BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Gwener, 28 Medi 2007, 09:51 GMT 10:51 UK
20m i adfywio Cyfnewidfa Lo
Y Gyfnewidfa Lo
Yn Y Gyfnewidfa Lo y cafwyd y cytundeb 1m cyntaf yn y byd

Mae'n ddiwedd cyfnod ar un o adeiladau enwocaf Bae Caerdydd.

Roedd y Cyfnewidfa Lo yr adeilad yn ganolog i'r dywdiant glo yn y de yn y 19fed Ganrif.

Mae'r adeilad hefyd wedi bod yn gartre i bob math o ddigwyddiadau cyhoeddus ers blynyddoedd gan gynnwys nifer o gyngherddau cerddorol byw.

Ond gall hyn i gyd ddod i ben.

Fe fydd y cyngerdd olaf yn cael ei gynnal yno nos Wener cyn i'r gwaith 20 miliwn ddechrau ar droi'r Gyfnewidfa yn fflatiau, swyddfeydd siopau a thŷ bwyta yr wythnos nesa.

Fe fydd yr adeilad, gafodd ei adeiladu rhwng 1883 a 1886, yn cau am ddwy flynedd wrth i'r gwaith gael ei wneud yno.

Mae'n aneglur ar hyn o bryd a fydd y neuadd yn cael ei ddefnyddio ar gyfer cyngherddau pan fydd yn ail agor yn 2009.

Dywedodd perchnogion yr adeilad, Macob, y bydd y brif neuadd yn cael ei gadw i gynnal digwyddiadau cyhoeddus.

Cytundeb 1 miliwn

Ond yn l pobl leol mae'n annhebygol iawn y bydd cyngherddau yn cael eu cynnal yno fyth eto.

Roedd yr adeilad wedi cael ei nodi fel cartref posib i Gynulliad Cymru ac o fewn y neuadd bren hynod yn l y sn y cafodd y cytundeb cyntaf gwerth 1 miliwn ei wneud.

Cafodd y Gyfnewidfa ei hadeiladu ar gost o tua 40,000 er mwyn ateb y galw o fewn y diwydiant glo yn y ddinas.

Roedd Caerdydd yn un o borthladdoedd mwya'r byd ar y pryd.

Roedd masnachwyr glo yn nodi'r newid yn y prisiau ar lechi tu allan i'w swyddfeydd neu'n gwneud cytundebau mewn tafarndai.

Ond ar l i'r Gyfnewidfa agor roedd perchnogion glo, perchnogion llongau ac asiantaethau yn cyfarfod yn ddyddiol ar lawr y neuadd masnachu lle cafodd cytundebau a threfniadau eu gwneud.

Prif Neuadd Y Gyfnewidfa Lo
Mae'r adeilad wedi gweld nifer o gyngherddau cerddorol dros y blynyddoedd

Yn ystod yr awr brysura, rhwng hanner dydd ac 1pm gallai hyd at 200 o ddynion fod yn sefyll yn y neuadd yn ystumio a gweiddi.

Credir bod hyd at 10,000 o bobl yn mynd ac yn dod o'r adeilad bob dydd.

Cafodd y cytundeb cyntaf gwerth 1 miliwn ei wneud yno yn 1904 ac yno ar un cyfnod yr oedd pris glo'r byd yn cael ei benderfynu.

"Yn sicr pan godwyd yr adeilad ganol y 1880au y 19fed Ganrif y bwriad oedd dod a'r rhai oedd yn berchnogion glo ynghyd a'r rhai oedd moyn prynu glo," meddai'r hanesydd John Davies.

"Roedd lan i 200 ar y llawr yma, yn bidio gyda'i gilydd.

"Yn lle cwbl bwysig yn hanes y byd, fan hyn penderfynwyd ar bris glo ar y farchnad ryngwladol i bob rhan o'r byd ac roedd yn ganolbwynt y diwydiant glo'r byd.

"Fe fyddwn i'n dweud bod ganddo'r un rl ag sydd gan y Persian Gulf heddiw yn hanes olew."

Ond yn y 1960au fe ddaeth diwedd ar fasnachu glo yn y Gyfnewidfa wrth i'r diwydiant glo grebachu.

I genedlaethau mwy diweddar mae'r Gyfnewidfa yn lle enwog ar gyfer digwyddiadau cyhoeddus a cherddoriaeth byw gan artistiaid mor amrywiol 'r Sterophonics, Geraint Jarman Meic Stevens, Dafydd Iwan a Margaret Williams.

Nos Wener fe fydd y cyngerdd olaf yn cael ei gynnal gan y band Alabama 3, sy'n adnabyddus am ysgrifennu'r gn i gyfres deledu Americanaidd, The Sopranos.

Daw prif leisydd y band, Rob Spragg, o Ferthyr Tudful.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^