Trydydd tymor i Elis-Thomas

Dafydd Elis-Thomas a Rosemary Butler ydi Llywydd a Dirprwy Lywydd y Cynulliad

Ar ddiwrnod cyntaf y cynulliad newydd cafodd Llywydd a Dirprwy Lywydd eu hethol.

Hwn oedd y cyfle cynta i'r 60 aelod newydd gyfarfod yn swyddogol a bu Prif Weithredwr Comisiwn y Cynulliad, Claire Clancy, yn goruchwylio'r sesiwn cyn i'r llywydd gael ei ethol.

Dafydd Elis-Thomas gafodd ei ethol yn Llywydd y Cynulliad.

AC Gorllewin Casnewydd, Rosemary Butler, gafodd ei hethol yn Ddirprwy Lywydd.

Cafodd Yr Arglwydd Elis-Thomas ei enwebu gan Ieuan Wyn Jones, ddywedodd bod angen rhywun "profiadol," ac Edwina Hart o'r Blaid Lafur.

Clymblaid statudol

Yn ei araith gyntaf diolchodd yr Arglwydd Elis-Thomas i'r aelodau am ei ethol ac anfon cyfarchion o'r cynulliad i gynulliad newydd Gogledd Iwerddon.

Dywedodd y Llywydd, oedd wedi bod yn y swydd ers y cynulliad cyntaf yn 1999, fod y datblygiadau yno o ran clymblaid statudol yn ddiddorol ond ei fod "yn falch nad oedd yn rhan o gyfansoddiad y cynulliad hwn".

Fe wnaeth y 60 aelod gyfarfod am y tro cyntaf ddydd Mercher

Arweinydd y Blaid Lafur, Rhodri Morgan, enwebodd Ms Butler cyn i arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol, Mike German, eilio.

Dywedodd Mr German fod Ms Butler yn aelod "profiadol â synnwyr digrifwch".

Dywedodd Ms Butler bod cael ei hethol yn "fraint arbennig" a'i bod yn "gyfnod diddorol i'r cynulliad oherwydd y pwerau newydd".

Mae'n olynu John Marek gollodd sedd Wrecsam yn yr etholiad.

Trafodaethau

Yn y cyfamser, fe fydd Rhodri Morgan yn trafod â Phlaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol.

Mae gan Lafur 26 o'r 60 sedd ac er mai hi yw'r blaid fwyaf o ran aelodau does ganddi ddim digon i ffurfio llywodraeth heb gefnogaeth un neu fwy o'r pleidiau eraill.

Bydd Rhodri Morgan yn trafod gyda Phlaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol

Felly Mae Mr Morgan angen clymblaid neu gytundeb un o'r pleidiau eraill cyn cael mwyafrif yn y cynulliad.

Bydd yn trafod gydag Ieuan Wyn Jones, arweinydd Plaid Cymru yn y cynulliad, a Mike German, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn y cynulliad.

"Cyn belled â bod y Democratiaid Rhyddfrydol a Phlaid Cymru yn y cwestiwn, bydda i'n trafod gyda Mike German ac Ieuan Wyn Jones er mwyn gweld a allwn ni sicrhau llywodraeth sefydlog," meddai Mr Morgan.

"Hynny yw, llywodraeth fydd yn gweithredu er budd pobl Cymru am bedair blynedd."

Dydd Mercher mae Grŵp Plaid Cymru yn cwrdd i drafod strategaeth a'r Ceidwadwyr yn cynnal eu cyfarfod cyntaf nhw ers yr etholiad.

Mae gan yr holl aelodau tan ddiwedd y mis i enwebu prif weinidog ac mae'n bosib y bydd y trafodaethau yma yn parhau am rai wythnosau.