British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Sul, 16 Awst 2009, 11:48 GMT 12:48 UK
Y dyn ''r heli yn ei waed'

Sain Ffagan
Fe oedd cynguradur Amgueddfa Werin Cymru

Mae'r hanesydd Dr J Geraint Jenkins MA DSc Econ o ardal Sarnau, Ceredigion, wedi marw'n 80 oed.

Ysgrifennodd bron 50 o lyfrau Cymraeg a Saesneg am hanes a thraddodiadau Cymru ac agweddau ar dreftadaeth gwledydd Prydain, gan gynnwys astudiaethau o'r diwydiant pysgota a'r diwydiant gwlân.

Fe wasanaethodd fel cadeirydd, ysgrifennydd a golygydd nifer o sefydliadau rhyngwladol.

Fe oedd Curadur Amgueddfa Werin Cymru yn Sain Ffagan a Churadur yr Amgueddfa Diwydiant a Môr yng Nghaerdydd cyn ymddeol i fro ei febyd.

Ers cymryd ymddeoliad cynnar fe ddychweoldd at ei brif ddiddordeb, y môr. Fe gafodd ei eni i deulu o forwyr yn Llangrannog, Ceredigion. Morwyr oedd pum cenhedlaeth o'i deulu.

Roedd yn Uchel-Siryf Dyfed yn 1994-5, yn Gadeirydd Cyngor Sir Ceredigion yn 2002-03 ac yn gynghorydd sir am 10 mlynedd.

'Amlochrog'

Cyhoeddodd ei hunangofiant Morwr Tir Sych yn Ebrill 2007.

"Pleser fu darllen yr hunangofiant a dilyn cylch bywyd yr awdur hynaws ac amlochrog hwn," meddai Beti Griffiths yn ei hadolygiad ar wefan Gwales.

"Yn bendant bu'r heli yn ei waed o'i ddyddiau cynnar, a Bae Ceredigion yn ddwfn yn ei hanfod."

Chwaraeodd Ysgol a Chapel Penmorfa ran bwysig yn ei fywyd ac roedd ei brifathro, Mr Ivor Isaac, yn ddylanwad mawr. Fe a'i cyflwynodd yn gynnar i Hanes Cymru a Daearyddiaeth y Byd.

Fe aeth i Ysgol Uwchradd Aberteifi.

Astudiodd ym Mhrifysgolion Abertawe ac Aberystwyth ac fe ddaeth yn Ddarlithydd Hanes ym Mhrifysgol Reading.

Dywedodd yn ei hunangofiant mai'r naw mlynedd yn yr Amgueddfa Diwydiant a Môr oedd cyfnod hapusaf ei fywyd.

Ymddeol

Yn 1992 dychwelodd yr awdur a'i briod i ymddeol i Geredigion, "tua'r lle bu dechrau'r daith."

Fe gafodd ei ethol yn flaenor ym Mhenmorfa a pharatôdd lyfryn dwyieithog am hanes y pentref.

"Profodd Geraint a Nansi adfyd bywyd ac ergyd greulon oedd marwolaeth eu hail fab, Richard, o afiechyd creulon ac yntau yn dilyn gyrfa ddisglair," meddai Beti Griffiths.

"Dysgodd y môr yn gynnar iddyn nhw sut i herio'r elfennau, a rhaid oedd iddyn nhw ymdrechu i gario ymlaen er mor anodd oedd eu hamgylchiadau."

Ymhlith ei gyfrolau mae:

Traditional County Craftsmen

The Welsh Woollen Industry

Welsh Crafts and Craftsmen

Life and Tradition in Rural Wales

Traddodiad y Môr

Morwr Tir Sych




Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific