BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 1 Mawrth 2006, 22:35 GMT
Glyndwr wedi methu cyfle?
Owain Glyndŵr
Yn benderfynol: Glyndŵr a'i gynghreiriaid

Mae rhaglen ddogfen wedi honni bod Owain Glyndŵr wedi methu cyfle i greu "Cymru fawr wych".

Petai Glyndwr wedi gwneud un penderfyniad milwrol yn wahanol 600 o flynyddoedd yn l, mae'n bosibl y byddai Cymru'n rheoli llawer o Loegr.

Cafodd yr honiad ei wneud yn Glyndŵr: The Last Welsh Prince wedi ei chyflwyno gan Huw Edwards. Cafodd y rhaglen ei darlledu ar BBC One Wales ar Ddydd Gwyl Dewi.

Disgrifiodd y rhaglen sut y gallai Glyndŵr fod wedi dyblu tiriogaeth Cymru petai wedi ymosod ar fyddin Lloegr ger Woodbury Hill yn Sir Gaerwrangon yn 1405.

Dogfen gyfrinachol o'r enw Y Cytundeb Teir-ran sy'n dangos i'r tywysog Cymraeg a'i gynghreiriaid - Syr Edmwnd Mortimer ac Iarll Northumberland - benderfynu ceisio diorseddu Harri IV cyn rhannu Lloegr rhyngddyn nhw.

Byddai Glyndŵr wedi bod yn arweinydd Cymru fyddai wedi ymestyn mor bell Sir Nottingham yn y dwyrain, a thu hwnt i Sir Stafford yn y de.

Straeon Glyndŵr:

"Meddyliwch am y peth", meddai Huw Edwards. "Dwy Loegr fach ac un Gymru fawr - dyna'r gwahaniaeth y byddai hynny wedi'i wneud i'r 600 mlynedd diwethaf.

"Byddai'n gamgymeriad meddwl bod y cynllun yn anobeithiol. Roedd Glyndŵr a'i gynghreiriaid yn benderfynol iawn, ac roedd ganddynt gefnogwr pwerus - Siarl VI, brenin Ffrainc, a anfonodd filwyr a llu o longau i Gymru."

Ond, am resymau aneglur, nid fu brwydr y tro hwn. "Ciliodd y byddinoedd a pharodd hyn am wyth diwrnod," meddai Huw. Tynnodd y lluoedd Cymreig a Ffrengig yn l a dychwelodd y Ffrancwyr adref.

Wrth i'r cyflwynydd ddilyn stori Glyndŵr o Gonwy i Ruthun yn y gogledd drwy Fachynlleth i Drefynwy ac wedyn Brynbuga yn y de, datgelodd y rhaglen ffeithiau annisgwyl amdano.

Ffeithiau annisgwyl
Nid Owain Glyndŵr oedd ei enw iawn - fe'i ganed yn Owain Glyndyfrdwy, ar l ei bentref yn Sir Ddinbych
Cafodd ei fagu gan Sais, ac fe astudiodd y gyfraith yn Llundain
Bu'n filwr ym Myddin Lloegr ac fe ymladdodd yn erbyn yr Albanwyr

"Mae Owain Glyndŵr yn arwr i bob gwir Gymro," meddai'r cyflwynydd.

"Rwy wedi bod eisiau dweud ei stori wrth gynulleidfa deledu fawr ers blynyddoedd lawer, ac rwy'n gobeithio y bydd pobl yn mwynhau'r ffilm."




HEFYD:
Cofeb Glyndwr yn 'annheilwng'
16 Medi 04 |  Newyddion
Agor llwybr cerdded Glyndwr
19 Ebr 02 |  Newyddion
Dadorchuddio cofeb i ferch Glyndwr
16 Medi 01 |  Newyddion


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^