British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 9 Mawrth 2010, 18:43 GMT
'Na' i reithgorau dwyieithog

Tu mewn i Lys y Goron Caernarfon
Mae 'na alwadau am gael rheithgorau dwyieithog

Mae'r egwyddor y dylid dewis rheithgorau ar hap o'r gymuned gyfan yn bwysicach na manteision dewis rheithgorau dwyieithog, yn ôl Llywodraeth San Steffan.

Ers sawl blwyddyn mae rhai wedi galw am gael rheithgorau dwyieithog, yn enwedig lle mae llawer o'r dystiolaeth yn cael ei rhoi yn y Gymraeg.

Dywedodd y Gweinidog Cyfiawnder Claire Ward: "Mae'r penderfyniad hwn yn golygu dewis rhwng dau beth da - egwyddor dewis ar hap yn y system rheithgor a defnyddio mwy ar y Gymraeg mewn llysoedd.

'Dewis'

"Mae cael achos am drosedd difrifol gan eich cyd-ddinasyddion yn hawl bwysig, a dylid dewis rheithgorau ar hap o'r gymuned gyfan.

"Mae gan y rheini sy'n cymryd rhan mewn treialon troseddol a sifil yng Nghymru'r hawl i ddefnyddio'r Gymraeg yn y llys, ac mae'r Llywodraeth yn talu am gyfieithwyr ar y pryd i gefnogi'r hawl hon.

I bobl fel fi, mae medru rhoi tystiolaeth i reithgor yn uniongyrchol mewn iaith y maen nhw'n ei deall yn gymorth iddyn nhw wneud penderfyniad cywir a lleihau'r risg o gam-gyfieithu a cholli ystyron
Wendy Ellis, wynebodd achos o flaen rheithgor Cymraeg

"Mae hyn yn adlewyrchu ein hymrwymiad i egwyddor Cymru ddwyieithog."

Ond mae'r penderfyniad wedi ei feirniadu gan Weinidog Treftadaeth Llywodraeth y Cynulliad Alun Ffred Jones.

Dywedodd ei fod yn "siomedig iawn" gyda'r cyhoeddiad.

"Yr wythnos diwethaf fe wnaeth Llywodraeth Cynulliad Cymru gyflwyno deddfwriaeth newydd i gynyddu argaeledd gwasanaethau dwyieithog.

"Ein nod yw creu Cymru wirioneddol ddwyieithog lle mae 'na gyfleoedd i ddefnyddio'r iaith yn ein bywydau bob dydd, ac mae'r penderfyniad hwn yn groes i'r nod hwnnw."

Wrth ymateb i gyhoeddiad y Llywodraeth dywedodd Hywel Williams, AS Plaid Cymru sydd wedi cyflwyno Mesur Aelod Preifat ar y mater, bod hyn yn dangos "diffyg uchelgais y llywodraeth".

"Dwi'n credu bod y penderfyniad yma wedi ei wneud rhai misoedd yn ôl gan eu bod nhw wedi methu dangos unrhyw wir reswm pam na ddylai rheithgorau dwyieithog gael eu caniatáu.

"Yn y cyfamser mae gwledydd fel Canada er enghraifft ym mhell ar y blaen.

"Mae'r penderfyniad yma yn gam yn ôl. Mae nifer yn teimlo yn fwy cyfforddus i gyfathrebu yn y Gymraeg fel rhan o'r system gyfiawnder ac fe ddylen nhw fod yn cael pob tegwch i sicrhau achos teg."

Eithrio

Roedd ymchwil a gynhaliwyd fel rhan o adroddiad 2007 y Weinyddiaeth Gyfiawnder i "Amrywiaeth a Thegwch yn y System Rheithgor" wedi canfod mai 6.4% o'r rhain a gafodd eu gwysio ar gyfer gwasanaeth rheithgor yn llysoedd Cymru wnaeth ddatgan eu bod yn rhugl yn Gymraeg.

Ar sail yr ymchwil hwn, medd y Weinyddiaeth, petai rheithgorau dwyieithog yn cael eu defnyddio, fe fyddan nhw'n eithrio ymhell dros naw rhan o ddeg o boblogaeth Cymru.

Yn 2008 dywedodd Yr Athro Cheryl Thomas o Brifysgol Llundain nad oedd 'na ddigon o Gymry Cymraeg yn cael eu dewis ar gyfer gwasanaeth rheithgor o gofio'r nifer sy'n siarad yr iaith.

Un sy wedi cael achos llys drwy gyfrwng y Gymraeg yw Wendy Ellis o Flaenau Ffestiniog.

Yn 2007 cafodd y rheithgor, lle roedd pob aelod yn ddwyieithog, Ms Ellis yn ddieuog o lofruddio ei phartner yn eu cartref.

"Hoffwn fynegi fy nghefnogaeth i'r egwyddor o reithgorau dwyieithog yn gwrando ar achosion sy'n cael eu cynnal yn bennaf trwy'r Gymraeg," meddai ar ddiwedd yr achos.

"Roedd tridiau o roi tystiolaeth yn drawmatig.

"I bobl fel fi, mae medru rhoi tystiolaeth i reithgor yn uniongyrchol mewn iaith y maen nhw'n ei deall yn gymorth iddyn nhw wneud penderfyniad cywir a lleihau'r risg o gam-gyfieithu a cholli ystyron."



HEFYD
'Yr her o gael rheithgor Cymraeg'
18 Tach 08 |  Newyddion
'Cyfiawnder i Gymry Cymraeg'
15 Ion 07 |  Newyddion
Galw am sefydlu rheithgor dwyieithog
19 Maw 06 |  Newyddion
Rheithgor: Arfer dwy iaith?
19 Rhag 05 |  Newyddion
Llysoedd: Llai o Gymraeg?
14 Tach 05 |  Newyddion
Wendy Ellis: Dieuog
18 Hyd 07 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific