British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 12 Ionawr 2009, 08:09 GMT
Confensiwn: Y cam nesaf

Bethan Lewis
Gohebydd Gwleidyddol

Senedd
Mae 16 o aelodau ar y pwyllgor gwaith, yn ogystal 'r cadeirydd

Wrth i gyfarfod cyhoeddus gael ei gynnal ym Mhort Talbot yr wythnos hon fe fydd Confensiwn Cymru Gyfan yn dechrau casglu tystiolaeth am yr awydd am fwy o rymoedd i'r cynulliad.

Oes 'na fwy o awydd? Er mwyn dod o hyd i'r ateb fe fydd y confensiwn yn ymweld â gwahanol leoedd yn ystod y misoedd nesa.

Ar ddechrau'r daith mae pobl Port Talbot a'r cylch yn cael eu gwahodd i gael sgwrs a chyri nos Fercher.

Ers dros flwyddyn mae'r paratoi wedi bod yn mynd yn ei flaen.

Y cam cyntaf oedd dewis cadeirydd, Syr Emyr Jones Parry, cyn Lysgennad Prydain i'r Cenhedloedd Unedig, ac 16 aelod arall i bwyso a mesur y dystiolaeth y byddan nhw'n ei chlywed.

Ond beth yn union yw eu tasg?

Dywedodd Nick Bennett, aelod o'r pwyllgor gwaith: "Yn fras, bwriad y confensiwn yw cael sgwrs efo pobl Cymru am sut y maen nhw'n teimlo am gael mwy o bwerau i'r cynulliad - ac wedyn ysgrifennu adroddiad gydag argymhellion i'r llywodraeth."

Roedd sefydlu'r confensiwn yn rhan bwysig o'r hyn gafodd ei gynnig gan lywodraeth glymblaid Llafur a Phlaid Cymru yng nghytundeb Cymru'n Un.

Yr addewid yw symud cyn gynted ag sy'n bosib at bleidlais Ie mewn refferendwm ar bwerau deddfu llawn i'r cynulliad.

Rôl y confensiwn yw asesu a oes 'na ddiben cynnal y refferendwm erbyn 2011.

'Cyfaddawd'

Cyfaddawd aelodau Llafur a Phlaid Cymru oedd sefydlu'r comisiwn, meddai Golygydd Gwleidyddol y Western Mail, Tomos Livingstone.

"Roedd rhaid cael rhyw fath o gytundeb ynglŷn â dyfodol y cynulliad achos roedd Plaid Cymru eisiau gweld mwy o bwerau'n dod yn fuan iawn i'r cynulliad a'r Blaid Lafur ychydig yn fwy amheus a mwy o raniadau o fewn y blaid.

"Felly dyma'r cyfaddawd - y confensiwn sydd i fod i brofi'r dyfroedd a oes 'na awydd ymhlith y cyhoedd i gael refferendwm ar fwy o bwerau.

"Rhyw fodd o gadw'r ddwy ochr yn hapus a'r ddysgl yn wastad oedd hyn."

Ers mis Mai 2007 mae'r cynulliad wedi cael yr hawl i wneud ceisiadau i San Steffan am bwerau deddfu llawn mewn meysydd penodol.

Mae'r rhai yn ymwneud â thai fforddiadwy a'r iaith wedi bod yn ddadleuol.

Y dathlu: Canlyniad y refferendwm
Dathlu: Y bleidlais o blaid sefydlu cynulliad

Bydd angen refferendwm cyn bod y cynulliad yn cael hawl i ddeddfu'n llawn ac heb orfod gofyn caniatâd y Senedd yn San Steffan.

Mae rôl y confensiwn yn mynd tu hwnt i brofi'r tymheredd gwleidyddol a'r galw am refferendwm, meddai'r Aelod Seneddol Ceidwadol David Davies.

"Dydyn nhw ddim, yn fy marn i, eisiau darganfod beth mae'r cyhoedd yn meddwl am y cynulliad.

"Maen nhw eisiau gwerthu'r syniad o fwy o rym i'r cynulliad. Dyna holl bwrpas y confensiwn.

"Ac maen nhw'n ymgyrchu gydag arian y trethdalwyr o blaid mwy o rym i'r cynulliad."

Dywedodd Mr Bennett ei fod yn gwadu hynny.

"Mae hwn yn waith hollol annibynnol. Mae yna ddewis gan bobl.

"Mae'n bosib i ni weld y cynulliad yn datblygu a chael mwy o bwerau fesul pwnc gwahanol neu, drwy refferendwm, sicrhau bod yna bwerau cynradd ar gyfer yr 20 maes sydd wedi cael eu datganoli i Gymru."

Nos Fercher fe fydd pobl Port Talbot a'r cylch yn cael cyfle i roi eu barn am gynhwysion cyfansoddiad Cymru dros gyri.

Poethi fydd y drafodaeth yn 2009 cyn i'r confensiwn gyflwyno'u hargymhellion.

Fe fydd cyfarfod nos Fercher yng Nghlwb Cymdeithasol a Llafur Port Talbot rhwng 6.30 ac 8.30pm.



Chwiliwch yn Gymraeg


HEFYD
Deddfau llawn: Mesur a phwyso
13 Ion 09 |  Newyddion
O Gilmeri i'r Bae
14 Gorff 08 |  Newyddion
Confensiwn: Holi ac ateb
14 Gorff 08 |  Newyddion
Confensiwn: Enwi'r aelodau
04 Gorff 08 |  Newyddion
ASau yn 'tanseilio' cytundeb
11 Maw 08 |  Newyddion
Senedd i Gymru: '49% o blaid'
28 Chwef 08 |  Newyddion
Pwerau deddfu: Adrodd yn 2009
22 Tach 07 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific