British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Sadwrn, 19 Medi 2009, 11:38 GMT 12:38 UK
Lloyd George a'r bywyd dwbl

Frances Stevenson gyda'i merch Jennifer Lonford
Frances Stevenson gyda'i merch Jennifer Lonford

Mae pwy yn union oedd tad Jennifer Lonford, merch Frances Stevenson, meistres David Lloyd George, yn ddirgelwch o hyd.

Ond yn ei chyfweliad cynta erioed ar gamera mae Ms Lonford, 80 oed, yn dweud y bydd hi o hyd yn ystyried mai Lloyd George, y cyn Brif Weinidog, oedd ei thad.

Bydd y cyfweliad ar raglen Dwy Wraig Lloyd George y mae Ffion Hague, gwraig William Hague, llefarydd materion tramor y Ceidwadwyr, yn ei chyflwyno.

Mae'r rhaglen yn adrodd stori Lloyd George, ei wraig gyntaf Margaret Owen, a'i feistres, Frances Stevenson, ddaeth yn ail wraig.

Gwaith ymchwil

Cafodd Jennifer ei geni yn 1929, 18 mlynedd ar ôl i Lloyd George a Miss Stevenson gwrdd am y tro cynta.

Jennifer Lonfrod (Llun Cymdeithas Lloyd Geroge)
Jennifer Lonford: 'Lloyd George oedd 'y nhad'

Yn y cyfnod hwn roedd Miss Stevenson yn cael perthynas gyfrinachol â'r Cyrnol Thomas Tweed ac mae'n bosib mai ef yw tad biolegol Jennifer.

"Wrth i mi dyfu i fyny roedd o'n llai pwysig pwy oedd fy nhad go iawn ac erbyn hyn dydio ddim yn fy mhoeni o gwbl, " meddai Jennifer.

"Mae hynny oherwydd bod Lloyd George yn ymddwyn fel tad tuag ata i a doedd hynny ddim yn wir am Cyrnol Tweed.

"Roedd o (Lloyd George) yn 'y ngharu i ac roeddwn i yn ei garu o."

Mae rhaglen ddogfen cwmni Tinopolis wedi ei seilio ar flynyddoedd o ymchwil Mrs Hague ar gyfer ei llyfr, The Pain and Privilege: The Women in Lloyd George's Life.

David Lloyd George
Roedd Lloyd George mewn perthynas 34 blynedd gyda Frances

Bydd y rhaglen yn olrhain hanes Lloyd George a'i wraig gyntaf Margaret yng Nghricieth lle ganed pedwar o blant.

Ym mis Mehefin 1911 roedd datblygiad pwysica pan gyfarfu Lloyd George â'r fenyw ifanc, Frances Stevenson, ffrind ysgol ei ddiweddar ferch, Mair Eluned, fu farw yn 17 oed.

Arweiniodd hyn at berthynas 34 blynedd, fel meistres, ysgrifennydd personol ac am ddwy flynedd ola ei fywyd fel gwraig.

Dywedodd Ms Hague fod yr hanes wedi denu ei sylw pan oedd yn ifanc.

"Dwi'n cofio mynd i Lanystumdwy yn ferch fach a gweld y bedd a gofyn i fi fy hun ble oedd ei wragedd e.

Ffion Hague
Ffion Hague: Yr hanes wedi denu ei sylw'n ifanc

"Roeddwn i ishe gwybod mwy," meddai.

"Yn eu llythyrau a'u dyddiaduron, yn eu geiriau eu hunain, des i o hyd i stori gyfareddol o gariad, aberth, brad a thwyll.

"Ond yn fwy na hynny, stori dwy ferch arloesol a dylanwadol a chwalodd gonfensiynau'r oes."

Yn 10 Downing Street, Margaret oedd meistres yr aelwyd ar y lloriau uwch tra oedd Frances ar y llawr gwaelod ger Ystafelloedd y Cabinet.

Mae'r rhaglen yn ceisio dangos sut y daeth y ddwy nid yn unig yn gefn i Lloyd George yn emosiynol a phroffesiynol ond yn ffigurau arloesol i ferched yn yr 20fed ganrif.

Ffigurau dylanwadol

Fe ddaeth ei wraig gynta, y ferch fferm dawel a phenderfynol, yn boblogaidd adeg y Rhyfel Mawr.

Hi oedd yr unig wraig i Brif Weinidog tan Sarah Brown i ymgyrchu'n gyhoeddus dros ei phlaid mewn isetholiad a'r ferch gynta o Gymru i fod yn ynad heddwch.

Daeth Frances yn un o ffigurau mwyaf dylanwadol Whitehall a'r ferch gynta i fod yn ysgrifennydd aelod o'r Cabinet ac i Brif Weinidog.

Mae'r rhaglen yn cynnwys cyfweliadau â gornith Lloyd George, Elisabeth George, a Catrin Johnson o Gricieth sy'n sy'n cofio Margaret.

Dwy Wraig Lloyd George ar S4C am 9pm nos Sul.




Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific