British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 1 Rhagfyr 2009, 07:15 GMT
Trefn breifat i ddewis arweinydd

John Stevenson
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Huw Lewis, Edwina Hart a Carwyn Jones
Huw Lewis, Edwina Hart a Carwyn Jones ydi'r tri ymgeisydd

Mater preifat ydi dewis Pab. Cardinaliaid yr Eglwys Babyddol, dan arweiniad yr Ysbryd Glân, sy'n pleidleisio'n gyfrinachol i ddewis Pennaeth yr Eglwys Babyddol a does neb y tu allan i'r cylch cyfrin yn gwybod pwy sydd wedi ennill yr ornest, nes i fŵg gwyn chwyrlio uwchben Capel y Sisitine.

Digon tebyg ydi'r drefn o ddewis olynydd i Rhodri Morgan, er nad oes neb i'w weld yn siŵr iawn os ydi'r Ysbryd Glân yn cael unrhyw ddylanwad o gwbl ar y broses hon.

Etholiad preifat fu hwn. Yn groes i'r arfer mewn etholiadau, does neb wedi comisiynu polau piniwn i geisio gweld sut mae'r gwynt yn chwythu ymhlith y rhai sydd wedi pleidleisio i ddewis arweinydd Llafur Cymru newydd.

Yr unig rai sy'n gwybod ar hyn o bryd beth yw'r canlyniad yw'r Gymdeithas Diwygio Etholiadol, sef y corff drefnodd yr ymgyrch, gyfrodd y pleidleisiau a gwirio'r canlyniad.

Er bod yr ornest rhwng y tri ymgeisydd wedi bod yn bwnc ar sawl bwletin radio, teledu a'r papurau newydd ac felly yn fater hynod o gyhoeddus, mater i'r teulu Llafur oedd hwn yn y bôn.

Llafuriaeth gwahanol

Mae'r drefn yn y Cynulliad Cenedlaethol yn wahanol i'r drefn yn San Steffan.

Pan gafodd Gordon Brown ei goroni fel arweinydd y Blaid Lafur, roedd o hefyd yn dod yn ddewis fel Prif Weinidog.

Rhodri Morgan
Bydd Rhodri Morgan yn gorffen fel Prif Weinidog o fewn yr wythnos

Cawn wybod yn ddiweddarach heddiw pwy fydd arweinydd newydd y grŵp Llafur yn y Cynulliad Cenedlaethol.

Ond rhaid disgwyl am bleidlais ffurfiol yn y Cynulliad cyn i'r arweinydd Llafur gael ei goroni yn Brif Weinidog.

Beth oedd yn drawiadol am yr ymgyrch i olynu Mr Morgan oedd bod 'na dri gwahanol fath o Lafuriaeth ar gynnig i'r aelodau:

  • Edwina Hart, y cyn swyddog undeb ym myd bancio. Gweinidog Iechyd gyda'i gwreiddiau a'i chysylltiadau yn ddwfn ac eang yn y byd undebol.
  • Huw Lewis, y gŵr ifanc o'r cymoedd fu'n gyn is-ysgrifennydd Llafur Cymru cyn cael ei ethol i'r Cynulliad Cenedlaethol. Agenda asgell chwith draddodiadol oedd ei neges o gydag adlais o'r hyn sy'n cael ei alw yn hen Lafur.
  • A dyna'r trydydd ymgeisydd Carwyn Jones. Bargyfreithiwr ddaeth i wleidyddiaeth drwy lywodraeth leol ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Neges syml oedd gan yr unig Gymro Cymraeg yn y ras: ymgeisydd, medda fo, ar gyfer Cymru gyfan.

Mae Llafur Cymru mewn cryn dwll ym marn sawl un o'r sylwebyddion gwleidyddol.

Sylfaen

Oes, mae 'na barch mawr i Mr Morgan fel Prif Weinidog.

Ond y dasg i'w olynydd fel arweinydd Llafur, yw atgyfnerthu'r blaid ar gyfer etholiadau San Steffan y flwyddyn nesaf.

Ac yn y tymor hir, gosod sylfaen ar gyfer llwyddiant yn etholiadau'r Cynulliad Cenedlaethol yn 2011.

Cred y gwleidydd Llafur Tony Benn fod etholiad yn fodd i atgyfnerthu plaid wleidyddol ac na all y drafodaeth sy'n codi mewn gornest o'r fath ond a bod yn llesol.

Mae disgwyl i'r cyfan fod drosodd erbyn tua 5.30pm heddiw.

Cawn wybod bryd hynny, pa un o'r tri ymgeisydd fydd wedi llwyddo i ddarbwyllo'r mudiad Llafur mai ganddyn nhw mae'r atebion.



HEFYD
Disgwyl enwi'r arweinydd newydd
01 Rhag 09 |  Newyddion
Arweinyddiaeth: Y blychau'n cau
26 Tach 09 |  Newyddion
Llafur: Pwy sy'n cefnogi pwy
22 Hyd 09 |  Newyddion
Lewis yn lansio ei ymgyrch
09 Hyd 09 |  Newyddion
Hart yn lansio ei hymgyrch
15 Hyd 09 |  Newyddion
Carwyn Jones yn y ras
05 Hyd 09 |  Newyddion
Tri ymgeisydd: Pwyso a mesur
15 Hyd 09 |  Newyddion
Olynydd Morgan: Ras yn dechrau
05 Hyd 09 |  Newyddion
Pwy fydd yn olynu Morgan?
02 Hyd 09 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific