BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Gwener, 21 Ebrill 2006, 06:48 GMT 07:48 UK
Y wiwer goch yn y canolbarth
Y Wiwer Goch
Mae'r Wiwer Goch i'w gweld yn y canolbarth

Mae naturiaethwyr yn dathlu ar l i brofion DNA ddangos fod math cynhenid o wiwer goch wedi goroesi yng nghoedwigoedd y canolbarth.

Cafodd pedwar o'r creaduriaid prin eu dal ac yna eu rhyddhau yng nghoedwig Tywi, yn ardal Llyn Brianne.

Yn l gwyddonwyr mae gwneuthuriad geneteg wiwerod y canolbarth yn wahanol i'r rhai mewn rhannau eraill o Gymru a Phrydain.

Mae cannoedd o filoedd o aceri o goed yn amddiffyn un o'n creaduriaid mwyaf prin.

O dro i dro mae sn wedi bod am wiwerod coch yng nghoedwigoedd y canolbarth.

Ond nawr mae gan naturiaethwyr dystiolaeth bendant.

Ail gyflwyno

Gyda chymorth trapiau arbennig, llwyddwyd i ddal rhai o'r creaduriad ac yna gwneud profion DNA.

"Be sy' wedi cael ei brofi ar brosiect wiwer coch yng nghanolbarth Cymru ydi bod poblogaeth unigryw ganddo ni yn y canolbarth," meddai Huw Denman, Grŵp Wiweron Coch y Canolbarth.

"Mae'n dangos bod mai gwiwerod Cymreig neu Brydeinig ydy nhw.

"Mae'r wiwerod sydd ar l yn Lloegr ag yn Yr Alban wedi cael eu hail gyflwyno o'r cyfandir."

Coedwig Tywi
Mae'r wiwer goch yn cael ei diogelu gan Goedwig Tywi

Dechreuodd tranc y wiwer goch pan gafodd y wiwer lwyd ei chyflwyno yma o Ogledd America 150 o flynyddoedd yn l.

Mae'r ddau greadur yn cystadlu am yr un math o fywyd - a'r llwyd sy wedi profi fwyaf llwyddiannus.

Roedd naturiaethwyr yn gwybod fod hi'n bosib gweld y wiwer goch yn ei chynefin mewn dwy ardal yng Nghymru - Fforest Clocaenog yn y gogledd ddwyrain ac ardal Niwbwrch, Ynys Mn.

Ond rwan mae'n bosib ychwanegu Fforest Tywi at y rhestr hefyd.

Rhywogaeth gwahanol

Yn l naturiaethwyr mae'r ffaith fod gwiwer goch y canolbarth gwneuthuriad geneteg wahanol yn hynod bwysig.

"Maen nhw wedi darganfod bod geneteg poblogaeth Coedwig Tywi yn wahanol," eglurodd Iolo Williams, y cyflwynydd a'r naturiaethwr.

"Mae hyn yn dangos eu bod wedi cael eu hynysu ers peth amser.

"Pwy a ŵyr yn y pendraw y bydd y rhain yn mynd ymlaen i fod yn isrywogaeth ac efallai yn rhywogaeth cwbl wahanol."

Mae ymgyrch i achub y wiwer goch - credir mai dim ond tua 2,000 sydd ar l yma yng Nghymru.

Mae'r newyddion diweddara o Fforest Tywi yn galonogol, ond yn l naturiaethwyr mae'r dyfodol yn parhau'n un hynod fregus.




HEFYD:
Ymdrech i achub cynllun y wiwer goch
03 Rhag 05 |  Newyddion
Gwiwer goch ar gynnydd
06 Meh 05 |  Newyddion
Y wiwer goch yn dal ei thir
26 Tach 02 |  Newyddion


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^