BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 11 Gorffennaf 2007, 14:34 GMT 15:34 UK
Ieuan Wyn Jones: 'Hanesyddol'
Ieuan Wyn Jones
Mr Jones fydd aelod cynta Plaid Cymru i fod mewn llywodraeth

Mae arweinydd Plaid Cymru, Ieuan Wyn Jones, wedi annerch y cynulliad am y tro cyntaf fel Dirprwy Brif Weinidog ddydd Mercher.

Mr Jones yw'r aelod cyntaf yn hanes Plaid Cymru i fod yn weinidog llywodraeth.

"Mae hwn yn ddatganiad hanesyddol i ni fel Plaid ac i mi'n bersonol," meddai.

Y fe sy'n dirprwyo i Rhodri Morgan wrth iddo ddod dros ei salwch. Fe adawodd Mr Morgan yr ysbyty ddydd Mercher.

Anerchodd Mr Jones y cynulliad yn Gymraeg cyn annerch yn Saesneg.

Dechreuodd ei araith drwy ddymuno gwellhad buan i Mr Morgan.

Manylion cefndir
1949 Cafodd ei eni ym Mhontardawe
Ysgolion Ysgol Ramadeg Pontardawe ac Ysgol y Berwyn, Y Bala
Colegau Coleg Politechnig Lerpwl, Prifysgol Llundain
1987-2001 AS Ynys Mn
1999 AC Ynys Mn
2000-3 Llywydd Plaid Cymru
2003- Arweinydd Plaid Cymru yn y cynulliad

Cafodd Mr Morgan driniaeth ar ei galon yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, ddydd Llun.

"Dyma'r tro cyntaf i Blaid Cymru fod mewn llywodraeth ers ffurfio'r Blaid 82 o flynyddoedd yn l i'r mis nesaf," meddai Mr Jones. "Mae hi wedi bod yn ffordd hir."

"Rl y blaid hyd yma yw bod yn wrthblaid i roi pwysau ar y pleidiau eraill i symud pethau yn eu blaenau dros Gymru.

"O heddiw ymlaen byddwn ni'n rhannu cyfrifoldeb i weithredu'n uniongyrchol ar ran pobl Cymru."

Dydd Gwener a dydd Sadwrn y cytunodd aelodau'r Blaid Lafur a Phlaid Cymru i lunio llywodraeth glymblaid yn y cynulliad.

Gwella

Fe fydd rhaid aros am ddyddiau cyn gwybod pa aelodau eraill o Blaid Cymru fydd yn y Cabinet.

Does dim disgwyl i drafodaethau rhwng Mr Jones a Mr Morgan gael eu cynnal tan y bydd y Prif Weinidog wedi gwella.

Mae'n arwydd i Blaid Cymru ac i wrthwynebwyr Llafur bod Rhodri Morgan yn benderfynol o barhau efo'r cytundeb
Dr Richard Wyn Jones, Prifysgol Cymru Aberystwyth

"Mae'n arwyddocaol iawn yn nhermau holl hanes y blaid," meddai Richard Wyn Jones, Cyfarwyddwr Sefydliad Gwleidyddiaeth Cymru, Prifysgol Cymru Aberystwyth.

"Ar l cychwyn yng nghanol y 1920au fel plaid ymylol iawn iawn a pharhau fel plaid ymylol tan y 1960au roedd datganoli yn ymddangos fel breuddwyd afrealistig i nifer.

"Nid yn unig y bydd Ieuan Wyn Jones yn Ddirprwy Brif Weinidog ond gyda Rhodri Morgan yn yr ysbyty a ddim yn ei waith am rai dyddiau, Mr Jones fydd yn gweithredu fel Prif Weinidog.

"Mae'n foment hanesyddol - term sy'n cael ei or-ddefnyddio ond yn un haeddiannol yn yr achos hwn."

Ychwanegodd Dr Jones fod hyn yn arwydd bod Mr Morgan a'r Cabinet yn benderfynol o "barchu ysbryd yn ogystal llythyren y cytundeb" Phlaid Cymru.

'Parhau'

"Fe fydden ni wedi gallu disgwyl i Rhodri Morgan wella ac ail alw'r cynulliad - ond maen nhw'n mynd ati beth bynnag.

"Mae'n arwydd i Blaid Cymru ac i wrthwynebwyr Llafur bod Rhodri Morgan yn benderfynol o barhau efo'r cytundeb o gydweithio efo Plaid Cymru."

Eglurodd bod gan Blaid Cymru'r dalent a bod hi o fantais iddyn nhw i fod yn rhan o glymblaid yn lle rhedeg pethau eu hunain.

Yng Ngwlad Belg ddydd Iau fe fydd Mr Jones yn cynrychioli Cymru mewn gwasanaeth i gofio 90 mlynedd ers Brwydr Passchendaele.




HEFYD
'Y dyn a deithiodd ymhell'
11 Gorff 07 |  Newyddion
Ieuan Wyn Jones i fod yn ddirprwy
10 Gorff 07 |  Newyddion
Clymblaid: Y camau nesa?
08 Gorff 07 |  Newyddion
'Ie' i lywodraeth glymblaid
08 Gorff 07 |  Newyddion
Llafur yn pleidleisio 'Ie'
06 Gorff 07 |  Newyddion
Clymblaid gam yn nes
27 Meh 07 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^