British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 9 Tachwedd 2009, 17:34 GMT
Barn ymgeiswyr ar yr amgylchedd

cnwd GM
Yn y maniffestos mae 'na agweddau gelyniaethus tuag at gnydau GM.

Mae Gohebydd Amgylchedd BBC Cymru, Iolo ap Dafydd, yn ystyried beth yw barn y tri ymgeisydd ar gyfer arweinyddiaeth y Blaid Lafur ar ynni niwclear, glo a chnydau GM.

Yn y Cynulliad Cenedlaethol mae'r Gweinidog Iechyd Edwina Hart, y Cwnsler Cyffredinol Carwyn Jones ac Aelod Merthyr Tydfil a Rhymni Huw Lewis yn gweithio yn un o adeiladau mwyaf gwyrdd y wlad.

Maen nhw ill tri am leihau allyriadau carbon ac am i Gymru fabwysiadu polisïau mwy cynaliadwy - ond ydyn nhw'n rhoi cnawd am yr esgyrn yn eu maniffestos?

Mae Lila Haines o Oxfam Cymru'n dweud ei bod hi wedi ei "chalonogi" bod y tri yn gweld yr angen "i fynd i'r afael â'r mater o ddifri" a lleihau allyriadau carbon.

"Dwi'n gobeithio y bydden nhw'n cadw mewn cof mai pobol dlawd Cymru, ynghyd â phobol dlawd gweddill y byd, sy'n debygol o ddioddef gyntaf, i deimlo'r effaith yn gyntaf pan ddaw hi i newid hinsawdd yn taro Cymru'n galed".

"Ond mae gen i rywfaint o gonsyrn ynglŷn â'r graddau maen nhw wedi ystyried o ddifri oblygiadau'r prif ymrwymiad yna, pan ddaw hi i ddarnau unigol eu maniffestos" meddai Ms Haines.

Mae ynni a sut i gynhyrchu trydan yn fwyfwy pwysig.

Fe ddaeth archwaeth Llywodraeth y Deyrnas Gyfunol am ynni niwclear yn amlwg eto ddydd Llun gyda'r cyhoeddiad fod cyfres newydd o orsafoedd niwclear i'w codi.

Felly ble mae'r tri ymgeisydd yn sefyll?

Mae Huw Lewis yn cefnogi ynni niwclear a morglawdd yr afon Hafren.

Mae e am weld glo'n cael ei gynhyrchu o hyd ond mae'n llai parod i gefnogi glo brig. Yn eironig mae safle glo brig enfawr Ffos y Frân yn ei etholaeth.

Beth am Carwyn Jones? Mae'n cefnogi ail orsaf niwclear yn Wylfa ar Ynys Môn.

Fe ddylid defnyddio glo Cymru, meddai, yma yng Nghymru yn hytrach na mewnforio glo.

Ond mae'n gwrthwynebu cloddio glo brig, gan gynnwys ehangu safle Parc Slip gen Mynydd Cynffig yn ei etholaeth, Pen-y-bont.

Mae Edwina Hart yn wyliadwrus pan ddaw hi'n fater o ynni niwclear, yn enwedig gwastraff niwclear.

Yn ei maniffesto mae'n dweud mai "... dim ond y raddfa uchaf o amheuaeth sy'n gall".

Mae'n cefnogi pob math o gloddio glo, yn enwedig os yw technoleg dal carbon yn cael ei roi ar waith.

Tystiolaeth wyddonol

Roedd Ms Haines yn amheus a fyddai'r dechnoleg honno'n datblygu i'r fath raddau nes bod tanwydd ffosil yn peidio niweidio'r amgylchedd.

"Mae'r syniad y gallai glo fod yn lân yn un anodd iawn ei lyncu" meddai.

"Dwi'n credu bod hyn yn dangos bod yn rhaid i ni ystyried dipyn dyfnach sut mae Cymru'n mynd i gyrraedd targedu cyfredol - sef torri allyriadau carbon o dri y cant y flwyddyn - a threblu'r targed yna i naw achos dyna'r hyn mae'r dystiolaeth wyddonol nawr yn dweud y dylen ni fod yn ei wneud".

Does fawr o gyfeirio at amaethyddiaeth yn y maniffestos, ond mae 'na agweddau gelyniaethus tuag at gnydau GM.

Mae Edwina Hart a Carwyn Jones am weld Cymru'n wlad ddi-GM, tra bod Huw Lewis yn amheus oes modd cyflawni hynny.

'Gwyddoniaeth nid rhagdybiaeth'

Fe anogodd Llywydd NFU Cymru, Dai Davies, y tri ymgeisydd i ddod i benderfyniad ar y pwnc llosg hwn ar sail y dystiolaeth orau posib sydd ar gael.

"Os ydyn ni'n mynd i symud ymlaen fe ddylid dibynnu ar dystiolaeth wyddonol, a dylen ni fyth gau ein llygad i dechnoleg newydd," rhybuddiodd.

"Rydyn ni'n wynebu argyfwng o ran newid hinsawdd ac o ran sicrhau y bydd bwyd ar gael yn y dyfodol.

Dydyn ni ddim yn gwybod pa fath o ran y gallai GM chwarae yn y dyfodol" ychwanegodd.

Roedd hi'n hollbwysig, meddai Mr Davies, fod penderfyniadau allweddol yn digwydd ar sail y dystiolaeth wyddonol, nid ar sail rhagdybiaethau.

Mae'r prif bwyslais yn y maniffestos ar ddenu pleidleisiau gan gefnogwyr Llafur, yn hytrach na denu cefnogaeth pobol Cymru'n gyffredinol.

A pha bolisïau bynnag - gwyrdd neu fel arall - y byddan nhw'n dymuno'u mabwysiadau, fe fydd yn rhaid ystyried yn gyntaf faint o arian sydd yn pwrs cyhoeddus, a faint o gefnogaeth sydd yn dod o du eu partneriaid yn y glymblaid.



HEFYD
Tri ymgeisydd: 'Ymateb cymysg'
27 Hyd 09 |  Newyddion
Arolwg: 'Llafur yn colli tir'
27 Hyd 09 |  Newyddion
Olynydd Morgan: Ras yn dechrau
05 Hyd 09 |  Newyddion


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific