British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 8 Rhagfyr 2009, 17:02 GMT
Rhodri'n ildio'r awenau

Rhodri Morgan
Rhodri Morgan: 'Hon yn swydd dwi'n ei charu'

Ar ôl deng mlynedd wrth y llyw mae Prif Weinidog Cymru, Rhodri Morgan, yn rhoi'r gorau i'w swydd ddydd Mawrth.

Atebodd gwestiynau'r Prif Weinidog yn Siambr y Cynulliad am y tro olaf ddechrau'r prynhawn, ac ar ddiwedd y sesiwn safodd Aelodau'r Cynulliad ar eu traed a'i gymeradwyo.

Yn dilyn y ddadl a'r bleidlais ar gyllideb Llywodraeth y Cynulliad am y flwyddyn nesaf, anfonodd e-bost a llythyr at y Frenhines am 4.55pm yn cynnig ei ymddiswyddiad.

Yn ei araith ffarwél, soniodd am ei gynlluniau i dreulio mwy o amser gyda'i deulu, gan ychwanegu y daeth hi'n bryd bellach i drosglwyddo'r awenau.

Ar ddiwedd y cyfarfod llawn ddydd Mawrth dywedodd y Llywydd Dafydd Elis-Thomas: "Dyma ni wedi cyrraedd carreg filltir arall yn natblygiad datganoli wrth i ni gyfarch Prif Weinidog Cymru ar ei ymddeoliad o'i wirfodd ar ôl deng mlynedd o wasanaeth.

"Ti oedd y cyntaf i arddel y teitl hwn, ac fe roddaist dy urddas a dy stamp arbennig ar y swydd.

"I ni fel Cynulliad Cenedlaethol, ac yn arbennig i minnau fel Llywydd, fe greaist y gwahaniaeth rhwng Senedd a Llywodraeth a'n harwain drwy ddwy lywodraeth leiafrifol a sawl clymblaid i borfeydd brasach grym deddfu.

"Hyn oll heb golli golwg ar greal santaidd gwleidyddiaeth sef cadw ymddiriedaeth y bobl".

Mae disgwyl i enw Carwyn Jones, arweinydd newydd y blaid Lafur yng Nghymru, fynd gerbron yr Aelodau Cynulliad ddydd Mercher.

Os oes mwyafrif yn pleidleisio drosto, bydd y Llywydd yn argymell i'r Frenhines ei benodi'n Brif Weinidog.

'Fel 1979 a 1997'

Wrth gael ei gyfweld ar raglen radio'r BBC Good Morning Wales dywedodd Mr Morgan y byddai yn chwarae rhan mewn ymgyrch refferendwm er mwyn sicrhau mwy o bwerau i'r Cynulliad.

"Fe fyddaf ar gael i wneud beth bynnag byddai'r ymgyrch 'ie' mo'yn i mi ei wneud.

"O bosib byddai hynny'n golygu cnocio ar ddrysau ar nosweithiau gwyntog ym mhob rhan o Gymru, neu rywbeth arall, dwi ddim yn gwybod.

"Ond byddaf yn ymgyrchu, fel y gwnes i yn 1979 a 1997".

Cafodd ei ddisgrifio fel "tad datganoli yng Nghymru" gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Peter Hain.

Ymddeol

Fe ddywedodd Mr Morgan ei fod am ymddeol o'r swydd ar Hydref 1.

Bydd yn cyhoeddi ei ymddeoliad yn swyddogol yn y Cynulliad bnawn dydd Mawrth.

Mae disgwyl i wleidyddion o bob plaid i roi teyrngedau iddo.

Ar Chwefror 9, 2000, y daeth Mr Morgan yn Brif Ysgrifennydd Cymru cyn dod yn Brif Weinidog Cymru.

Ym mis Chwefror y llynedd dywedodd y byddai'n ymddeol o'r swydd o amgylch ei ben-blwydd yn 70 oed - Medi 29, 2009.

Fe fydd yn parhau i fod yn AC Gorllewin Caerdydd tan yr etholiad nesaf yn 2011.

Pan gyhoeddodd ym mis Hydref ei fwriad i ymddiswyddo ym mis Rhagfyr, dywedodd Mr Morgan: "Mae'n bwysig fy mod i'n gwneud yn glir fod hon yn swydd dwi'n ei charu a gwlad dwi'n ei charu ond mae'r amser wedi dod imi fynd."

Helynt yr hwyaden a dameg y pys slwtsh



HEFYD
Portread o'r Prif Weinidog
07 Rhag 09 |  Newyddion
'Y dyn oedd yn gynrychiolydd datganoli'
01 Hyd 09 |  Newyddion
Y dyn mor boblogaidd ag erioed
01 Hyd 09 |  Newyddion
Deuoliaeth yn 'llinyn arian'
01 Hyd 09 |  Newyddion
'Y dyn a fentrodd yn hwyr'
25 Mai 07 |  Newyddion


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific