British Broadcasting Corporation

Safleoedd Eraill BBC

Newyddion Mewn Ieithoedd Erail

Diweddarwyd: Dydd Llun, 14 Gorffennaf 2008, 08:08 GMT 09:08 UK
Confensiwn: Holi ac ateb

Beth yw'r Confensiwn?

Cafodd ei sefydlu fel rhan o'r cytundeb clymblaid rhwng Llafur a Phlaid Cymru, cytundeb Cymru'n Un i baratoi'r ffordd ar gyfer refferendwm am roi pwerau ychwanegol i'r cynulliad.

Pa fath o bwerau?

Mae Deddf Llywodraeth Cymru (2006) yn caniatáu trosglwyddo'r hawl i ddeddfu mewn meysydd datganoledig (iechyd, addysg ac yn y blaen) os yw'r etholwyr yn cefnogi hynny mewn pleidlais. Fe fyddai'r Senedd yn San Steffan o hyd yn gyfrifol am faterion fel trethi, materion tramor a'r gyfraith droseddol.

Rhywbeth yn debyg i bwerau Senedd yr Alban felly?

Cynulliad nid Senedd fyddai'r enw swyddogol o hyd ond, ac eithrio maes y gyfraith droseddol (lle mae'r drefn Albanaidd yn wahanol) a'r hawl i amrywio lefel y dreth incwm, fe fyddai pwerau Bae Caerdydd a Hollyrood yn ddigon tebyg.

Ond onid oes gan y cynulliad rai pwerau deddfwriaethol yn barod?

Oes. Ers 2006 mae Senedd San Steffan yn gallu trosglwyddo hawliau deddfwriaethol i'r cynulliad yn ymwneud â phwnc arbennig drwy gynnwys "pwerau fframwaith" mewn mesur Seneddol. Mae'r cynulliad yn gallu gwneud cais am yr hawl i ddeddfu ar bwnc arbennig. Cyfundrefn dros dro yw hon, mewn gwirionedd, ac mae rhai'n amau na fyddai'r drefn yn gallu gweithio pe bai pleidiau gwahanol mewn grym yn Llundain a Chaerdydd.

Pam mae angen Confensiwn? Wedi'r cyfan, mae arolygon barn yn awgrymu bod 'na fwyafrif o blaid y newid yn barod

Mae hynny'n wir ond rhaid cofio pa mor agos oedd y canlyniad yn 1997, llawer yn agosach na phroffwydoliaethau'r polau piniwn. Gobaith y llywodraeth yw y bydd y Confensiwn yn gallu adeiladu consensws o blaid cynyddu'r pwerau. Yn sicr, dyw hynny ddim yn bodoli ar hyn o bryd. Fel rhan o arolwg barn ICM/BBC yn Chwefror 2008 gofynnwyd y cwestiwn canlynol: Os oedd refferendwm ar droi'r cynulliad yn Senedd ddeddfwriaethol lawn sut byddech chi'n pleidleisio? Roedd 49% o blaid, 42% yn erbyn a 9% yn ansicr.

Pwy yw aelodau'r Confensiwn?

Mae'r pedair plaid wedi enwebu un aelod yr un (pobol nad ydyn nhw'n wleidyddion etholedig) a chafodd cyrff fel y Gyngres Undebau Llafur a'r CBI a hyd yn oed y Ffermwyr Ifanc enwebu aelodau. Cafodd aelodau'r cyhoedd eu gwahodd i enwebu eu hunain ar gyfer pedair sedd.

A'r cadeirydd?

Un o feibion Cwm Gwendraeth yw Syr Emyr Jones Parry. Cyn ymddeol fe oedd llysgennad y DU yn y Cenhedloedd Unedig.

Un o'r mawrion, felly. Go brin fod unrhyw un yn erbyn y dewis?

Croesawodd y rhan fwyaf o wleidyddion y penodiad. Yr eithriad oedd Aelod Seneddol Islwyn, Don Touhig. Roedd 'na hen ddigon o bobl fwy addas, meddai, "pobl na fyddai angen offer llywio lloeren i ddod o hyd i Gymru."

Beth fydd y confensiwn yn ei wneud?

Ymgynghori. Fe fydd y confensiwn yn gwneud hynny mewn ffyrdd digon hen ffasiwn fel cyfarfodydd cyhoeddus ac yn y blaen ond y nod fydd defnyddio'r dechnoleg newydd hefyd i fesur barn y cyhoedd.

Ai dechrau'r ymgyrch Ie yw 'r Confensiwn mewn gwirionedd?

Mae rhai yn credu hynny, yn enwedig pobl sy'n erbyn mwy o ddatganoli. Yn ôl Aelod Seneddol Mynwy, David Davies, mae'r cyfan yn "ymdrech gwbl warthus i ddefnyddio arian cyhoeddus er mwyn sicrhau pleidlais Ie". Mae cefnogwyr y Confensiwn yn gwadu hynny a mynnu ei fod yn gorff cwbwl niwtral.

Faint mae hyn yn mynd i gostio?

£1.5 miliwn yw'r gyllideb, hanner i wario yn y flwyddyn ariannol hon a hanner y flwyddyn nesaf.

Pryd y bydd y confensiwn yn gorffen ei waith?

Mae disgwyl i'r Confensiwn gyflwyno adroddiad erbyn diwedd 2009. Y gwleidyddion fydd yn penderfynu p'un ai i gynnal refferendwm ai peidio. Er mwyn cynnal plediais fe fyddai'n rhaid i ddwy ran o dair o Aelodau'r Cynulliad yn ogystal â'r Senedd gymeradwyo'r syniad. Yn ôl cytundeb Cymru'n Un, dylid cynnal y refferendwm (os oes angen un) cyn diwedd tymor presennol y cynulliad yn 2011.



HEFYD
Cymru'n Un: Pen-blwydd hapus?
07 Gorff 08 |  Newyddion
Confensiwn: Y cam nesaf
12 Ion 09 |  Newyddion
Deddfau llawn: Mesur a phwyso
13 Ion 09 |  Newyddion


Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific