BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 1 Mawrth 2006, 16:38 GMT
Dathlu cyfansoddi'r anthem
Hen Wlad fy Nhadau  (Hawlfraint Llyfrgell Genedlaethol Cymru)
Llawysgrif y fersiwn o Hen Wlad fy Nhadau o dan y teitl gwreiddiol Glan Rhondda

Gant a hanner o flynyddoedd ers ei chyfansoddi mae rhaglen arbennig yn taflu golau ar ein hanthem genedlaethol.

Cyfansoddwyd alaw a geiriau Hen Wlad Fy Nhadau yn Ionawr neu Chwefror 1856 ac Evan James oedd awdur y geiriau a James James oedd y cyfansoddwr.

Dyw hi ddim yn eglur ai'r geiriau neu'r alaw ddaeth yn gyntaf ond "Glan Rhondda" oedd y teitl gwreiddiol.

Roedd James James yn gerddor a oedd yn canu'r delyn yn nhafarnau Pontypridd i ennill ei fywoliaeth.

"Mae'r byd pop yn llawn o 'one hit wonders' a dyna oedd Evan a James James," meddai'r cyfarwyddwr Griff Rowland.

"Ond nid pawb sy'n llwyddo i gael cān mor anfarwol ā hon."

Cofeb

"Mae'r rhaglen yn ceisio dangos sut bobl oedden nhw a sut le oedd Pontypridd a'r de diwydiannol ganrif a hanner yn ōl".

Yn y rhaglen mae'r Prifardd Mererid Hopwood, yr Athro Hywel Teifi Edwards a'r arbenigwr cerddorol, Dr Lyn Davies.

Mae'r gitarydd diweddar Tich Gwilym oedd yn arfer perfformio'r anthem ar ddiwedd cyngherddau hefyd ar y rhaglen.

Perfformiwyd Glan Rhondda am y tro cyntaf yn ysgoldy Capel Tabor, Maesteg, yn Ionawr neu Chwefror 1856, gan Elisabeth John, Pontypridd, ac yn fuan roedd y gān yn boblogaidd drwy'r ardal.

Daeth yn enwog ar ōl Eisteddfod Llangollen 1858 wedi i Thomas Llewelyn, Aberdār, ennill cystadleuaeth casgliad o alawon Cymreig a oedd heb eu cyhoeddi.

Beirniad y gystadleuaeth oedd Owain Alaw (John Owen, 1821-1883) a chafodd ganiatād gan James i gynnwys y gān Glan Rhondda yn ei gyfrol Gems of Welsh Melody (1860).

Fe roddodd y teitl Hen Wlad fy Nhadau iddi. Gwerthodd y gyfrol yn fwy na'r un casgliad arall.

  • Ym mis Mawrth 1899 fe recordiwyd Hen Wlad Fy Nhadau yn Llundain gan Madge Breese at gyfer y Gramophone Company a dyma'r gān Gymraeg gyntaf i gael ei recordio. Cafodd ei recordio ar ddisg saith modfedd, a hyd y gān oedd munud ac 17 eiliad.

  • Codwyd cofeb i Evan a James James yn 1930 ym Mharc Ynys Angharad, Pontypridd. Cynlluniwyd y gofeb gan Syr Williams Goscombe John.

  • Ym 1897 cyhoeddwyd fersiwn Llydewig o Hen Wlad Fy Nhadau sef Bro Goz ma Zadou. Ym 1902 fe'i mabwysiadwyd fel anthem genedlaethol Llydaw.

  • Er bod Evan James wedi ysgrifennu tri phennill, anaml iawn y clywir y ddau bennill olaf yn cael eu canu.

Hanes Hen Wlad Fy Nhadau, nos Fercher am 2145 ar S4C


HEFYD:
Galw am anthem newydd
24 Tach 04 |  Newyddion
Galw am anthem newydd i Loegr
28 Tach 03 |  Newyddion
Dim stamp i ddathlu anthem
05 Rhag 05 |  Newyddion


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^