BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Sadwrn, 24 Mehefin 2006, 14:19 GMT 15:19 UK
Cofio cyfraniad cyfansoddwr

William Mathias
Bu farw William Mathias yn 1992

Cafodd cofeb ei dadorchuddio ddydd Sadwrn i goffu gyrfa a chyfraniad un o brif gyfansoddwyr Cymru.

Yn Hendy Gwyn ar Daf y cafodd William Mathias ei eni ac mae cofeb wedi ei gosod y tu allan i'r tŷ lle y treuliodd ei blentyndod.

Ei weddw a'i ferch a ddadorchuddiodd y gofeb mewn seremoni yn y dre brynhawn Sadwrn.

Perfformiodd y delynores Elinor Bennett rhan o'r darn ola iddo gyfansoddi ar gyfer y delyn cyn ei farwolaeth yn 1992.

Mae Mr Mathias yn cael ei gydnabod yn un o gyfansoddwyr amlyca Cymru ac fe wnaeth llawer i ehangu apl cerddoriaeth glasurol.

Cafodd ei eni yn 1934. Dechreuodd ganu'r piano'n bump oed a dechreuodd gyfansoddi'n ifanc iawn.

Cil Haul yn Heol y Gogledd oedd ei gartre nes iddo fynd i astudio cerddoriaeth, yn gynta yn y brifysgol yn Aberystwyth ac yna yn yr Academi Frenhinol yn Llundain.

Y garreg goffa y tu allan i Gil Haul (Llun drwy garedigrwydd Wyn Evans)
Mae'r garreg y tu allan i gartre genedigol y cerddor

Aeth ymlaen i ddilyn dilyn gyrfa fel darlithydd ym Mhrifysgol Cymru, Bangor. Wedi cyfnod yn yn uwch ddarlithydd ym Mhrifysgol Caeredin fe ddychwelodd i Fangor yn 1970 lle y bu'n Athro yn yr Adran Gerddoriaeth tan 1988.

Sefydlodd Wyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy ym 1972 a bu'n gyfarwyddwr artistig arni hyd ei farwolaeth annisgwyl ym 1992.

Cyngor Tref Hendy Gwyn ar Daf a drefnodd i osod y gofeb ar ei gartre genedigol.

'Dyn hyfryd'

Mae'r aelod o'r cyngor a ymgyrchodd dros anrhydeddu'r cerddor, y postfeistr Ithel Parri-Roberts, yn ei gofio'n dod i'r dre i ymweld 'i fam ar l iddo symud i'r gogledd.

Un diwrnod tra'n sefyll wrth gownter y swyddfa bost, fe glywodd mab ifanc y postfeistr yn canu'r piano ac ar l holi am y "sŵn hyfryd" oedd yn dod o'r tŷ fe gafodd wahoddiad i eistedd wrth y piano.

"Cefais yr anrhydedd o'i weld a'i glywed yn chwarae'r piano yn y tŷ ac fe roedd yn brofiad arbennig iawn," meddai Mr Parri-Roberts.

Elinor Bennett
Perfformiodd Elinor Bennett yn y seremoni ddadorchuddio

"Roedd e fel bod y piano'r siarad gyda ni - roedd y melodi roedd o'n ei greu mor arbennig. Roedd e'n ddyn hyfryd."

Gweddw a merch Mr Mathias, Yvonne a Rhiannon, a ddadorchuddiodd y gofeb brynhawn Sadwrn ac fe fu'r delynores Elinor Bennett yn canu rhan o'r darn ola iddo gyfansoddi ar gyfer y delyn, sef Dawns yr Haul o gyfres Santa Fe.

Dywedodd y delynroes sy'n dysgu cerddorion ifanc yng Nghanolfan William Mathias, Caernarfon ei fod yn falch o gael gwahoddiad i'r seremoni a sicrhau bod cerddoriaeth Mr Mathias "yn mynd i fyw am yn hir iawn.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^