BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Llun, 18 Rhagfyr 2006, 10:08 GMT
Dod o hyd i drysor mewn seler
Benjamin Davies
Roedd Benjamin Davies yn 80 oed pan gafodd ei recordio
Mae darlithydd wedi dod o hyd i'r recordiad cynharaf o un o garolau plygain Cymru wrth chwilota yn seler y Llyfrgell Brydeinig yn Llundain.

Roedd Wyn Thomas, darlithydd yn adran gerdd Prifysgol Bangor, yn gweithio ar brosiect arall pan ddaeth o hyd i'r recordiad.

Pan oedd yn y llyfrgell gofynnodd rhywun iddo daro golwg ar gasgliad o hen recordiau a silindrau ffonograff o ddechrau'r 20fed ganrif.

Er mawr syndod iddo, daeth o hyd i 50 silindr o'r ryfnod rhwng 1910-13.

"Roedd y cyfan fel breuddwyd, a dweud y gwir," meddai Mr Thomas.

'Perlau canu gwerin'

Mae'r silindrau, a gafodd eu recordio ar beiriant Edison Gem (Model D), yn cynnwys "perlau canu gwerin".

Wyn Thomas
Dywed Wyn Thomas mai 'breuddwyd' oedd dod o hyd i'r recordiad

Yr un fwya diddorol efallai yw'r garol plygain "Wel dyma'r bore gore'i gyd ...," un o garolau'r hen draddodiad Methodistaidd yng Nghymru.

"Mae'n dda bod y casgliad hyfryd hwn wedi dod i olau dydd eleni gan mai dyma ganmlwyddiant sefydlu Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru."

Dywedodd y brifysgol fod y recordiad yn glir.

Y gobaith yw y bydd yr adran gerdd ym Mangor yn glanhau'r casgliad drwy ddefnyddiio cyfrifiaduron ac y bydd y clasur yn cael ei ailrecordio ar grynoddisg.

Clasuron eraill

Mae carolau plygain yn unigryw i'r diwylliant Protestannaidd ac yn dyddio o 1600.

Roedd dynion wedi eu canu'n ddigyfeiliant ar fore Nadolig.

Y Fonesig Ruth Herbert Lewis
Credir fod recordiadau'r Fonesig Herbert Lewis wedi cael eu gyrru at gyfaill

Cadarnleoedd y traddodiad yng Nghymru oedd Maldwyn a Meirionnydd.

Dywedodd Mr Thomas ei fod wedi dod o hyd i glasuron eraill.

'Yno o'm blaen yr oedd casgliad o silindrau'r Fonesig Ruth Herbert Lewis (Penucha', Caerwys), sef un o gasglwyr cyntaf Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru.

"Hi, ynghyd rhai fel Mary Davies a J Lloyd Williams, fu mor weithgar yn cywain alawon brodorol Cymru ar adeg pan oedd y mwyafrif o gerddorion y cyfnod yn meddwl fod y cyfan wedi diflannu'n llwyr."




HEFYD
Peidio canu'n iach i hen arfer
21 Tach 06 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^