BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 7 Tachwedd 2007, 16:38 GMT

Trip ysgol i grombil y ddaear
Rhan o beiriant mwya'r byd
Mae'r peiriant, y mwyaf yn y byd, wedi costio ú3 biliwn i'w adeiladu

Mae pobl ifanc o ardal Wrecsam wedi cael cyfle i weld peiriant mwya'r byd sy'n rhan o arbrawf arbennig yn y Swistir.

Cafodd y criw o Ysgol Maelor yn Llannerch Banna wahoddiad i fynd i ganolfan ymchwil niwclear CERN yn y Swistir, labordy ffiseg enfawr lle mae peirant 27 gilomedr o hyd.

Nod y peiriant yw ailgreu'r Ergyd Fawr a cheisio rhoi syniad i wyddonwyr sut y ddechreuodd y byd.

Mae'r arbrofion 100 medr o dan ddaear a'r peiriant mor fawr fel ei fod yn croesi'r ffin rhwng y Swistir a Ffrainc.

Bydd ymweliad y disgyblion ar raglen Ffeil am 4.50pm ar S4C ddydd Mercher.

Ar gost o ú1.5 biliwn mae'r peiriant yn mesur gronynnau wrth iddyn nhw fwrw yn erbyn ei gilydd yn gyflym iawn.

Mae 4,600 o staff yn gweithio ar y prosiect.

Y dyn sy'n rheoli'r fenter, prosiect ar y cyd rhwng 20 o wledydd Ewrop, yw Lyn Evans o AberdÔr.

Peiriant mwyaf'r byd yn nghanolfan CERN
Mae'r peiriant yn mesur 27 cilomedr o hyd

"Mae'r gwaith adeiladu wedi cymryd 13 blynedd ...

"Ry'n ni'n chwilio am yr atebion i gwestiynau elfennol y byd ac, yn aml iawn, i gael yr atebion am y petha lleiaf rhaid cael y peiriannau mwya.

"Drwy ddefnyddio'r peiriant ry'n ni'n gobeithio cael atebion i gwestiynau fel pam bod pethau yn pwyso'r hyn y maen nhw."

Cymro arall sy'n gweithio ar y prosiect yw Rhodri Jones o Gaerfyrddin.

"Mae'n rhaid cyflymu'r pelydrau mewn proses arbennig sy'n creu gronynnau fydd yn cael eu hastudio.

"Ac mae lot o bethau dydyn ni ddim yn gwybod amdanyn nhw, pethau sydd heb eu hegluro ... gobeithio y bydd y peiriant yn dod o hyd i'r atebion.

"Efallai y gallwn ni yr arbrofion ailgreu dechrau'r bydysawd."

Bu disgyblion Ysgol Maelor yn y safle oherwydd eu bod yn astudio lefel A Ffiseg.

Y flwyddyn nesa bydd y peiriant yn ceisio efelychu'r Ergyd Fawr, yr adeg pan gafodd y bydysawd ei greu 13 biliwn o flynyddoedd yn ˘l.

Ffeil, 4.50pm, S4C, dydd Mercher





Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^