British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 5 Hydref 2009, 17:59 GMT 18:59 UK
Olynydd Morgan: Ras yn dechrau

Rhodri Morgan
Mae disgwyl y bydd Mr Morgan yn aros yn ei swydd tan Ragfyr 8

Mae'r ras i olynu Rhodri Morgan fel Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Grŵp Llafur y cynulliad wedi dechrau.

Eisoes mae'r Gweinidog Iechyd, Edwina Hart, a Huw Lewis, Aelod Cynulliad Merthyr Tudful a Rhymni, wedi cyhoeddi eu bod yn ymgeisio.

Dydd Iau fe gyhoeddodd Mr Morgan y byddai'n ymddeol ac fe ddechreuodd yr ymgyrch yn swyddogol am hanner dydd ddydd Gwener.

Dydd Llun dywedodd y Cwnsler Cyffredinol, Carwyn Jones, y byddai'n sefyll.

Dywedodd wrth gefnogwyr ei fod am helpu "gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl yng Nghymru" drwy adeiladu ar lwyddiannau llywodraeth Mr Morgan dros y naw mlynedd diwethaf.

Talodd deyrnged i'r gwaith o gryfhau'r system addysg a'r gwasanaeth iechyd a chyflwyno polisïau fel gwasanaeth bws am ddim i bobl hŷn a phresgripsiwn am ddim.

Yn ei ymgyrch mae'n ymosod ar bolisi Plaid Cymru o annibyniaeth, polisi "allai rwygo ffrindiau a theuluoedd a pholisi fydd yn anfforddiadwy.

"Fel aelodau eraill o Lafur Cymru, dwi'n falch i fod yn Gymro ond yn falch hefyd i fod yn Brydeiniwr," meddai yn y fideo.

Mae gan ymgeiswyr 10 niwrnod i gyhoeddi eu bwriad ac mae angen cefnogaeth chwe ACau.

Fe fydd y canlyniad yn cael ei gyhoeddi ar Ragfyr1.

Edwina Hart, Huw Lewis a Carwyn Jones
Edwina Hart, Huw Lewis a Carwyn Jones - tri enw ar gyfer olynu Rhodri Morgan

Ar wefan YouTube anogodd Ms Hart, AC Gŵyr, bleidleiswyr hen a newydd i "gefnogi Llafur eto".

"Mae angen llais cryf er mwyn creu gwlad gref. Dwi'n credu mai fi yw'r llais."

Dywedodd ei bod hi'n gwybod pa mor bwysig oedd "cysylltu'r hyn sy'n poeni cymunedau lleol â'r hyn sy'n poeni'r mudiad llafur".

Fe gafodd ei magu, meddai, mewn teulu lle oedd gwleidyddiaeth yn rhan o fywyd pob dydd.

"Felly fe ddysgais i fod sefyll dros hawliau'r dosbarth gweithiol yn golygu bod yn benderfynol."

'Trywydd newydd'

Dywedodd Mr Lewis fod angen i Gymru "ddilyn trywydd newydd" a bod angen "gweledigaeth feiddgar a radicalaidd wedi ei seilio ar werthoedd cydweithredol".

"Mae 'na awydd cryf yn y blaid am drafod yn ystyrlon sut yr ydyn ni'n troi ein gwerthoedd traddodiadol yn bolisïau newydd a modern fydd yn denu pleidleiswyr.

"Dwi'n credu bod y ddadl yn hollbwysig ac na ddylai hen syniadau, cynghreiriau na rhagfarnau reoli penderfyniadau."

Coleg etholiadol, 36 aelod, fydd yn goruchwylio'r broses.

Mae'r coleg yn cynnwys ACau, ASau a'r ASE, undebwyr llafur ac aelodau cyffredinol y blaid.

Rhagfyr 8

Fe fydd pob un o'r tri grŵp yn cynrychioli traean o'r bleidlais a rhaid i'r ymgeisydd llwyddiannus gael cefnogaeth y tri grŵp.

Mae'n debyg na fydd Mr Morgan yn gadael ei swydd tan y bydd y cynulliad yn cymeradwyo cyllideb 2010-11 ar Ragfyr 8.

Y tro diwethaf i bleidlais Grŵp Llafur y cynulliad gael ei chynnal oedd pan oedd Alun Michael a Rhodri Morgan yn ymgeisio yn 1999.

Roedd 'na feirniadaeth ar y pryd am nad oedd gan yr undebau llafur hawl i gasglu barn yr aelodau.

Dim ond am naw mis y bu Mr Michael yn swydd yr Ysgrifennydd Cyntaf.

Erbyn hyn, rhaid i'r undebau gynnal pleidlais ymhlith eu haelodau.



HEFYD
Pwy fydd yn olynu Morgan?
02 Hyd 09 |  Newyddion
Rhodri'n rhoi'r gorau i'w swydd
01 Hyd 09 |  Newyddion
Y dyn mor boblogaidd ag erioed
01 Hyd 09 |  Newyddion
Deuoliaeth yn 'llinyn arian'
01 Hyd 09 |  Newyddion
'Y dyn oedd yn gynrychiolydd datganoli'
01 Hyd 09 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific