BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Gwener, 1 Chwefror 2008, 19:30 GMT
Y glanhau am hyd at 90 mlynedd
Iolo ap Dafydd
Iolo ap Dafydd
Gohebydd Cynaliadwyedd BBC Cymru

Yr wythnos y cyhoeddwyd adroddiad am gost datgomisiynu pwerdai niwclear Prydain aeth Gohebydd Cynaliadwyedd BBC Cymru Iolo ap Dafydd i adeilad fydd yn storio gwastraff niwclear Atomfa Trawsfynydd.


O'r ffordd rhwng Dolgellau a Phorthmadog mae'r hen atomfa yn dal i ddenu'r llygad.

Dau anghenfil concrid 70 metr o uchder sy'n amlwg o hyd y tu l i'r coed.

Yn llechu y tu cefn i'r ddau hen adweithydd mae adeilad dur a choncrid newydd sbon - 92 metr o hyd, ac yn codi 30 metr o'r ddaear.

Mae bron mor fawr chae pl-droed gyda goleuadau gwyn llachar tu mewn, yn barod i groesawu gwastraff ymbelydrol canolradd y safle.

Ers 1995 mae'r gwastraff mwyaf peryglus wedi ei gludo ar reilffordd i Sellafield yng ngogledd orllewin Lloegr.
Storfa Trawsfynydd
Storfa: Bron mor fawr chae pl-droed

Yn l swyddog diogelwch y safle, Hywel Madog Jones, sydd wedi gweithio yn Nhrawsfynydd ers y saithdegau, dim ond gwastraff lleol fydd yn cael ei storio yn y storfa newydd.

"'Dan ni'n defnyddio dulliau roboteg i lwytho pacedi ac wedyn mae'r deunydd yn cael ei amgu gan cement ac cyn cael ei drosglwyddo i orchudd arall.

"Ac mae rheiny'n cael eu rhoi yn y storfa."

Hyd yma does dim gwastraff niwclear wedi gadael yr hen adeiladau a'i gludo i'r storfa.

Ond pan fydd hynny'n digwydd, mi fydd y cratiau 42 tunnell, sy'n dri metr sgwr yn cael eu stacio'n ddestlus fesul tri ar ben ei gilydd. Mae lle i storio 360 ohonyn nhw, pob un wedi ei rhifo.

Craen arbennig fydd yn cario, gollwng a gosod y cratiau.

Ymhen arall y storfa ymbelydrol, y tu cefn i fwy o waliau concrid dwy droedfedd o drwch, bydd lle i gadw hyd at 2,400 o ddrymiau dal hylif.

Olion eraill o'r cyfnod creu pwer fydd yn y drymiau metal.

Gan fod codi'r storfa wedi ei orffen yn brydlon heb anafiadau na damweiniau mae'r prif swyddog adeiladu Simon Lewis o Dreffynnon yn fodlon.

"Mae'n andros o saff ... mae saith troedfedd o goncrid yn y waliau ac mae yna dros 30,000 tunnell o goncrid wedi ei atgyfnerthu yn y lle yma ..."

Ers 1993 mae'r gwaith datgomisiynu wedi mynd yn ei flaen yn Nhrawsfynydd a does dim disgwyl y bydd y safle wedi ei lanhau yn llwyr hyd 2098.

Drums at Trawsfynydd
Lle i 2,400 o ddrymiau gwastraff

Dywedodd cwmni Magnox North sydd 'r cytundeb i lanhau'r safle - ar gyfer perchnogion y tir, yr Awdurdod Datgomisiynu Niwclear, - does dim oedi yn y gwaith.

O fwy o bryder i rai yw'r costau cynyddol.

Yn l y Swyddfa Archwilio bu cynnydd o 12 biliwn rhwng 2005 a 2007 yn y gost o ddatgomisiynu 19 o bwerdai niwclear.

Yn Nhrawsfynydd bu cynnydd o 23% a gallai'r gost hyd ddiwedd y ganrif fod tua 1.5 biliwn.

Ond amcangyfrif yw'r ffigyrau hyn ac fe allen nhw fod yn uwch.

Mwy o reswm fyth, medd mudiadau amgylcheddol fel Cyfeillion y Ddaear Cymru, i bwyllo cyn sn am gomisiynu pwerdai niwclear newydd.

Mae Haf Elgar yn gweithio i'r mudiad yng Nghaerdydd. "Dwi ddim yn hoffi cael storfa gwastraff niwclear yn y gymuned leol.

"Ond y peth ydi mae'n rhaid ei storio fo yn rhywle ac nid y gwastraff mwyaf ymbelydrol sydd yna."

Ynghanol Parc Cenedlaethol Eryri fe allai'r adeilad newydd gael ei ddefnyddio am dros 40 mlynedd.

Mi fydd tunelli o wastraff niwclear yn cael eu cadw yno, wedi eu gorchuddio choncrid gwlyb a'u cau mewn cistiau dur a gorchudd arall o goncrid.

Gan fod sylfaen y storfa wedi ei naddu i lawr hyd at y graig, mae gobaith na fydd y tywydd yn achosi problemau.



HEFYD
Traws: Clirio'r safle'n gynt?
20 Hyd 06 |  Newyddion
Atomfa: Ynys yn 'obeithiol'
11 Gorff 06 |  Newyddion
Hwb ariannol i ardal atomfa
08 Rhag 05 |  Newyddion
Niwclear: Galw am lanhau ynghynt
11 Awst 05 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^