ellis Griffith 2009 a fe hefyd yw deiliad presennol Ysgoloriaeth Goffa Saunders Lewis.

Siarsio

Cafodd ei siarsio gan yr Athro Hywel Teifi Edwards i "ennill y Gadair i'r Adran" yr oedd wedi bod yn bennaeth arni.

Bu farw'r Athro Hywel Teifi Edwards ar Ionawr 4.

Roedd wedi dweud na chafodd erioed gynulleidfa fwy deallus na'r gwylanod a wrandawai arno'n ifanc yn adrodd cerddi ar draeth Aber-arth.

Cafodd y Gadair ei gwneud gan ddau aelod o staff Cyfadran y Dyniaethau a Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Morgannwg, Jeremy Spencer a Richard Randall.

Alex McDonald o Sir Benfro luniodd y Gadair.

Rhoddwyd Cadair yr Eisteddfod a'r wobr ariannol o £750 gan Brifysgol Morgannwg.




Tudur Hallam Cadair Tudur
Tudur Hallam enillodd Gadair y Brifwyl

GWEFANNAU



Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific