BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 5 Tachwedd 2008, 17:23 GMT
Datganoli: Galw am ymchwiliad

Guto Thomas
BBC Cymru

Aelodau'r Cynulliad
Mae'r adroddiad yn galw am ymchwiliad i waith y Cynulliad Cenedlaethol.

Mae'r Arglwydd Roberts o Gonwy wedi galw ar y blaid Geidwadol i gynnal ymchwiliad pellgyrhaeddol ar y ffordd mae datganoli'n gweithio yng Nghymru.

Cafodd yr adroddiad ei gomisiynu yn y gwanwyn gan arweinydd y Ceidwadwyr David Cameron.

Yn ˘l Arglwydd Roberts adroddiad dros dro 20,000 o eiriau sydd wedi'i gyflwyno heddiw, a bydd y gwaith yn parhau i esblygu wrth i'r blaid baratoi ei pholis´au ar gyfer yr etholiad cyffredinol nesaf.

Pe bai'r Ceidwadwyr yn ennill yr etholiad nesa, mae'r adroddiad yn galw am ymchwiliad manwl ynglyn Ô'r modd mae'r gyfundrefn lywodraethol yng Nghymru yn gweithio.

Byddai Llywodraeth Geidwadol wedyn yn ystyried cais am refferendwm ar gyfer pwerau ychwanegol i'r Cynulliad, os taw dyma hefyd oedd casgliad yr ymchwiliad.

Byddai'r ymchwiliad yn ystyried materion cyfansoddiadol ehangach na gafodd eu cynnwys yng ngwaith Comisiwn yr Arglwydd Ivor Richard yn 2004, a'r Confensiwn Cymru Gyfan dan gadeiryddiaeth Syr Emyr Jones Parry.

Etholiad Cyffredinol

Ond er gwaetha misoedd o waith gan yr Arglwydd Roberts, does dim casgliadau cadarn am ddyfodol datganoli pe bai'r Ceidwadwyr yn dod i rym yn San Steffan.

Y rheswm am hyn, meddai Arglwydd Roberts, yw yw y gallai'r tirlun gwleidyddol ac economaidd newid yn llwyr dros y blynyddoedd nesa.

Mynnodd nad oedd datganoli yn gweithio fel y dylai, ac nad oedd y gyfundrefn bresennol wedi llwyddo ennill parch y cyhoedd yng Nghymru.

Dwedodd hefyd y gallai ymchwiliad ddigwydd yn gyflym iawn wedi etholiad cyffredinol - gan awgrymu gallai refferendwm gael ei chynnal blwyddyn neu ddwy'n ddiweddarach.

Cafodd yr adroddiad ei groesawu gan Nick Bourne, arweinydd y Ceidwadwyr yn y Cynulliad.

Arglwydd Roberts
Dywed Arglwydd Roberts nad yw datganoli'n gweithio fel y dylai.
"Mae hon yn ddogfen fyw fydd yn parhau i gael ei diweddaru a'i haddasu wrth i ddatganoli esblygu ymhellach."

"Bydd cyfraniad yr Arglwydd Roberts yn gymorth mawr wrth ddatblygu ein polis´au ar ddatganoli, erbyn yr etholiad cyffredinol."

Ond yn ol arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan Elfyn Llwyd, mae'r Ceidwadwyr yn parhau i fod yn elyniaethus i ddatganoli, ac yn eu beirniadu am beidio rhoi ymrwymiad diamheuol i refferendwm.

"Dyna pam mae eu haelodau Seneddol o Gymru yn parhau i wrthwynebu ceisiadau am bwerau Cymreig yn San Steffan - pwerau fyddai'n gwella'r sefyllfa tai fforddiadwy a gwasanaethau yn yr iaith Gymraeg.

" Dyna'r rheswm am yr oedi a pham iddi gymryd gymaint o amser cyn cyhoeddi'r adroddiad yma."

Ac yn ol arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru Mike German, mae'r adroddiad yn golygu bod y Ceidwadwyr yn ceisio osgoi gwneud unrhyw benderfyniadau.

"Roedd David Cameron am i'r materion yma gael eu setlo naw mis yn ol, ac mae'n rhaid ei fod yn siomedig bod yr holl aros am yr adroddiad wedi methu datrys sefyllfa'r blaid ar ddatganoli."



HEFYD
Mesur Cymru'n troi'n ddeddf
25 Gorff 06 |  Newyddion
'Diwrnod hanesyddol i Gymru'
12 Meh 07 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^