British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Sul, 8 Tachwedd 2009, 14:06 GMT
Cymru'n cofio diwedd y rhyfel

Cymru yn cynnal dau funud o dawelwch ar Sul y Cofio.

Mae gwasanaethau wedi cael eu cynnal ar hyd a lled Cymru ddydd Sul i nodi 91 mlynedd ers diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Yng Nghaerdydd yr oedd y cofio cenedlaethol wrth i gynrychiolwyr o wahanol adrannau'r fyddin ymuno yn y gwasanaeth ger y Gofeb Genedlaethol yng Ngerddi Alexandra, Parc Cathays.

Milwyr a laddwyd yn y ddwy ryfel byd a rhyfeloedd eraill oedd yn cael eu cofio yno ac mewn seremonïau a gwasanaethau eraill.

Y Frenhines fu'n arwain y cofio ger y Senotaff yn Whitehall, Llundain.

Wedi'r ddau funud o dawelwch am 11am gafodd y torchau eu gosod ac fe wnaeth dros 7,000 o filwyr a chyn-filwyr orymdeithio heibio'r Senotaff.

Gwasanaeth Coffa Penmachno 2009
Cafodd gwasanaeth coffa arbennig ei gynnal ym Mhenmachno

Yn ystod y flwyddyn bu farw'r tri milwr olaf a wasanaethodd yn y Rhyfel Byd Cyntaf, Henry Allingham, Harry Patch a William Stone.

Roedd y gwasanaethau dridiau cyn Dydd y Cadoediad a diwrnod ar ôl i filwr gael ei ladd yn Afghanistan.

Dydd Sul fe wnaeth y Weinyddiaeth Amddiffyn gyhoeddi bod milwr wedi ei ladd mewn ffrwydrad yn Nhalaith Helmand ddydd Sadwrn.

Roedd yn aelod o Ail Fataliwn y Rifles ac mae ei deulu wedi cael gwybod.

Cafodd bron i 900,000 o aelodau'r lluoedd arfog eu lladd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Talu teyrnged

Yn arwain y cofio yng Nghymru yr oedd Prif Weinidog Cymru Rhodri Morgan.

Dywedodd nad oes angen atgoffa neb am yr aberth mae rhai yn gorfod ei wneud a'r niwed sy'n cael ei adael i'r teuluoedd.

"Does dim angen atgoffa neb am y risg sydd 'na i'r rhai yn y lluoedd arfog.

Gwasanaeth Coffa Caerdydd 2009
Roedd cannoedd o bobl yn y gwasanaeth yng Nghaerdydd

"Does 'na ddim diriwyd yn y nifer sy'n mynychu'r gwasanaethau ac mae'n braf gweld yr hen a'r ifanc."

Roedd gwleidyddion o bob plaid yn ymuno gyda chynrychiolwyr y lluoedd arfog, milwyr, cyn-filwyr a'u teuluoedd yno.

Yn arwain roedd Band Catrawd y Gwarchodlu Brenhinol Cymreig, y band pres olaf o fewn y fyddin.

Cyn y gwasanaeth fe wnaeth Ieuan Wyn Jones, Arweinydd Plaid Cymru, dalu teyrnged i'r rheini a gollodd eu bywydau drwy ryfel.

Dwedodd ni ddylid anghofio'r milwyr sydd wedi colli'u bywydau mewn gwrthdaro drwy'r byd ac y dylai'r cof amdanyn nhw fod yn ysgogiad parhaol i weithio dros heddwch ym mhob rhan o'r byd

"Er bod adegau o gofio wastad yn adegau anodd sy'n achosi i bobl feddwl, rwan, mae'n meddyliau'n cael eu dominyddu gan y rhai sydd wedi colli eu bywydau'n ddiweddar yn Irac ac Afghanistan.

"Mae llawer o bobl yng Nghymru'n ceisio dygymod a cholli aelod o'r teulu neu gyfaill yn y rhyfeloedd hynny, ac mi ydyn ni'n estyn ein cefnogaeth lawn a'n cydymdeimlad atyn nhw.

"Dylai'r aberth y mae aelodau o'r lluoedd arfog wedi'i wneud yn ystod rhyfeloedd diweddar ac hanesyddol fod yn ysgogiad parhaol i ni gyd i weithio dros heddwch a chyd-ddealltwriaeth drwy'r byd."

Milwyr o bob cenhedlaeth

Cafodd gwasanaeth coffa arbennig ei gynnal ym Mhenmachno ddydd Sul gyda'r ardal yn cofio am y cyn-filwyr a hefyd am Martin Richards.

Cafodd yr is-gorporal Richards ei anafu mewn ffrwydrad yn Afghanistan wrth wasanaethu gyda'r Morfilwyr Brenhinol yn nhalaith Helmand ym mis Mai cyn marw yn Ysbyty Selly Oak yn Birmingham.

"Rhaid cofio milwyr o'r Rhyfel Byd Cyntaf hyd at heddiw gan eu bod wedi cwffio dros eu gwlad," meddai Richard Richards, tad Martin.

"Mae hi'n ddiwrnod mwy arbennig i mi gan ein bod wedi colli Martin, y dwytha o Benmachno, ond rhaid cofio'r milwyr i gyd."

Roedd rhai o gyd-aelodau Martin yn y fyddin wedi mynd i Benmachno ar gyfer y gwasanaeth ddydd Sul.

Wedi seremoni ger y gofeb yn y pentref cafwyd gwasanaeth ger bedd y milwr.

Yn Abertawe ddydd Sul roedd Arglwydd Faer y ddinas yn arwain gorymdaith drwy'r ddinas cyn gwasanaeth yn Eglwys y Santes Fair.

Daw hyn ddiwrnod ar ôl digwyddiad gan y Cynghorydd Alan Lloyd ddydd Sadwrn yn Neuadd Brangwyn yn y ddinas.

Dydd Mercher ei hun fe fydd torchau yn cael eu gosod ger y senotaff yn y ddinas.

Cafodd gwasanaethau hefyd yn cael eu cynnal ym Mangor a Wrecsam.



HEFYD
Cymru'n Cofio'r milwyr a gollwyd
09 Tach 08 |  Newyddion
'Cae o goch' yn y Senedd
09 Tach 08 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific