Archdderwydd: Dim etholiad

Enw T James Jones fydd gerbron cyfarfod ym mis Ionawr

Ni fydd etholiad i ddewis yr Archdderwydd nesa.

Mae un o'r ddau gafodd eu henwebu, y Prifardd a'r Prif Lenor Mererid Hopwood, wedi penderfynu nad yw am i'w henwebiad fynd gam ymhellach.

Felly enw'r Prifardd Jim Parc Nest, T James Jones, fydd gerbron Cyfarfod Cyffredinol yr Orsedd ym mis Ionawr ac mae disgwyl iddo gael ei gadarnhau bryd hynny'n Archdderwydd etholedig.

Mae o wedi dweud ei fod yn awyddus i ystyried newidiadau.

Dydd Iau oedd dyddiad cau enwebiadau.

Wrth y llyw

Pe bai hi wedi llwyddo yn yr etholiad, Mererid Hopwood fyddai wedi bod y ddynes gyntaf i fod yn Archdderwydd.

Bydd T James Jones yn cael ei urddo'n Archdderwydd yn Seremoni Gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam ym mis Mehefin.

Bydd wedyn wrth y llyw yn Eisteddfod Blaenau Gwent a Blaenau'r Cymoedd ym mis Awst.

"Rwy'n teimlo'n wylaidd iawn ac yn hapus iawn gan fynd i olynu nifer fawr o ffrindiau sydd wedi bod yn y swydd o fy mlaen," meddai ddydd Gwener.

Yr Archdderwydd nesa'n ystyried newid

"Mae gen i ddiddordeb arbennig wrth gwrs yn y seremonïau ac maen nhw wedi cael eu saernïo a'u moderneiddio i raddau pell iawn gan yr Arwyddfardd a phobl eraill yn barod ond fe fyddwn i'n awyddus iawn i saernïo eto.

"Does dim iws eistedd yn ôl a dibynnu ar y traddodiad yn unig, mae angen creu traddodiad newydd."

Enillodd Goron yr Eisteddfod Genedlaethol ddwywaith yn 1986 a 1988 cyn ennill y Gadair yn Eisteddfod Sir Fflint a'r Cyffiniau yn 2007.

Mae hefyd yn ddramodydd sydd wedi ysgrifennu wyth o ddramâu a chyfieithu Under Milk Wood i'r Gymraeg.

Cafodd ei eni yng Nghastell Newydd Emlyn yn un o fechgyn Parc Nest.

Graddiodd o Aberystwyth a bu'n weinidog ym Mynydd Bach Abertawe a'r Priordy yng Nghaerfyrddin.

Bu hefyd yn ddarlithydd yng Ngholeg y Drindod yng Nghaerfyrddin cyn mynd yn Olygydd Sgriptiau Pobol y Cwm.

Ffrae

Cyhoeddodd hanner dwsin o gyfrolau barddoniaeth, y diweddara Nawr, y llynedd.

Roedd T James Jones ynghanol ffrae adeg Cystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod Caernarfon yn 1979.

Fe a Jon Dressel oedd Ianws, duw y Rhufeiniaid, yr un â dau wyneb.

Ond er mai cerddi Ianws oedd y gorau, y Cyn-Archdderwydd Meirion Evans enillodd gan fod rheolau'r gystadleuaeth wedi eu torri.

Brawd T James Jones, John Gwilym Jones, oedd yr Archdderwydd rhwng 1993 a 1996.

Yn ystod y cyfnod hwn fe gadeiriodd ei fab, y Prifardd Tudur Dylan, a choroni ei frawd, y Prifardd Aled Gwyn.

Mae'n briod â'r awdures Manon Rhys ac maen nhw'n byw yng Nghaerdydd.