BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 28 Mehefin 2006, 06:17 GMT 07:17 UK
I'w derbyn i'r Orsedd 2006

Mae nifer o Gymry yn cael eu hanrhydeddu i Orsedd y Beirdd eleni yn Eisteddfod Genedlaethol Abertawe a'r Cylch 2006.

Dyma fanylion y rhai fydd yn cael eu hurddo er anrhydedd eleni i Orsedd y Beirdd.

I'w hurddo fore Llun Awst 7 yn Eisteddfod Genedlaethol Abertawe a'r Cylch ar gyfrif eu graddau mewn Cymraeg neu Gerddoriaeth:

Urdd Llenor

Ann Alderton, Ph.D. Thurston, Suffolk
Craig Howard B.A., Abertawe
Rachel Anwen Jones B.A., Abertawe
Rhian Louise Morrissi B.A., Aberdr
Rhian Parry Ph.D., Dolgellau
Rhian Powell B.A., Aberdr
Eryl Wyn Rowlands Ph.D., Y Cog, Penarth
Daniel Rhys Tiplady B.A., Llangyfelach, Abertawe
Nesta Mary Tiplady B.A., Llangyfelach, Abertawe
Rhinedd Mair Williams B.A., Llanddarog

Urdd cerddor

Edward-Rhys Bate Mus.Bac, Grangetown, Caerdydd
Nia Sian Davies B.A., Pontlliw, Abertawe
Meinir Richards Mus.Bac., Y Garth, Llanddarog

Arholiadau'r Orsedd

Urdd Ieithydd (Gwisg Las) Cecil Vernon Jones (Vernon o Garmel), Yr Hb, Wrecsam
Sin R Williams (Sin o Ewrop), Llanrug, Caernarfon

Urdd Iaith Ofydd (Gwisg Werdd) Olwen Rhiannon Allender, Casnewydd
Beth Davies, Llandysul
Gillian Taylor Walker, Sarn, Pwllheli

Urddau Er Anrhydedd 2005 - Enillwyr Llwyfan Eisteddfod Genedlaethol Eryri a'r Cyffiniau 2005

Urdd Ofydd er Anrhydedd

Bethan Lloyd Dobson, Pantglas, Caernarfon, Enillydd Gwobr Goffa Llwyd o'r Bryn
Aeron Gwyn Jones, Caergeiliog, Ynys Mn, Enillydd Gwobr David Ellis Y Rhuban Glas
Sue Massey, Penmaenmawr, Dysgwraig y Flwyddyn
Gregory Vearey-Roberts, Bow-Street, Ceredigion, Enillydd Gwobr Goffa Lady Herbert Lewis
Richard Allen, Casllwchwr, Enillydd Gwobr David Ellis, Y Rhuban Glas Eisteddfod Maldwyn a'r Gororau 2003
Utganwyr yr Orsedd, Dewi Griffiths, Bethel, Caernarfon a Paul Hughes, Y Felinheli

Urdd Derwydd Er Anrhydedd

Peter Finnemore, Pontiets, Llanelli, Enillydd Medal Aur Celfyddyd Gain Eisteddfod Genedlaethol Eryri a'r Cyffiniau 2005
Richard Morris Jones, Caernarfon, Cadeirydd Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Genedlaethol Eryri a'r Cyffiniau 2005
Manon Steffan Ros, Rhiwlas, Bangor, Enillydd y Fedal Ddrama Eisteddfod Genedlaethol Eryri a'r Cyffiniau 2005

I'w derbyn i Urdd Derwydd er anrhydedd ar gyfrif gwasanaeth maith ac arbennig i'r Orsedd a'r Eisteddfod

Lallie Griffiths (Lal Carmel), Caernarfon
Eiri Jenkins (Eiri) Castell y Rhingyll, Llanelli
Myrddin John (Myrddin Pennant), Blaenau, Rhydaman
Mair C. Jones (Rhiain Machreth), Dolgellau
Grs Pritchard (Llinos y Llynnau), Llanerchymedd
Enid Rhian Williams (Rhian o Lŷn) Chwilog
Gwyn Parry Williams (Gwyn Treferthyr), Chwilog
Medwyn Williams (Medwyn y Garddwr), Llanfairpwll, Ynys Mn

I'w hurddo fore Gwener Awst 11

Urdd Ofydd er Anrhydedd

Phyllis Bell, Felindre
Bu Ms Bell ar un amser yn gweithio yn y felin ddur a safai ar y llecyn sy'n safle i'r Eisteddfod eleni. Bellach hi yw ysgrifenyddes apl leol yr Eisteddfod honno. Mae hi ynghlwm 'r ysgol leol ymhob math o ffyrdd o fod yn ofalydd i fod yn Llywodraethwr. Bu'n arwain Eisteddfod Gadeiriol Felindre er 1970, bu'n gofalu am Aelwyd yr Urdd, yn ohebydd y Papur Bro.

Brenig Davies, Pontiets
Graddiodd Mr Davies mewn hanes a gwleidyddiaeth ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth, ac wedi gweithio mewn meysydd cysylltiedig Chymdeithaseg gwasanaethodd ym maes Iechyd Meddwl yn ne orllewin Cymru am flynyddoedd.

Eifion Davies, Pontarddulais
Arlunydd dawnus a thu hwnt i'w waith fel athro celf bu'n gefn i lu o weithgareddau cymdeithasol ei ardal gan gynnwys gwaith gyda'r ieuenctid.

Terry Davies, Gorslas
Bu'n lwr ac yn undebwr blaenllaw am bron 30 mlynedd yn brwydro dros fuddiannau cyn-lowyr a gweddwon. Trysorydd y papur bro a Chadeirydd Mentrau Iaith Myrddin.

John Meurig Edwards, Aberhonddu
Yn brifathro cyntaf ysgol gynradd Gymraeg yn Aberhonddu ac o ganlyniad i lwyddiant yr ysgol honno sefydlwyd Ysgol y Bannau.

Grey Evans, Llanarmon, Pwllheli
Wedi graddio gyda llwyddiant academaidd arbennig yn y Clasuron yng Ngholeg y Brifysgol Bangor, dewisodd yrfa fel actor, a chael ei dderbyn yn un o'r cyntaf i ymuno 'r cwmni o dan gyfarwyddyd Wilbert Lloyd Roberts. Y mae ganddo ddawn eithriadol i ddehongli a chyflwyno cymeriad, a gwnaeth gymwynas 'r Genedl drwy rannu ei grefft a'i brofiad helaeth fel cynhyrchydd a beirniad drama yn lleol a chenedlaethol

Sally Evans, Pontarddulais
Bu Ms Evans yn deyrngar i fyd yr eisteddfod, yn lleol a chenedlaethol. Ers dros hanner canrif bu'n mynychu'r brifwyl, gan wasanaethu fel stiward yn ystod yr 28 blynedd diwethaf.

Wayne Griffiths, Drefach, Llanelli
Yn feddyg teulu ym Mhen-y-groes er y saithdegau mae ar bwyllgor Menter Cwm Gwendraeth er ei sefydlu, ac yn gadeirydd er 1994. Bu'n Gadeirydd Cylchgrawn Golwg. Bu'n Llywydd Chwaraeon y Gymanwlad dros Gymru, ac mae'n Gadeirydd Dolen Iechyd.

Yvonne Griffiths Evans, British Columbia
Yn ei hieuenctid yn Nrefach Felindre bu Ms Evans yn amlwg fel cantores mewn eisteddfodau a chyngherddau. Ymfudodd hi a'i theulu i Ganada yn 1976 ac roedd yn un o aelodau amlycaf Gymdeithasau Cymraeg Gogledd America.

John Brian Humphreys, Brynaman
Mae ei wasanaeth fel cynghorydd, ei gyfraniad i'w eglwys ym Mrynaman, ei ymroddiad i'r henoed a'r aelwyd ym Mrynaman, yn ogystal ag i'r papur bro, Y Llais, yn gyfraniad amhrisiadwy.

Beti Wyn James, Caerfyrddin
Wedi graddio mewn Diwinyddiaeth ymgymerodd gweinidogaethu yn y Barri lle bu'n helaeth iawn ei chyfraniad i fywyd Cymraeg y dre honno, ac yn ddolen bwysig rhwng yr Eglwys Gymraeg a'r Ysgolion Cymraeg. Gwasanaethodd ar fyrddau Llywodraethol yr Ysgolion, a bu'n Llywydd y Cymrodorion.

Helen Jones, Felindre
Hi yw ysgrifennydd ac asgwrn cefn Eisteddfod Felindre. Mae hi'n ddiacones weithgar yn ei heglwys tra bu'n athrawes mewn gwahanol ysgolion yn y cyffiniau.

Tegwen Kettle, Stoke-on-Trent
Ddeugain mlynedd yn l hi oedd y prif anogwr i sefydlu Cymdeithas Gymraeg Stoke a Newcastle. Trwy ei hymdrechion mae'r Gymdeithas wedi ehangu a ffynnu gan gynnal amrywiaeth o weithgareddau Cymraeg i gadw'r cyswllt Chymru yn fyw.

Robin McBryde, Y Tymbl Uchaf
Cafodd ei addysg ym Mangor ac wedi cyfnodau gyda chlwb rygbi ieuenctid Porthaethwy a chlwb Yr Wyddgrug symudodd i'r de. Bu'n chwarae gyntaf gydag Abertawe ac yna Llanelli. Enillodd 37 o gapiau am chwarae dros Gymru yn ystod ei yrfa ryngwladol. Bu hefyd yn aelod o garfan Y Llewod yn 2001. Mae'n hyfforddi blaenwyr tm Cymru.

Frances Helena Thomas, Ystradgynlais
Cyfrannodd yn helaeth i gymdeithas Girl Guides Cymru. Arweiniodd nifer o wersylloedd ym Mhrydain a thramor. Hi yw Archifydd Cymru, a chafodd ei hanrhydeddu 'r Laurel Award, a gwobr anrhydedd am wasanaeth 40 mlynedd.

Iris Williams, Efrog Newydd
Mae'r gantores ddawnus o Donyrefail, yn berfformwraig ryngwladol adnabyddus. Enillodd ysgoloriaeth i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd, a bellach fe'i gwnaed yn Gymrawd y Coleg hwnnw oherwydd llwyddiant ei gyrfa. Ymddangosodd mewn nifer helaeth o berfformiadau enwog, a hynny yng nghwmni cewri'r llwyfan mewn 20 o wledydd. Enillodd barch beirniaid cerdd America am ei dehongliadau clasurol. Cefnogodd amryw o achosion da yng Nghymru, a daw yn l yma mor aml phosib i ganu mewn cyngherddau, yn aml gyda chorau meibion.

T. Graham Williams, Rhiwfawr, Cwmtawe
Bu'n lwr ond fe aeth ymlaen 'i addysg gan raddio yn y Brifysgol Agored. Y mae ganddo ddawn arbennig i ddehongli a chyflwyno gwaith Dylan Thomas, a gelwir arno yn aml i berfformio'i waith. Gwnaeth hynny yn America rai blynyddoedd yn l. Mae'n awdur ac eisteddfodwr diwyd.

Urdd Derwydd er Anrhydedd

Richard Brunstrom, Bae Colwyn
Ers ei benodi yn brif gwnstabl gogledd Cymru mae wedi dysgu Cymraeg mewn byr amser. Ond fe ddangosodd wedyn barch at yr iaith drwy weithredu mewn llu o ffyrdd i fynnu safle anrhydeddus iddi o fewn i'w weinyddiaeth.

Eric Davies, Gwaun-cae-Gurwen
Bu'n drysorydd yr Eisteddfod Genedlaethol am dros 10 mlynedd. Yn gyfrifydd wrth ei alwedigaeth mae'n llefarydd cyson ar ran C.B.I. Cymru. Bu'n gefnogol i fudiadau Cymraeg gan gynnwys Mentrau Iaith yn Sir Gaerfyrddin.

Hywel M. Davies, Maryland, U.D.A
Yn un o sylfaenwyr Sefydliad Cenedlaethol Cymru-America fe'i ganed yng Nghasllwchwr a'i hyfforddi mewn peirianneg. Ym 1966 ymfudodd i'r Unol Daleithiau i weithio mewn cyfrifiadureg, a bu'n gweithio am dros chwarter canrif i Fanc y Byd. Cymerodd ran amlwg mewn gwahanol fudiadau Cymraeg a Chymreig yno, gan gynnwys Cymdeithas Dewi Sant y Brifddinas a'r Gymanfa Ganu Gymreig.

Marian Delyth, Blaenplwyf
Dilynodd yrfa fel dylunydd graffeg a ffotograffydd. Bu'n aelod ar bwyllgor celf Cyngor Celfyddydau Cymru ac yn gadeirydd panel celf y Brifwyl. Bu'n allweddol yn y gwaith o hybu y celfyddydau gweledol o fewn diwylliant Cymru.

Falmai Griffiths, Caerdydd
Bu'n un o chwaraewyr hoci amlycaf Cymru, yn aelod yn nhm hoci enwog Penarth. Y mae'n fwy egnol fyth yn ei brwdfrydedd o blaid y Gymraeg, ymhlith eglwysi, mewn ysgolion a chyda dysgwyr.

Alwyn Humphreys, Caerdydd
Cafodd ei fagu ym Modffordd yn Ynys Mn. Daeth ei ddawn gerddorol yn amlwg yn gynnar iawn, a bu'n aelod yng Ngherddorfa Ieuenctid Cymru. Cafodd ei addysgu ym Mhrifysgol Hull lle graddiodd gydag anrhydedd. Cyfansoddodd a threfnodd gerddoriaeth ar gyfer llu o gorau, a bu'n arwain Cr Orffiws Treforys drwy gyfnod arbennig o lwyddiannus am chwarter canrif. Yn ystod bron yr un cyfnod bu'n cyflwyno'r rhaglenni llwyfan y Genedlaethol a'r Urdd.

Hywel Wyn Jeffreys, Caerdydd
Hanesydd o Brifysgol Bangor ond mae ei wreiddiau yn ddwfn yn niwylliant Cwm Aman. Bu'n ddirprwy brifathro Ysgol Rhydfelen, a'i briod, Gwyneth, yno'n bennaeth Adran Ffrangeg. Er 1993 bu'r ddau yn cynnal cyngherddau yn eu cartref.

David Gwyn John, Treforys
Dechreuodd weithio fel athro ail-iaith mewn ardal ddifreintiedig yn Abertawe. Yn y tair ysgol lle bu'n bennaeth cynyddu wnaeth llwyddiant y Gymraeg, heb sn am ei weithgarwch tu allan megis yn arweinydd yr aelwyd.

Hywel Jones, Aberystwyth
Dechreuodd ei yrfa fel athro addysg gorfforol yn Ysgol Gyfun Penweddig cyn ei benodi'n bennaeth yng Nglan-llyn. Ar hyn o bryd fe yw Arweinydd Mudiad Ysgolion Meithrin Cymru. Sicrhaodd Ganolfan Integredig newydd yn Aberystwyth a chytundeb gan Y Cynulliad i sefydlu Cynllun Hyfforddi Cenedlaethol.

Mary Lloyd Jones, Aberystwyth
Un o enwogion byd celf yng Nghymru. Yn hanu o Bontarfynach, fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Celf Caerdydd. Trwy wreiddio'i gwaith yn ei chynefin fe welwyd fod ganddo apl eang a rhyngwladol. Ar wahn i orielau enwocaf Cymru, cynhaliodd arddangosfeydd "solo" yn Llundain, Cologne, Efrog Newydd ac Oslo a gwelwyd ei gwaith yn orielau enwog gwledydd eraill megis yn yr Eidal a Sbaen.

Gwyneth Lewis, Caerdydd
Ms Lewis yw'r gyntaf i'w harddel gan ei chenedl yn Fardd Cenedlaethol Cymru. Fe'i ganed yng Nghaerdydd, ac astudiodd Saesneg yng Nghaergrawnt cyn mynd i astudio yn yr Unol Daleithiau a gweithio yno fel newyddiadurwraig. Aeth wedyn i Rydychen i wneud ymchwil ar waith Iolo Morgannwg. Cyhoeddodd gyfrolau sylweddol eu safon yn Saesneg, ac fe'i gwahoddwyd yn aelod o'r Poetry Book Society.

Beth Leyshon, Bynea, Llanelli
Ysgrifennydd Eisteddfod Genedlaethol Llanelli, 2000. Bu'n brifathrawes ysgolion cynradd yn ei bro. Bu'n gantores werin a berfformiodd ar lwyfannau ledled Cymru, ac yn arweinydd Cr Merched Trimsaran.

Rhoswen Mary Llewelyn, Cwmfelin Mynach
Bu'n bennaeth ysgol a threfnydd ysgol feithrin a thiwtor dosbarthiadau dysgwyr ac athrawes Ysgol Sul. Hi fu'n bennaf cyfrifol am sefydlu cangen Merched y Wawr Bro Gronw. Arloesodd gyda'r Papur Bro, Y Cardi Bach, gan fod yn Llywydd a Golygydd a Chysodydd ar wahanol gyfnodau dros chwarter canrif.

Gareth Miles, Pontypridd
Roedd yn un o sylfaenwyr Cymdeithas yr Iaith, yn ysgrifennydd, yn olygydd Tafod y Ddraig ac yn gadeirydd ar wahanol adegau. Bu'n gadeirydd cangen Gymreig Ysgrifenwyr Gwledydd Prydain am ran helaeth o'r chwarter canrif ddiwethaf. Cynhyrchodd nifer o gyfieithiadau ac addasiadau amryw gyfrolau a dramu llawer gwlad ac iaith. Mae'n awdur toreithiog yn sgriptiwr a dramodydd.

Prys Morgan, Abertawe
Yn llenor, yn hanesydd a darlledwr, gwasanaethodd Mr Morgan fel golygydd amryw o gyfnodolion a chyfrolau ysgolheigaidd, yn aelod a chadeirydd cyrff cenedlaethol fel pwyllgor llenyddol Cyngor y Celfyddydau a Phwyllgor Adeiladau Cymru. Eleni fe'i hurddwyd yn Llywydd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion. Er 2002 y mae'n Athro Emeritws Prifysgol Cymru.

Osi Rhys Osmond, Llansteffan
Ganed yn Wattville, Gwent a graddiodd o Goleg Celf Casnewydd a Chaerdydd. Bu'n gefnogol i orielau ym Mhenfro a Myrddin. Fel athro a darlithydd, ysbrydolodd genedlaethau o artistiaid ifanc. Mae'n genhadwr effeithiol dros Gymru a Chymreictod ymhlith y di-Gymraeg, ac ar y llwyfan rhyngwladol.

Bobi Morus Roberts, Aberhonddu
Dysgodd ganu gan ei dad, a datblygodd yn ddatgeinydd gan ennill amryw weithiau yn yr Ŵyl Gerdd Dant a'r Genedlaethol. Gosodai ar gyfer datgeiniaid, a darlithiai a hyfforddai yn y cylch. Wedi i'w waith orfodi iddo symud i Loegr ac yna i Aberhonddu ni ollyngodd ei frwdfrydedd dros hybu corau a chymdeithasau ac eisteddfodau.

Guto T. Roberts, Pontyclun
Gogleddwr o Edern ac ar hyd ei yrfa bu'n ddarlithydd Ffiseg ym Mhrifysgol Morgannwg. Bu ei ddyfeisgarwch gwyddonol yn amlwg yn ei ymchwil a'i waith datblygol, yn arbennig mewn cysylltiad diwydiant.

Owain Roberts, Amlwch
Er dechrau'r saithdegau bu yn byw a dysgu ym Mn a'i arbenigedd yw archaeoleg y mr, ac fe'i cydnabyddir yn awdurdod byd-eang yn ei faes. Fe'i hanrhydeddwyd gan Gymdeithasau morwrol yn cynnwys Sefydliad Brenhinol Penseiri Morwriaeth. Cafodd M.A. er anrhydedd gan Brifysgol Caerdydd, a'i gydnabod yn Ddarlithydd Mygedol gan y Brifysgol ym Mangor.

Betty Williams, Talysarn, Dyffryn Nantlle
Graddiodd ym Mhrifysgol Cymru, ac y mae yn Is-Lywydd a Chymrawd Prifysgol Cymru Bangor. Gwasanaethodd ar gynghorau lleol a'r Cyngor Sir cyn ei hethol yn Aelod Seneddol dros Gonwy.

Owen Arthur Williams, Llanfairpwll
Mae'n is-lywydd Eisteddfod Mn. Bu'n adroddwr llwyddiannus ond trodd ei ddiddordeb i gyfeiriad y ddrama, gyda Chlwb Cymry Llundain, ac yna ym Mn. O ddechrau'r saithdegau bu'n actio bron yn flynyddol ym mherfformiadau Theatr fach Llangefni. Y mae'n awdur cyfrolau, ac ef yw'r awdurdod ar hanes y ddrama ym Mn.




HEFYD
Yr Orsedd yn anrhydeddu
28 Meh 06 |  Newyddion

CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^