British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Iau, 7 Mai 2009, 13:40 GMT 14:40 UK
Cynulliad yn dathlu pen-blwydd

Argraffiadau Alun Michael (Y cyn-Prif Ysgrifennydd ), Y Prif Weinidog Rhodri Morgan, Dafydd Wigley, Llywydd Anrhydeddus Plaid Cymru, Glyn Davies, Ceidwadwyr a Christine Humphries, Democratiaid Rhyddfrydol

Deng mlynedd ar ôl etholiadau cynta'r Cynulliad Cenedlaethol dywed y Prif Weinidog Rhodri Morgan fod y sefydliad wedi profi ei hun fod yn fwy na "siop siarad".

Ar ddiwrnod dathlu'r pen-blwydd ddydd Mercher dywedodd Mr Morgan fod y Cynulliad wedi gwrthbrofi y dadleuon gan y rhai oedd yn erbyn datganoli grym i Gymru.

Cafwyd sylwadau cadarnhaol hefyd gan arweinyddion Plaid Cymru, y Ceidwadwyr a'r Democratiaid Rhyddfrydol.

"Rydyn ni wedi profi, wrth ddelio â'r dirwasgiad nawr a thraed a'r genau nôl yn 2001, ein bod ni'n gallu delio ag argyfyngau, " meddai Mr Morgan wrth y BBC.

"Ac rydyn ni wedi gwrthbrofi'r rhan fwya o ddadleuon yr ymgyrch Na yn haf '97 - sef y byddai'n siop siarad neu y byddai swyddi ar gyfer y dethol rhai, neu y byddai rhaniad rhwng y de a'r gogledd.

"Erbyn hyn, rydyn ni wedi profi ein hunain".

Dywedodd cyn-Lywydd Plaid Cymru, Dafydd Wigley, fod y cynulliad wedi gwneud "gwahaniaeth sylweddol".

"Rhaid cofio taw dim ond 26% o bobl bleidleisiodd Ie, felly roedd yn dipyn o dasg i'r cynulliad sefydlu ei hun.

"Erbyn hyn, dim ond 11% sy am gael gwared â'r cynulliad.

"Felly mae'r dimensiwn cenedlaethol Cymreig yn realiti y mae pobl wedi ei dderbyn."

'Cyflawni'

Dywedodd arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Nick Bourne: "Does dim dadl bellach a ydyn ni eisiau cael datganoli ai peidio.

"Y ddadl bellach yw sut mae gwneud i ddatganoli weithio er mwyn cyflawni ar ran pobl Cymru.

"Rydyn ni wedi beirniadu polisïau Llywodraeth y Cynulliad nid y cynulliad ei hun."

Mae Mike German, cyn arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, fod "y tirlun gwleidyddol yng Nghymru yn hollol wahanol" ers datganoli.

"Mae pobl nawr yn sylweddoli nad oes un blaid yn rheoli.

"Ac mae'r system bleidleisio yn golygu ei bod yn amhosib i un blaid sicrhau mwyafrif."

REFFERENDWM '97
Abertawe - 53%Ie/47% Na
Blaenau Gwent - 56.1%/43.9%
Bro Morgannwg 35.5%/64.5%
Caerdydd 44.4%/55.6%
Caerffili 55.7%/44.3%
Caerfyrddin 65.5%/34.5%
Casnewydd 37%/62.5%
Castell Nedd Port Talbot 66.5%/33.5%
Ceredigion 59.2%/40.8%
Conwy 40.9%/59.1%
Dinbych 40.5%/59.5%
Gwynedd 64.1%/35.9%
Merthyr Tudful 58.2%/41.8%
Mynwy 32.1%/67.9%
Penfro 42.8%/57.2%
Powys 42.7%/57.3%
Rhondda Cynon Taf 58.5%/41.5%
Torfaen 49.8%/50.2%
Wrecsam 44.3%/55.7%
Cyfanswm: Ie 559,419 (50.3%) - Na 552,693 (49.7%)

Ym Medi 1997 fe bleidleisiodd pobl Cymru o drwch blewyn o blaid mesur datganoli o 50.3% i 49.7%.

Ar ôl y canlyniad fe basiwyd Deddf Llywodraeth Cymru 1998 oedd yn trosglwyddo'r rhan fwyaf o bwerau Ysgrifennydd Cymru i'r corff newydd.

Penderfynwyd mai Bae Caerdydd fyddai cartef Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Llafur o dan arweinyddiaeth Alun Michael enillodd yr etholiad cyntaf ar Fai 6, 1999 ond heb fwyafrif o'r seddi.

Roedd gan Lafur 28 o seddi, Plaid Cymru, oedd yn ail, 17 sedd, y Ceidwadwyr 9 a'r Democratiaid Rhyddfrydol 6.

Fe gynhaliwyd sesiwn gyntaf y cynulliad ar Fai 12.

Roedd 24 o'r aelodau newydd yn yr etholiadau cyntaf yn fenywod.

Cafodd Alun Michael, arweinydd Llafur, ei ethol yn Brif Ysgrifennydd (newidiwyd y teitl i Brif Weinidog yn 2000) llywodraeth leiafrifol.

Llywydd y corff newydd oedd yr Arglwydd Dafydd Elis Thomas, Plaid Cymru.

Ar ôl colli pleidlais o hyder, fe wnaeth Mr Michael roi'r gorau i'w swydd yn 2000 ac yn ei le cafodd Rhodri Morgan ei ethol yn Brif Weinidog.

Yn 2006 pasiwyd Deddf Llywodraeth Cymru arall yn estyn pwerau Llywodraeth y Cynulliad.

Mae cymal hefyd yn golygu y bydd rhaid cynnal refferendwm arall cyn trosglwyddo pwerau deddfwriaethol llawn.

Wedi etholiadau 2007, clymblaid rhwng Llafur a Plaid Cymru sy'n llywodraethu o dan arweinyddiaeth Mr Morgan.

Mae wedi dweud ei fod yn bwriadu ymddeol o'r swydd eleni.



Chwiliwch yn Gymraeg


HEFYD
Diwedd cyfnod i'r Blaid Lafur?
06 Mai 09 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific