BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 22 Mai 2007, 12:49 GMT 13:49 UK
Sylfaenydd comic cynta'n marw
Diolch i Pethe Penllyn
Cyn-ddisgyblion Ysgol O M Edwards a'r prifathro yn Hydref 2004

Yn 91 oed bu farw Ifor Owen, Llanuwchllyn, cyn-brifathro Ysgol O M Edwards yn y pentref.

Fe oedd sylfaenydd ac arlunydd Hwyl!, y comic Cymraeg cynta, ac roedd yn fardd, awdur a chynhyrchydd dramu.

Roedd yn aelod o'r pwyllgor fu'n erbyn boddi Cwm Celyn.

Derbyniodd radd MA er anrhydedd gan Brifysgol Cymru yn 1997 am ei gyfraniad i'r gymuned leol ac i ddiwylliant Cymru gyfan.

Yn 1985 enillodd Wobor Mary Vaughan Jones am ei gyfraniad i lenyddiaeth plant. Yn 1977 roedd wedi cael ei anrhydeddu yn Eisteddfod yr Urdd.

"Roedd yn ddyn a gyfrannodd yn fawr i'w fro a'i genedl," meddai ei gyfaill agos, y Parchedig W J Edwards.

Y diwrnod yr aeth i Groesor dechreuodd ei wir addysg, meddai
Y Parchedig W J Edwards

"Diolch amdano ar drothwy Eisteddfod yr Urdd. Yn 1929 roedd yn cystadlu yn Eisteddfod Urdd Corwen yng nghwmni Llwyd o'r Bryn.

"Cychwynnodd gwmni drama gyda'r Parchedig Gerallt Jones yn aradal Llanuwchllyn ac mae'r cwmni wedi para ers dechrau'r pumdegau."

Fe fydd y gwasanaeth angladdol ddydd Gwener am 11am yn yr Hen Gapel cyn iddo gael ei gladdu yn y fynwent newydd yn Llanuwchllyn.

Ar y Brig

Roedd yn wreiddiol o Bentre Tai'n Cwm, Cefnddwysarn ger Y Bala.

Byddai'r teulu'n mynd ar y trn o Landderfel i Lannau Mersi gan fod ei fam-gu a'i dad-cu'n byw yn Lerpwl.

'Hen beth i ferched'

Roedd ei dad yn arlunydd da a bu bron i Ifor fynd i Goleg Celf Lerpwl ond i'w dad ddweud Na am mai "hen beth i ferched ydi o".

Gallai ei hanes fod wedi bod yn wahanol iawn.

Ar l graddio mewn Arlunio a Gwyddoniaeth yn y Coleg Normal aeth i Groesor yn brifathro 20 oed.

Roedd bron wedi mynd i Loegr ar l cael cynnig swydd yn Clacton-on-Sea. Ond newidiodd ei feddwl ar y funud ola.

"Y diwrnod yr aeth i Groesor, meddai, dechreuodd ei wir addysg," meddai'r Parchedig W J Edwards.

"Roedd yng nghwmni Bob Owen a gweddill y criw ..."

Wedyn dechreuodd arlunio ar gyfer lluniau plant wrth i'r ysgol gau am dair wythnos oherwydd y frech goch.

"Roedd yn arlunydd ardderchog," meddai ei gyfaill. "Roedd yn gyfrifol am sawl siaced llwch ... dywedodd Llwyd o'r Bryn y gallai 'roi lliw ar ruddiau llwyd' ..."

Pan adawodd Groesor i fod yn brifathro yng Ngwyddelwern penderfynodd D J Williams ac yntau sefydlu comic.

40 mlynedd

Roedd yn ddyn a gyfrannodd yn fawr i'w fro a'i genedl
Y Parchedig W J Edwards

Dywedodd Gwasg y Brython, Stanley Road, Lerpwl, y bydden nhw yn eu cefnogi ac addawodd Mudiad Cymru Rydd sefyll y golled os oedd yn fethiant.

Cafodd yr Hwyl! cynta ei gyhoeddi yn 1949 a D J Williams yn golygu chwe rhifyn cyn marw'n sydyn.

Golygodd Ifor y comic am 40 mlynedd.

Yn y pumdegau roedd y gwerthiant yn 8,000 y rhifyn a'r cyfranwyr yn amrywio o'r pensaer Dewi Prys Thomas i blant Ifor ei hun.

Ifor oedd prifathro cyntaf Ysgol O M Edwards pan agorodd hi ym mis Hydref 1954.

Fe oedd awdur Penllyn yn y Gyfres Broydd.





Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^