BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 16 Ionawr 2008, 07:27 GMT
Achub iaith 'ar y funud ola'
Llyfrau Guernésiais
Mae llai na 1,300 o drigolion yr ynys yn siarad Guernésiais

Mae Guernsey yn gweithredu er mwyn ceisio diogelu iaith frodorol hynafol yr ynys.

Awgrymodd ymchwil bod llai na 1,300 o drigolion yr ynys, sef 2% o'r boblogaeth, yn siarad Guernésiais, math o Ffrangeg Normanaidd.

Cafodd swyddog datblygu iaith ei benodi er mwyn ceisio hyrwyddo'r iaith ac mae wedi dechrau ei swydd yr wythnos hon.

Mae Jan Marquis wedi dysgu'r iaith, yn siaradwr rhugl ac wedi ymgyrchu drosti ers blynyddoedd.

Erbyn hyn, mae rhan fwyaf siaradwyr yr iaith dros 65 oed ac mae 'na bryderon y bydd yr iaith yn marw.

'Hanfodol'

Mae trigolion Ynys Guernsey wedi siarad yr iaith ers 1,000 o flynyddoedd a hyd yn oed ganrif yn ôl roedd yn famiaith i'r rhan fwyaf o'r boblogaeth.

Cafodd y penodiad groeso gan Dr Mari Jones sy'n uwch-ddarlithydd ym Mhrifysgol Caergrawnt ac yn arbenigwr ar yr iaith.

"Mae'n gam cyntaf pwysig ac amserol iawn gan ei bod yn argyfwng ar yr iaith mewn gwirionedd," meddai.

"Gan fod cynifer o'r siaradwyr dros eu 60 mae'n hanfodol bod yna ymdrech i greu ymwybyddiaeth o bwysigrwydd yr iaith ymysg plant a phobl iau.

"Cafodd cam tebyg ei gymryd gydag iaith frodorol Ynys Jersey ym 1999 sy bellach wedi arwain at sôn am sefydlu arholiad TGAU yn yr iaith ac rwy'n gobeithio y bydd creu swydd fel hon yn dwyn ffrwyth yn Guernsey hefyd."

Dywedodd Dr Jones, ymgynghorydd mygedol Archif Guernsey, y byddai'n braf cael arwyddion ffyrdd dwyieithog er mwyn hyrwyddo dwyieithrwydd yr ynys.

Mewnfudwyr

"Erbyn hyn, mae nifer fawr o'r trigolion yn fewnfudwyr ac mae'n bwysig ceisio creu hunaniaeth ddwyieithog os yw'r iaith i barhau."

Mae Cymro sy'n byw ac yn gweithio yn Guernsey yn falch bod camau'n cael eu cymryd i warchod yr iaith.

Dywedodd y swyddog addysg Geraint ap Siôn: "Mae'n anodd rhoi gwerth ar iaith ac mae Cymru yn deall hyn.

"Mae'n hwyr yn y dydd ond maen nhw wedi gwneud arolwg i weld a oes 'na gefnogaeth i'r iaith ac mae'r gefnogaeth yn fawr gan y bobl i gadw etifeddiaeth a diwylliant yr ynys.

"Ac mae'r iaith yn bwysig i hybu hyn."



CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^