BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 11 Gorffennaf 2006, 11:05 GMT 12:05 UK
'Gwrthod coleg ffederal Cymraeg'
Darlith mewn prifysgol
Mae ymgyrch i sefydlu coleg ffederal Cymreg ers wyth mlynedd

Mae BBC Cymru yn deall fod grŵp llywio gafodd ei sefydlu i edrych ar y posibilrwydd o greu Coleg Ffederal Cymraeg wedi gwrthod y syniad.

Yn l ymchwiliadau rhaglen Post Cyntaf BBC Radio Cymru, mae'r grŵp y sefydlodd Prifysgol Cymru wedi penderfynu argymell cynllun sy'n adeiladu ar y ddarpariaeth bresennol drwy gyfrwng y Gymraeg.

Dadl y grŵp yw nad oes modd sefydlu coleg ffederal am fod y sefydliadau addysg uwch yn erbyn y cynllun.

Dywedodd ymgyrchwyr o blaid coleg ffederal ers wyth mlynedd eu bod yn siomedig ac y bydden nhw'n dal i ymgyrchu.

Eu nod yw sefydliad penodol fydd ag awdurdod i ddatblygu ac ehangu addysg uwch Gymraeg yn holl golegau Prifsygol Cymru.

Dechreuodd yr ymgyrch yn 1998 wedi i'r syniad gael ei grybwyll gynta gan y cyn-academydd ym Mhrifysgol Cymru, Bangor, Dr Dafydd Glyn Jones.

'Dim cefnogaeth'

Wedyn penderfynodd y Corff Cyllido Addysg Uwch sefydlu grŵp llywio i ystyried y dewisiadau.

Cyflogodd y grŵp gwmni ymgynghorol Arad i ymchwilio a chynnig ffordd ymlaen.

Mae'r sefydliad wedi ceisio rhoi llaw farw ar gynllun a fydde wedi chwyldroi'r sefyllfa
Ieuan Wyn

Mae'r cwmni wedi casglu nad yw'r sefydliadau presennol o blaid sefydlu coleg ffederal.

Dywedodd cadeirydd y grwp llywio, yr Athro Eric Sunderland, eu bod bellach o blaid datblygu a gwella'r ddarpariaeth bresennol trwy gyfrwng y Gymraeg trwy gael mwy o gydweithredu.

"Mae'n rhaid i'r rhai sydd wrthi ar hyn o bryd yn darparu, gydweithredu, ac mi fydd eisiau mwy o gydweithio strategol ac yn y blaen yn y dyfodol," meddai.

"Ond dydi'r colegau ar hyn o bryd ddim yn fodlon mynd mor bell chreu coleg ffederal. Os nad ydyn nhw'n cydweithredu, dwi'n gwybod o brofiad mai peth anodd yw cydweithredu tu fewn i Brifysgol Cymru a'r prifysgolion yng Nghymru.

"Y gobaith yw fod hyn yn sail i lawer mwy o gydweithredu yn y dyfodol nac sydd wedi bod yn y gorffennol."

'Dim gweledigaeth'

Siomedig gyda chynnwys yr adroddiad ydi'r Dr Einir Young o Brifysgol Bangor, un fu'n ymgyrchu'n daer o blaid ehangu dysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

"O'r darlleniad cynta does dim llawer o weledigaeth a dim llawer o arian ychwanegol, os o gwbl," meddai.

Tystysgrifau prifysgol
Bydd cyrff addysg uwch yn cyflwyno cynigion i'r Cynulliad

Mae'n nhw'n sn am ddatblygu staff, sy'n gyfystyr gloywi iaith y bobl sy'n gallu siarad Cymraeg yn bresennol, dyblygu adnoddau - cyfieithu o'r Saesneg, siwr o fod - marchnata brand a hyrwyddo datblygiad cyfrwng Cymraeg trwy, siwr o fod, gwasgu'n galetach ar y bobl sydd yn y system yn barod."

Ychwanegodd y byddai angen ei darbwyllo nad ydi cynnal ymgynghoriad wedi bod yn "unrhywbeth ond gwastraff amser ac arian".

Dywedodd ysgrifennydd yr ymgyrch dros sefydlu Coleg ffederal Cymraeg, Ieuan Wyn, fod y rhesymau dros wrthod y syniad wedi amlygu "ceidwadaeth y brifysgol ar ei waetha".

"Mae'r sefydliad wedi ceisio rhoi llaw farw ar gynllun a fydde wedi chwyldroi'r sefyllfa," meddai.

"Maen nhw'n sn gymaint am gydweithredu ac am ewyllys da ond mae'r rhai sy'n gyfarwydd 'r sefyllfa yn gwybod yn iawn ei fod o'n gelwydd, ac yn gelwydd trist.

"Mae'r elfennau gwrth-Gymraeg o fewn Prifysgol Cymru a sefydliadau addysg uwch eraill yn mynd i groesawu'r adroddiad yma."

Ymateb

Ychwanegodd: "Un peth ydi llunio strategaeth genedlaethol. Mater arall ydi gweithredu hi.

"Heb sefydliad canolog gydag awdurdod statudol, does ganddoch chi mo'r statws na'r grym i greu deinamig i roi cychwyn i'r broses, na'r adnoddau i greu momentwm i'w chynnal."

Bydd y Cyngor Cyllido Addysg Uwch yn paratoi cynlluniau manwl mewn cydweithrediad 'r sefydliadau addysg uwch yng Nghymru ac yn cyflwyno'r cynigion i'r Gweinidog Addysg Jane Davidson cyn diwedd y flwyddyn.

Dywedodd Ms Davidson fod yr adroddiad yn sgl ymchwil annibynnol i fodelau posib ar gyfer addysg uwch drwy gyfrwng y Gymraeg.

"Bydd y Cyngor Cyllido Addysg Uwch yn ystyried yr adroddiad yn ffurfiol ac yn rhoi cyngor i mi o ran y ffordd ymlaen," meddai.

"Unwaith y byddaf wedi ystyried y cyngor hwnnw fe fyddaf yn ymateb ynglŷn 'r camau posib ..."




HEFYD
1m at addysg uwch Gymraeg
26 Gorff 05 |  Newyddion
3m i hybu darlithwyr Cymraeg
03 Meh 05 |  Newyddion
Protest o blaid addysg Gymraeg
22 Chwef 05 |  Newyddion
Prifysgol Cymru'n croesawu arian
03 Tach 04 |  Newyddion
Coleg 'wedi bradychu'r iaith'
24 Hyd 04 |  Newyddion
Sefyllfa'r iaith 'yn drychinebus'
03 Awst 04 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^