British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 27 Gorffennaf 2010, 06:14 GMT 07:14 UK
£2.9m o'r loteri i adfer neuadd

Neuadd Goffa'r Glowyr yn Nhrecelyn
Yn yr adeilad mae'r neuadd ddawns fwya yng nghymoedd de Cymru

Fe fydd neuadd gollodd mewn cystadleuaeth ar raglen Restoration y BBC yn derbyn arian loteri i'w hadfer.

Ar ôl y gyfres deledu yn 2004 fe fu cefnogwyr Neuadd Goffa'r Glowyr yn Nhrecelyn yn brwydro i'w hachub.

Nawr mae Cronfa Dreftadaeth y Loteri yn rhoi £2.9 miliwn tuag at y cynllun er mwyn ei hagor ar gyfer ei defnyddio gan y gymuned.

Roedd y rhaglen deledu yn cynnig dros £3 miliwn ar gyfer adfer hen adeiladu.

Ysgol ramadeg yn ardal Birmingham gipiodd y wobr wrth i'r neuadd yn Nhrecelyn ddod yn ail.

Ond roedd y rhaglen yn gychwyn gwych i'r ymgyrchwyr i godi arian ac ymwybyddiaeth i'r atyniad a gafodd ei adeiladu yn 1925.

'Hwb anferth'

Wrth ymateb i'r arian loteri, dywedodd Howard Stone, cadeirydd y Sefydliad a Neuadd Goffa Trecelyn: "Mae hyn yn hwb anferth nid yn unig i Drecelyn, ond hefyd i'r gymuned ehangach yn ne ddwyrain Cymru.

"Mae hyn yn benllanw saith mlynedd o ymgyrchu i achub yr adeiladau gwych yma - tystiolaeth o benderfyniad ein holl wirfoddolwyr sydd heb unwaith golli eu penderfyniad i ymladd dros yr hyn roedden nhw'n credu ynddo.

"Mae'n cymryd gwaith caled, penderfyniad, cadernid ac ymroddiad i gario mlaen hyd yn oed trwy'r adegau anodd."

Neuadd Goffa'r Glowyr yn Nhrecelyn
Mae 'na gyfoeth o hanes yn yr adeilad

Bydd yr arian yn cefnogi gwaith atgyweirio helaeth ac adfer tu fewn a thu allan i'r adeilad a bydd mynediad yn cael ei wella trwy gyfrwng adeilad cyswllt newydd.

Bydd y prosiect yn ariannu swyddog i arolygu rhaglen amrywiol o ddysgu am dreftadaeth a hyfforddi 25 o bobl ychwanegol i helpu i gynnal y ganolfan wrth i rifau'r ymwelwyr gynyddu.

Yr amcan yw creu taith 'Profiad Memo Trecelyn' fydd yn ddehongliad rhyngweithiol o arwyddocâd yr adeilad, y glowyr a'i adeiladodd, ei rôl fel Cofeb i'r rhai fu farw yn yr Ail Ryfel Byd a'i hanes theatrig.

Yr amcan yw hyfforddi pobl leol fel tywyswyr a darparu o leiaf 5,000 o ymweliadau addysgol yn flynyddol.

Yn ychwanegol at hyn bydd Oriel Anfarwolion Trecelyn yn archwilio hanes cymdeithasol yr ardal gan ddangos a dathlu arwyr lleol.

Gobeithir y bydd 200 o aelodau'r gymuned a disgyblion ysgol yn cymryd rhan wrth gasglu'r wybodaeth yma a chreu cofnod parhaol.

Yn y neuadd mae'r neuadd ddawns fwyaf yng nghymoedd de Cymru ac awditoriwm addurnedig.

'Enwogion'

Mae o leiaf 20 o fudiadau lleol a chymdeithasau yn defnyddio'r lle i hybu gweithgareddau cymunedol a cherddorol.

Gall hyd at 35,000 o bobl ymweld â'r lle bob blwyddyn.

Ymhlith artistiaid sydd wedi perfformio yno y mae Tom Jones, Joe Loss, Clara Novello a The Stranglers.

Cyn dod yn enwog gyda'r Manic Street Preachers, bu James Dean Bradfield yn gweithio yn y bar.

Neuadd Goffa'r Glowyr yn Nhrecelyn
Sefydliad y Glowyr: Canolbwynt bywyd y gymuned lofaol

Dywedodd Dan Clayton Jones, cadeirydd Cronfa Dreftadaeth y Loteri: "Rydyn ni wedi cefnogi'r prosiect hwn gan y bydd yn golygu y bydd adeilad o bwysigrwydd cenedlaethol unwaith eto'n cael ei ddefnyddio gan gymuned sydd wedi gweithio'n galed i ddangos faint maen nhw'n ei werthfawrogi.

"Yn ogystal â hyn, bydd yn diogelu cofeb fyw i'r gymuned lofaol Gymreig ac yn cynyddu'r cyfleoedd i bobl ddysgu am ein treftadaeth ddiwydiannol.

"Ddylen ni ddim dibrisio'r amser a'r ymdrech mae'r gwirfoddolwyr wedi eu rhoi wrth ddod â'r prosiect hwn i'r sefyllfa mae ynddi ar hyn o bryd.

"Heb sgiliau ac ymroddiad tîm y 'Memo', byddai'r adeilad hwn yn wynebu dyfodol hynod o ansicr."

Dywedodd y Gweinidog Treftadaeth, Alun Ffred Jones: "Mae'n newyddion gwych, nid yn unig ar gyfer y gymuned leol ond hefyd ar gyfer ymwelwyr â'r ardal.

"Rhaid canmol ymroddiad ac ymrwymiad y gymuned.

"Mae cymunedau ar draws Cymru'n chwarae rhan hanfodol wrth ddweud stori eu hardaloedd lleol a diogelu eu treftadaeth ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol."



HEFYD
Arian loteri i adfer neuadd
23 Gorff 09 |  Newyddion
Gobaith i adfer Neuadd Trecelyn
26 Gorff 04 |  Newyddion
Neuadd goffa'n denu'r Tywysog
15 Tach 06 |  Newyddion
Colli o drwch blewyn
09 Awst 04 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific