British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Gwener, 30 Ionawr 2009, 07:03 GMT
Cynulliad: 'Tegwch i fenywod'

Kirsty Williams
Kirsty Williams ydi arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Aelodau Cynulliad benywaidd sy'n bennaf gyfrifol am weddnewid gwleidyddiaeth Cymru, yn l ymchwil newydd.

Mae'r ymchwil hefyd yn dangos bod menywod yn cael eu cynrychioli'n decach yn y Cynulliad nag yn San Steffan a llywodraeth leol yng Nghymru.

Mae prifysgolion Abertawe a Warwick wedi bod wrthi'n ymchwilio dros gyfnod o dair blynedd ar effaith menywod yn y Cynulliad Cenedlaethol.

Mae'r canlyniadau'n cael eu cyhoeddi mewn cynhadledd yn Stadiwm Liberty yn Abertawe dydd Gwener.

Bwriad y gynhadledd fydd ateb y cwestiwn "Beth mae'r Cynulliad Cenedlaethol yn ei wneud i fenywod?"

Ac yn l yr arbenigwyr, mae menywod wedi gwneud cryn dipyn i gryfhau eu safle yn y Cynulliad a'r gynrychiolaeth sydd ar gael i fenywod o fewn y sefydliad.

Yn ystod tymor cyntaf y Cynulliad ddechreuodd yn 1999, roedd 40% o'r aelodau'n fenywod, tra bod 50% yn fenywod yno erbyn dechrau'r ail dymor yn 2003.

Tegwch

Erbyn hyn, mae 47% o holl aelodau'r Cynulliad ers ei sefydlu yn 1999 yn fenywod.

Dim ond 19.5% o Aelodau Seneddol sy'n fenywod.

Mae'r ymchwil yn dangos bod y cynnydd hwn wedi arwain at system decach, nid yn unig o ran cynrychiolaeth ond hefyd o ran sut mae'r drefn yn cael ei rheoli yn y Cynulliad.

Yn l prif ymchwilydd yr adroddiad, Yr Athro Nickie Charles o Adran Gymdeithaseg Prifysgol Warwick, mae'r cydbwysedd rhyw yn cael effaith amlwg ar y math o gyfathrebu sy'n digwydd rhwng gwleidyddion.

NIFER CYNGHORWYR BENYWAIDD RHAI CYNGHORAU
31% yn Abertawe
30% ym Mro Morgannwg
9.5% ym Mlaenau Gwent
5% yn Ynys Mn
3% ym Merthyr Tudful

"Mae hyn o fewn yr un blaid neu rhwng pleidiau gwahanol.

"Yn l nifer o ACau, mae menywod yn tueddu i ymdrin gwleidyddiaeth mewn ffordd wahanol i ddynion.

"Mae hyn yn aml yn cael ei ddisgrifio fel gwleidyddiaeth gydsyniol yn hytrach nag andwyol."

Yn l yr adroddiad, mae un AC Llafur di-enw'n dweud bod presenoldeb menywod yn "gwneud gwahaniaeth i'r ffordd y mae cyfarfodydd gr?p yn cael eu cynnal".

"Fel ddywedais i, mae gennym ni anghytuno ffyrnig o fewn cyfarfodydd ond mae'n cael ei gynnal heb yr holl daro dwrn a'r frest."

Mae'r ACau gafodd eu cyfweld fel rhan o'r prosiect yn cytuno bod menywod yn effeithio'n fawr ar y math o bolisau sy'n cael eu trafod.

Yn ogystal, mae menywod yn tueddu i fynd ar l pynciau nad ydyn nhw'n cael eu hystyried yn rhai traddodiadol.

Newid agenda

"Mae trais yn y cartref ar yr agenda, mae cyflog cyfartal ar yr agenda, ynghyd 'r holl bynciau pwysig yna na fydden nhw'n debygol o fod yno oni bai bod nifer mor uchel o fenywod," ychwanegodd yr Athro Charles.

Dywedodd yr ymchwilydd Dr Charlotte Aull Davies o Brifysgol Abertawe bod diwylliant, y ffordd mae trafodaethau'n cael eu cynnal, yr iaith sy'n cael ei ddefnyddio a'r polisau sy'n cael y flaenoriaeth i gyd yn gysylltiedig, yn l bron pob un AC, chydbwysedd rhyw yn y Cynulliad 'r ffaith fod y Cynulliad yn sefydliad newydd.

Er bod safle menywod yn y Cynulliad yn gryf, mae'r sefyllfa o fewn llywodraeth leol yn dra gwahanol, yn l yr ymchwil.

Ar ddiwedd etholiadau lleol 2004, 22% yn unig o gynghorwyr Cymru oedd yn fenywod, tra bod y ffigwr wedi codi fymryn i 25% yn 2008.

Pan gafodd yr ymchwil ei gwblhau, roedd 37% o gynghorwyr Caerdydd yn fenywod.

Yn l rhai ACau benywaidd, mae natur llywodraeth leol yn wahanol iawn i wleidyddiaeth y Cynulliad.

"Rhaid cofio fy mod i'n aelod o gyngor yn y Cymoedd, oedd yn bennaf yn cynnwys hen ddynion oedd yn teimlo mai yn y cartref oedd menywod i fod, a hefyd bod ganddyn nhw'r hawl i reoli popeth yn lleol," meddai un AC.

"Roedd 'na farn ymhlith cynghorwyr fod llywodraeth leol yn cael ei reoli'n bennaf gan ddynion ac er mwyn cydymffurfio, roedd yn rhaid i fenywod ymddwyn fel dynion."

Chwiliwch yn Gymraeg


HEFYD
Ethol Aelodau i'r Cynulliad
04 Ebr 03 |  Newyddion
Prinder Ymgeiswyr Benywaidd
30 Mai 01 |  Etholiad2001

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific