British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Gwener, 19 Rhagfyr 2008, 13:11 GMT
Coffu ymgyrchwyr iaith

Hen lun o Eileen Beasley gyda'i mab Elidyr a'i merch Delyth
Ysbrydoliaeth: Hen lun o Eileen Beasley gyda'i mab Elidyr a'i merch Delyth

Mae canolfan gymunedol wedi ei chodi mewn pentref bron 100 mlynedd ar l i'r syniad gael ei grybwyll.

Cafodd y ganolfan ar gost o 780,000 ei henwi ar l ymgyrchwyr iaith lleol.

Mae Neuadd Beasley yn Llangennech ger Llanelli yn cynnwys llyfrgell.

Gwrthododd Eileen Beasley a'i gŵr Trefor dalu treth cyngor yn 1952 am fod cais Cyngor Dosbarth Gwledig Llanelli yn uniaith Saesneg. Ar y pryd roedd hon yn un o ardaloedd mwya Cymraeg y wlad.

Bu'n rhaid iddyn nhw fynd o flaen llys ynadon ddwsin o weithiau a theirgwaith daeth bwmbeiliaid i'w cartre a mynd pheth o'u heiddo i glirio'r ddyled.

Wyth mlynedd

Parodd yr achos am wyth mlynedd ond yn 1960 cafodd y ddau bapur treth dwyieithog.

Roedd eu hymgyrch yn ysbrydoliaeth i lawer.

Roedd Mrs Beasley yn y seremoni agor ac fe gafodd torch o flodau ei chyflwyno iddi.

Dyweodd yr hanesydd Hwel Teifi Edwards, sy'n byw yn y pentre, fod safiad y ddau yn allweddol ym mrwydr yr iaith.

"Mae'n anrhydedd i ni fod y neuadd yn dwy'n enw'r teulu," meddai.

Cafodd y syniad o godi neuadd bentref yn Llangennech ei grybwyll gynta ym mhapur newydd y Llanelli Mercury yn 1908.

Bu Cyngor Cymuned Llangennech a Chyngor Caerfyrdd yn cydweithio cyn codi'r adeilad.

Yn 1998 cafodd cronfa leol ei sefydlu i dalu am yr holl waith.



HEFYD
Anrhydeddu 'Rosa Parks Cymru'
10 Meh 06 |  Newyddion
Iaith: 'Angen consensws'
09 Meh 06 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific